Ahmet Emin Yalman’ın 1919 Başyazılarında Teknokratik Kriz Yönetimi ve Seyirci Konumlandırması

Öz

Bu çalışma, Ahmet Emin Yalman’ın Osmanlı Mütareke Dönemi’nde Vakit gazetesinde yayımlanan 1919 tarihli başyazılarını incelemektedir. Makalenin amacı, Ahmet Emin Yalman’ın Osmanlı Mütareke Dönemi’nde siyasal krizi, kamusal katılımı ve ulusal yeniden yapılanmayı hangi söylemsel stratejiler aracılığıyla çerçevelediğini incelemektir. Tarihsel Söylem Yaklaşımı ile desteklenen Eleştirel Söylem Analizi kullanılarak altı başyazı incelenmiştir. Analiz, siyasal dönüşümün kritik bir anını temsil eden ve amaçlı örnekleme ile seçilen 1919 tarihli altı başyazıyla sınırlandırılmıştır. Bulgular, Yalman’ın krizi öncelikle yönetim, koordinasyon ve kolektif öğrenme meselesi olarak çerçevelediğini göstermektedir. Gazetecilik, olayları yorumlayan, kamusal anlayışı şekillendiren ve belirsizlik ortamında toplumsal uyumu teşvik eden yönlendirici bir kurum olarak konumlandırılmaktadır. Siyasal çatışma gözlem, itidal ve seçkinler arası koordinasyonu öne çıkaran anlatılarla sunulmakta, muhalefet ise düzenlenmiş bir kamusal alanın yönetilebilir unsuru olarak ele alınmaktadır. Çalışma, Yalman’ın uzman rehberliğine, yönetsel akılcılığa ve toplumsal istikrara dayanan erken bir yönetsel iletişim anlayışı geliştirdiği sonucuna ulaşmaktadır. Makale, geç Osmanlı kamusal alanında gazetecilik otoritesi, siyasal düzen ve kriz yönetimi arasındaki ilişkiye yeni bir bakış sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Ahmet Emin Yalman
• Osmanlı Basını
• Eleştirel Söylem Analizi
• Yönetsel İletişim
• Gazetcilik Tarihi

Technocratic Crisis Management and Spectatorship in Ahmet Emin Yalman’s 1919 Editorials

Öz

This study examines Ahmet Emin Yalman’s 1919 editorials published in Vakit during the Ottoman Armistice period. The article aims to examine how Ahmet Emin Yalman interpreted political crisis, public participation, and national reconstruction during the Ottoman Armistice period. Using Critical Discourse Analysis informed by the Discourse-Historical Approach, six editorials are analyzed. The analysis is limited to six editorials published in 1919, selected as representative interventions during a critical moment of political transition. Findings indicate that Yalman framed crisis primarily as a problem of administration, coordination, and collective learning. Journalism emerges as a guiding institution that interprets events, organizes public understanding, and promotes adaptation under conditions of uncertainty. Political conflict is represented through narratives emphasizing observation, moderation, and elite coordination, and opposition is incorporated into a regulated public sphere. The study concludes that Yalman articulated an early form of managerial communication grounded in expert guidance, administrative rationality, and social stabilization. The article contributes to journalism history by offering a new perspective on the relationship between journalistic authority, political order, and crisis management in the late Ottoman public sphere.

Anahtar Kelimeler

• Ahmet Emin Yalman
• Ottoman Press
• Critical Discourse Analysis
• Managerial Communication
• Journalism History

Kaynakça

1. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
2. Carey, J. W. (1989). Communication as culture: Essays on media and society. Unwin Hyman.
3. Carlson, M. (2017). Journalistic authority: Legitimating news in the digital era. Columbia University Press.
4. Çelik, S., Yavan, S., & Çimen, G. (2026). Unveiling structural patterns of global budget transparency using advanced machine learning and explainable artificial intelligence frameworks. Economics of Governance, 27, Article 24. https://doi.org/10.1007/s10101-026-00365-3
5. Couldry, N., & Hepp, A. (2017). The mediated construction of reality. Polity Press.
6. Debord, G. (1994). The society of the spectacle (D. Nicholson-Smith, Trans.). Zone Books.
7. Demir, Ş., Sahil, D., & Akgül, T. E. (2026). Press geography in Türkiye: Mapping the distribution of press organization by city. Turkish Review of Communication Studies, 49, 179–205. https://doi.org/10.17829/turcom.1634824
8. Fairclough, N. (1995). Critical discourse analysis: The critical study of language. Longman.

9. Foucault, M. (1977). Discipline and punish: The birth of the prison (A. Sheridan, Trans.). Pantheon Books.
10. Foucault, M. (1978). The history of sexuality: An introduction (Vol. 1) (R. Hurley, Trans.). Pantheon Books.
11. Foucault, M. (2008). The birth of biopolitics: Lectures at the Collège de France, 1978–1979 (G. Burchell, Trans.). Palgrave Macmillan.
12. Gillespie, T. (2018). Custodians of the Internet: Platforms, content moderation, and the hidden decisions that shape social media. Yale University Press.
13. Hanitzsch, T. (2007). Deconstructing journalism culture: Toward a universal theory. Communication Theory, 17(4), 367–385.
14. Marcuse, H. (1964). One-dimensional man: Studies in the ideology of advanced industrial society. Beacon Press.
15. Morozov, E. (2011). The net delusion: The dark side of internet freedom. PublicAffairs.
16. Schudson, M. (1978). Discovering the news: A social history of American newspapers. Basic Books.
17. Schudson, M. (2008). Why democracies need an unpromising press. Polity Press.
18. Tezcan, N. (2007). Ahmet Emin Yalman'ın gazeteciliği ve siyasi fikirleri (1918-1938). (Doctoral dissertation, Ankara University).
19. Topuz, H. (2003). Türk basın tarihi. Remzi Kitabevi.
20. Tunaya, T. Z. (2010). Türkiye'de siyasal partiler: Mütareke dönemi (Vol. 2). İletişim Yayınları.
21. Wodak, R. (2001). The discourse-historical approach. In R. Wodak & M. Meyer (Eds.), Methods of critical discourse analysis (1st ed., pp. 63–94). SAGE Publications.
22. Wodak, R., & Meyer, M. (Eds.). (2009). Methods of critical discourse analysis (2nd ed.). SAGE Publications.
23. Yalman, A. E. (1919a). İttihatçılar ve ecnebiler. Vakit, 697, 1. (11 Ekim 1919; 15 Muharrem 1338).
24. Yalman, A. E. (1919b). İfâkat yolunda. Vakit, 701, 1. (15 Ekim 1919; 19 Muharrem 1338).
25. Yalman, A. E. (1919c). Üç mühim nokta. Vakit, 702, 1. (16 Ekim 1919; 20 Muharrem 1338).
26. Yalman, A. E. (1919d). Memleket bloğu. Vakit, 763, 1. (21 Aralık 1919; 27 Rebiyyülevvel 1338).
27. Yalman, A. E. (1919e). Mütâreke’den beri. Vakit, 717, 1. (31 Ekim 1919; 6 Safer 1338).
28. Yalman, A. E. (1919f). İbdâkâr ve Tahripkâr Kuvvet. Vakit, 721, 1. (4 Kasım 1919; 10 Safer 1338).
29. Yalman, A. E. (1919g). Hükümetin beyân-nâmesi. Vakit, 694, 1. (8 Ekim 1919; 12 Muharrem 1338).
30. Yalman, A. E. (1956). Yakın tarihte gördüklerim ve geçirdiklerim (Vol. 1). Yenilik Basımevi.
31. Zelizer, B. (1993). Journalists as interpretive communities. Critical Studies in Mass Communication, 10(3), 219–237.
32. Zuboff, S. (2019). The age of surveillance capitalism: The fight for a human future at the new frontier of power. Public Affairs.