İklim Değişikliğinin Farklı Rakımlarda Yetiştirilen İncirin (Ficus carica L.) Su Tüketimi ve Su İhtiyaçları Üzerindeki Etkileri

Öz

İncir genel olarak kurak ve yarı kurak iklim koşullarına yüksek adaptasyon kabiliyetiyle bilinmektedir. Ancak son yıllarda özellikle yaz aylarında görülen uzun süreli kuraklık dönemleri ve artan sıcaklık değerleri, gerek ağaçların vegetatif gelişimi gerekse meyve verim ve kalitesi üzerinde ciddi kısıtlamalar yaratmaya başlamıştır. Bu durum, geleneksel olarak sulama ihtiyacı düşük kabul edilen incir yetiştiriciliğinde, su yönetimi ve sulama programlarının yeniden değerlendirilmesi gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır. Bu araştırma, Aydın ili sınırları içerisinde 3 farklı rakımda yetiştirilen Sarılop incir çeşidinin (Ficus carica L.) su tüketimi ve suya olan fizyolojik gereksinimini, bölgeye özgü iklimsel faktörler dikkate alarak ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, rakıma bağlı olarak farklılık gösteren sıcaklık, bağıl nem, yağış ve buharlaşma gibi temel iklim parametrelerinin incir ağaçlarının su dengesi üzerindeki etkileri ayrıntılı biçimde analiz edilmiştir. Özellikle düşük rakım koşullarında artan sıcaklık ve buharlaşma değerleri ile yüksek rakımlarda görülen daha serin ve nemli iklim koşullarının su tüketim dinamiklerine nasıl yansıdığı ortaya konulmuştur. Elde edilen bulgular, farklı yükselti ve iklimsel özelliklere sahip alanlarda uygulanabilecek sulama programlarının planlanmasında bilimsel bir temel oluşturmakta, aynı zamanda kuraklık riskine karşı uyumlu tarımsal uygulamaların geliştirilmesine katkı sağlamaktadır. Bu bağlamda, çalışmanın çıktılarının bölgedeki incir üreticileri için sürdürülebilir su yönetimi stratejilerinin oluşturulmasına, su kaynaklarının etkin kullanımına ve iklim değişikliğine uyumlu tarım politikalarının geliştirilmesine ışık tutacağı öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İklim
• Rakım
• Bitki Su Tüketimi
• Su İhtiyacı
• İncir

Effects of Climate Change on Water Consumption and Water Needs of Figs (Ficus carica L.) Grown at Different Altitudes

Öz

Figs are generally known for their high adaptability to arid and semiarid climates. However, in recent years, prolonged drought periods and rising temperatures, particularly during the summer months, have begun to impose serious constraints on both vegetative growth and fruit yield and quality. This situation highlights the need to re-evaluate water management and irrigation programs in fig cultivation, which has traditionally been considered to have low irrigation requirements. This study aims to determine the water consumption and physiological water requirements of the Sarılop fig variety (Ficus carica L.) grown at three different altitudes within the borders of Aydın province, taking into account region-specific climatic factors.The study analyzed in detail the effects of key climate parameters, such as temperature, relative humidity, precipitation, and evaporation, which vary with altitude, on the water balance of fig trees. In particular, it explored how the increased temperature and evaporation at lower altitudes, coupled with the cooler and wetter climates at higher altitudes, impact water consumption dynamics. The findings provide a scientific basis for planning irrigation programs applicable to areas with varying elevations and climatic characteristics, while also contributing to the development of agricultural practices adapted to drought risk. In this context, the study's findings are expected to inform the development of sustainable water management strategies for fig producers in the region, the efficient use of water resources, and the development of climate change-adapted agricultural policies.

Anahtar Kelimeler

• Climate
• Altitude
• Plant Evapotranspiration
• Water Needs
• Fig

Kaynakça

1. Allen, R.G., Pereira, L.S., Raes, D., Smith, M., 1998. Crop evapotranspiration: Guidelines for computing crop water requirements (FAO Irrigation and Drainage Paper No. 56). FAO. http://www.fao.org/docrep/X0490E/x0490e00.htm
2. Aslantaş, R., Karakurt, H., 2007. Rakımın meyve yetiştiriciliğinde önemi ve etkileri. Alınteri Zirai Bilimler Dergisi, 12(B): 31-37.
3. Bayramoğlu, E., 2013. Trabzon ilinde iklim değişikliğinin mevsimsel bitki su tüketimine etkisi: Penman-Monteith yöntemi. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 13(2): 300-306.
4. Bos, M.G., Kselik, R.A.L., Allen, R.G., Molden, D.J., 2009. Water requirements for irrigation and the environment. International Institute for Geo-Information Science and Earth Observation (ITC).
5. Çetin, Ö., 2003. Toprak-su ilişkileri ve toprak suyu ölçüm yöntemleri. Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Eskişehir Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Genel Yayın, (258): 100.
6. Çetin, Ö., 2013. Bitki katsayılarının yerel iklim verileri kullanılarak (FAO 56 Penman-Monteith’den) uyarlanması. Dicle Üniv. Fen Bil. Enst., Tarımsal Yapılar ve Sulama Anabilim Dalı, Yüksek lisans tezi.
7. Demir, İ., Kılıç, G., Coşkun, M., 2008. Türkiye ve bölgesi için PRECIS bölgesel iklim modeli çalışmaları. İklim Değişikliği ve Çevre. 1(1): 11-17.
8. Doğan, P., 2020. Aydın yöresinde yetiştirilen Sarılop incir fidanlarinda farklı sulama uygulamalarnın vejetatif gelişme ve bitki su tüketimine etkilerinin araştırılması. Aydın Adnan Menderes Üniv. Fen Bil Enst., Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Doktora Tezi.

9. Durdu, O.F., 2010. Effects of climate change on water resources of the Büyük Menderes River Basin, western Turkey. Turkish Journal of Agriculture and Forestry. 34(3): 319-332.
10. Duygu, M.B., Ceylan, A., 2015. Büyük Menderes Havzasının kuraklıktan etkilenebilirliğinin değerlendirilmesi T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Uzmanlık tezi.
11. Hamrouni, H., Khemira, H., Fakhfakh, N., 2023. Evaluation of fig genotypes under drought in semi-arid Tunisia. Acta Horticulturae. 1405(6): 45-52.
12. James, L.G., 1988. Principles of farm irrigation system desing. John Wiley and Sons. Inc., 543 p., New York.
13. Kargıcak, M.A., 2025a. Sarılop İncir Çeşidinde Yüksek Sıcaklık ve Kuraklık Stresi İle Bazı Uygulamaların Fizyolojik ve Morfolojik Özellikler Üzerine Etkisi. Aydın Adnan Menderes Üniv. Fen Bil. Enst., Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Doktora Tezi.
14. Kargıcak, M.A., 2025b. Abiyotik Stres Faktörleri ve Bitki Fizyolojisi Üzerindeki Etki Mekanizmaları. Tarım ve Doğa Bilimlerinde Güncel Metodojiler. Iksad Publishing House, 593-628.
15. Kirkham, M.B., 2014. Principles of soil and plant water relations. Academic Press.
16. Mott, K., Parkhurst, D.F., 1991. Stomatal responses to humidity and air + water vapor. Plant, Cell & Environment. 14(5): 509–515.
17. Okkan, U., 2013. İklim değişikliğinin akarsu akışları üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniv. Fen Bil. Enst., Hidrolik–Hidroloji ve Su Kaynakları Anabilim Dalı, Doktora tezi.
18. Özdemir, M.A., Bahadır, M., 2010. Denizli’de Box-Jenkins tekniği ile küresel iklim değişikliği öngörüleri. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. 3(12): 1-15.
19. Özkul, S., 2009. Assessment of climate change effects in Aegean river basins: the case of Gediz and Büyük Menderes Basins Climatic Change. 97: 253-283.
20. Peñuelas, J., Filella, I., Zhang, X., 2004. Complex spatiotemporal phenological shifts as a response to rainfall changes. New Phytologist. 161(3): 837-846.
21. Rampino, P., Pataleo, S., Gerardi, C., Mita, G., Perrotta, C., 2006. Drought stress response in wheat:physiological and molecular analysis of resistant and sensitive genotypes. Plant, Cell and Environment. 29(12): 2143-2152.
22. Richards, S.J., 1965. Soil suction measurements with tensiometers. In Methods of Soil Analysis. Part 1. Physical and Mineralogical Properties, Including Statistics of Measurement and Sampling (Black, C.A., Evans, D.D.,
23. Ensminger, L.E., White, J.L., and Clark, F.E., Eds.), 153-163. American Society of Agronomy: Madison, Wisconsin.
24. Samutoğlu, N., Baştuğ, R., Karaca, C., Büyüktaş, D. (2021). Farklı düzeylerdeki sulama uygulamalarının kinoa bitkisi üzerine etkileri I: Bitki su tüketimi ve bitki katsayıları. Mediterranean Agricultural Sciences, 34(1): 63-69.
25. Syros, T., Yupsanis, T., Economou, A., Panagopoulos, T., 2006. Seasonal and diurnal photosynthetic performance of fig trees under water-limited conditions in Northern Greece. Agri. and Forest Meteorology. 140(1): 34-44.
26. Sen, B., Topçu, S., Türkeş, M., Sen. B., Warner. J.F., 2012. Projecting climate change. drought conditions and crop productivity in Turkey. Climate Research. 52: 175-191.
27. Şener, M., Uysal, T., Kıran, R., 2022. Effects of foliar ascorbic and citric acid application on fig trees under drought stress in Western Turkey. Acta Horticulturae. 1310(36): 321-328.
28. Tachouti, M., Bouamri, R., Ennabili, A., 2022. Ability of fig tree (Ficus carica L.) accessions to thrive under limited and unlimited water supply in arid regions of Morocco. Acta Agriculturae Scandinavica. 72(3): 181–190.
29. Tayanç, M., Eren, E.S., Aydın, Y., 2017. Türkiye’de güncel iklim değişikliği. VII. Ulusal Hava Kirliliği ve Kontrolü Sempozyumu. 1–3 Kasım, Antalya.
30. Tülin, Y., 2005. Toprak su içeriğinin ve yarayışlı su düzeylerinin TDR (time domain reflectometry) ile ölçülmesi ve aletin çeşitli toprak bünye sınıflarında kalibrasyonu. Çukurova Üniv. Fen Bil. Enst., Toprak Bilimi Anablim Dalı, Yüksek lisans tezi.
31. Türkeş, M., Sümer, U.M., 2004. Spatial and Temporal Patterns of Trends and Variability in Diurnal Temperature Ranges of Turkey. Theoretical and Applied Climatology. Printed in Austria. 77: 195-227.
32. Yetik, A.K., Aşık, M., 2021. Toprak Nem İçeriğinin İzlenmesi ve Tayininde Kullanılan Yöntemler. BŞEÜ Fen Bilimleri Dergisi. 8(1): 484-496.