Arkeolojik Kazılarda Bulunmuş Örneklerden, Luristan Bronzları üzerine bir değerlendirme: İstanbul Üniversitesi Rıdvan Çelikel Müzesi’ndeki Luristan Bronzları
Öz
Luristan Bronzları, 20. yüzyılın başlarından itibaren, bölgeye yönelik arkeolojik keşiflerin de başladığı dönemde, Avrupa müzeleri ve özel koleksiyonerler için popüler bir ilgi konusu olmuştur. Luristan’da arkeolojik kazılar devam etmesine rağmen, kaçak kazılar ve mezarlıkların büyük ölçekli yağmalanması sürmüş, dünya genelindeki müzeler ve özel koleksiyonerler tarafından eser satın alma pratiği de devam etmiştir. Bu durum, Luristan bronzlarının sistematik incelenmesi, tipolojik sınıflandırılması ve kronolojik değerlendirilmesi önünde ciddi bir engel teşkil etmektedir. İURAM’da bulunan Luristan Bronzları ise Prof. Dr. Mehmet Özdoğan’ın aktardığı bilgilere göre 1960’lı yıllarda Kurt Bittel tarafından koleksiyoner Hans von Aulock’tan alınarak İstanbul Üniversitesi’ne bağışlanmıştır. Bu çalışmada, İURAM’daki eserler, Luristan’daki bilimsel arkeolojik kazılardan gelen veriler ışığında değerlendirilmiştir. Ne yazık ki bu kazıların sayıları oldukça azdır. Buna karşılık Pusht-i Kuh, Surkh-i Dum ve Sangtarashan kazıların hatırı sayılır bulgular vermesi açısından önemlidir.
Anahtar Kelimeler
Luristan bronzları, Demir Çağı materyal kültürü, tipoloji ve özgünlük, müze koleksiyonu., Luristan
An Evaluation of the “Luristan Bronzes” in Istanbul University Rıdvan Çelikel Archaeology Museum (IURAM) in Comparison to the Luristan Bronzes Found in Archaeological Excavations
Öz
Luristan bronzes have been of popular interest for European museums and private collectors since the early 20th century, when archaeological expeditions to the region also began. Despite ongoing archaeological excavations in Luristan, illicit digging and large-scale looting of cemeteries continued, as did the purchasing of artifacts by museums and private collectors around the world. These circumstances present a great impediment to the systematic study, typological classification, and chronological assessment of Luristan bronzes. Prof. Mehmet Özdoğan (pers. comm.) informs us that the Luristan bronzes housed in the IURAM were purchased by Kurt Bittel from a private collector named Hans von Aulock in the 1960s and were donated to the university. In this study, artifacts registered as “Luristan bronzes” in the IURAM collections are evaluated in the light of results from archaeological excavations conducted in the Luristan Province of Iran. Unfortunately, systematic excavations are scanty in the region. Excavations at Pusht-i Kuh, Surkh-i Dum, and Sangtarashan, however, have yielded notable finds.
Anahtar Kelimeler
Luristan bronzes, Iron Age material culture, typology and authenticity, museum collection, Luristan
Teşekkür
I would like to express my sincere gratitude to my advisor, Prof. Dr. Erkan Konyar.