Üniversite Öğrencilerinin Medya Okuryazarlığı ve Spora Katılım Güdülerinin İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 4, 286 - 304, 31.12.2025

Musa Baykan , Ahmet Erdi Avanoğlu

Öz

Amaç: Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin medya okuryazarlığı düzeyleri ile spora katılım güdüleri arasındaki farkları incelemek ve bu değişkenleri öğrenim görülen bölüm ve spor yapma süresine göre karşılaştırmaktır. Çalışma, öğrencilerin medya farkındalıklarının spora katılım motivasyonları üzerindeki farklılıklar
Yöntem: Nicel araştırma yaklaşımıyla ve nedensel karşılaştırma modelinde yürütülen çalışmanın örneklemini, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümü ile Spor Bilimleri Fakültesi Spor Yöneticiliği ve Antrenörlük Eğitimi Bölümlerinde öğrenim gören toplam 202 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler SPSS 22 programı ile analiz edilmiştir. Veriler SPSS 22 programı ile analiz edilmiştir. Grup karşılaştırmalarında Kruskal-Wallis H testi, anlamlı farklılıkların kaynağını belirlemek amacıyla Mann-Whitney U testleri kullanılmıştır.
Bulgular: Spora katılım güdüsü alt boyutlarında düşük ortalama puanlar elde edilmiştir. Öğrencilerin medya okuryazarlığı düzeylerinin erişim, analiz, değerlendirme ve iletme alt boyutlarında ortalamanın üzerinde olduğu belirlenmiştir. Bölüm ve spor yapma süresi değişkenlerine göre beceri gelişimi ve takım üyeliği/ruhu alt boyutlarında anlamlı farkların belirlenmesinde; başarı/statü, fiziksel uygunluk - enerji harcama, hareket-aktif olma ve yarışma boyutlarında anlamlılık “Başarı/statü ve hareket-aktif olma boyutlarında anlamlılık yalnızca bölüm değişkenine göre; fiziksel uygunluk - enerji harcama ve yarışma boyutlarında ise yalnızca spor yapma süresine göre görülmüştür. Spor yapma süresi açısından 1-3 yıl grubunun daha yüksek güdüye sahip olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Elde edilen bulgular, medya okuryazarlığının daha çok bilişsel farkındalık ve değerlendirme süreçlerine dayandığını; spora katılım güdüsünün ise bireysel, sosyal ve fiziksel etkenlerden beslendiğini göstermektedir. Bu sonuçlar, medya farkındalığının spora yönelik bilişsel motivasyonları şekillendirdiğini ve öğrencilerin spor katılım davranışlarını dolaylı olarak etkileyebileceğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Medya okuryazarlığı , spora katılım güdüsü , üniversite öğrencileri

Etik Beyan

Bu çalışma bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun olarak hazırlanmış, intihal, sahtecilik, çarpıtma ve dilimleme yapılmamıştır. Katılımcılardan gönüllü onam alınmıştır.

Destekleyen Kurum

Bu çalışma, 1919B012322437 numaralı proje kapsamında TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı tarafından desteklenmiştir.

Proje Numarası

1919B012322437

An Examination of Media Literacy and Motivation for Participation in Sports Among University Students

Öz

Purpose: The purpose of this study is to examine the differences between university students’ levels of media literacy and their motivations for participation in sports, and to compare these variables according to the academic department in which students are enrolled and the duration of their engagement in sports activities. Within this framework, the study aims to reveal how variations in students’ media awareness are reflected in their motivations for sport participation, and how these differences are shaped through the interaction of individual, social, and physical factors.
Method: This study was conducted using a quantitative research approach and a causal-comparative research design. The sample consisted of a total of 202 students enrolled in the Department of Public Administration within the Faculty of Economics and Administrative Sciences, and the Departments of Sports Management and Coaching Education within the Faculty of Sports Sciences at Niğde Ömer Halisdemir University. Data were analyzed using SPSS version 22. In group comparisons, the Kruskal-Wallis H test was employed, and Mann-Whitney U tests were conducted to identify the sources of statistically significant differences.
Results: Low mean scores were obtained across the subdimensions of motivation for participation in sports. In contrast, students’ media literacy levels were found to be above the average in the access, analysis, evaluation, and communication subdimensions. Significant differences were identified in the subdimensions of skill development and team membership/spirit according to both department of study and duration of sports participation. Regarding the achievement/status and movement-activeness dimensions, significant differences were observed only with respect to the department variable, whereas significant differences in the physical fitness-energy expenditure and competition dimensions were found solely based on the duration of sports participation. In terms of duration of sports participation, students with 1-3 years of experience demonstrated higher levels of motivation.
Conclusion: The findings indicate that media literacy is primarily grounded in cognitive awareness and evaluative processes, whereas motivation for participation in sports is shaped by individual, social, and physical factors. These results suggest that media awareness plays a role in shaping cognitive motivations related to sports and may indirectly influence students’ sports participation behaviors.

Anahtar Kelimeler

Media literacy , sports participation motivation , university students

Etik Beyan

This study was conducted in accordance with the principles of scientific research and publication ethics. No plagiarism, fabrication, falsification, or duplication was committed. Voluntary consent was obtained from all participants.

Destekleyen Kurum

This study was supported by the TÜBİTAK 2209-A Research Projects Support Programme for Undergraduate Students under project number 1919B012322437.

Proje Numarası

1919B012322437

Kaynakça

• Akkaya, C. (2023). Yeni medya ve değişen spor yayıncılığı. Spor Bilimleri Üzerine Araştırmalar-V, 71.
• Altıntaş, A., Hacıoğlu, O., Sağtürk, B., Belman, C. ve Aşçı, F. H. (2008). The relationship between perception of success and participation motivation among youth soccer players. 10. Spor Bilimleri Kongresi, Türkiye.
• Arslan, H. (2014). Eleştirel medya okuryazarlığı kapsamında çocuk odaklı haber ve programlar üzerine bir değerlendirme. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(2), 71-79.
• Aydoğdu, C., Şahan, A. ve Erdem, K. A. (2018). Genç tenisçilerde spora özgü başarı motivasyon düzeyinin müsabaka performansı üzerine etkisi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 655-666.
• Berger, P. L. ve Luckmann, T. (2008). Gerçekliğin sosyal inşası: Bir bilgi sosyolojisi incelemesi (V. S. Öğütle, Çev.). Paradigma Yayıncılık.
• Böyük, M. (2022). Dijital medya ve spor sponsorluğu: Yandex ve Fenerbahçe işbirliği üzerine inceleme. Elektronik Cumhuriyet İletişim Dergisi, 4(2), 118-125.
• Brodkin, P. & Weiss, M. R. (1990). Developmental differences in motivation for participating in competitive swimming. Journal of Sport and Exercise Psychology, 12, 248-263.
• Broughton, D. (2010). Survey: Social-media use builds fan avidity. SportsBusiness Journal, 9.
• Chen, J., Liu, M., Hu, J. & Zhang, J. (2025). The impact of health communication through sports social media on adolescents’ sport participation attitudes: A moderated mediation model. Scientific Reports, 15(1), 23503. https://doi.org/10.1038/s41598-025-23503
• Çelebi, M. (1993). ODTÜ Fiziksel aktivite kulüplerinde bulunan lider tipleri. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Sosyal bilimler enstitüsü, ODTÜ: Ankara.
• Çoknaz, H. (1998). Takım ve bireysel spor antrenörlerinin iş doyumu düzeylerinin karşılaştırılması [Yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Bolu
• Deci, E. L. & Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. Plenum Press.
• Erim, A. ve Küçük, V. (2023). Çocuklarının spora katılım motivasyonlarının cinsiyet ve spor branşına göre incelenmesi. Journal of Physical Education and Sports Studies, 15(1), 35-48. https://doi.org/10.55929/besad.1225787
• Erişti, B. ve Erdem, C. (2017). Development of a media literacy skills scale. Contemporary Educational Technology, 8(3), 249-267.
• Erkek, S. (2016). Kamu kurumlarında sosyal medya kullanımı: Sağlık Bakanlığı örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (35), 141-150.
• Eserol, N. D. (2024). Medya okuryazarlığı ve spor. Uluslararası Akademik Birikim Dergisi, 7(5).
• Fortuna, C. (2015). Digital Media Literacy in a Sports, Popular Culture and Literature Course. Journal of Media Literacy Education, 6(3), 81-89.
• Frederick, C. M. ve Ryan, R. M. (1993). Differences in motivation for sport and exercise and their relations with participation. Journal of Sport Behavior, 16(3).
• George, D., & Mallery, P. (2024). IBM SPSS statistics 29 step by step: A simple guide and reference. Routledge.
• Gill, D. L., Gross, J. B. & Huddleston, S. (1983). Participation motivation in youth sports. International Journal of Sport Psychology, 14, 1-14.
• Göksel, A. G. ve Caz, Ç. (2020). Yeni medya okuryazarlığı: Spor bilimleri fakültesi öğrencilerine yönelik bir uygulama. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 692-700.
• Juneau, D. (2014). Introduction to media literacy. Montana Office of Public Instruction. https://www.youthconnectionscoalition.org Erişim Tarihi: 20.10.2025
• Kazak, Z. (2004). Sporda güdülenme ölçeği (SGÖ)’nin Türk sporcuları için geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 15(4), 191-206.
• Khatibi, A., Heydarinejad, S., & Imanian, M. (2021). The Effect of Media Literacy on audiences' Expectations of Sports Shows at Khuzestan Broadcasting Center. Sport Physiology & Management Investigations, 13(2), 139-152.
• Kubey, R. (2001). Media literacy in the information age: Current perspectives. Transaction Publishers.
• Moradi, J., Bahrami, A. & Amir, D. (2020). Motivation for participation in sports based on athletes in team and individual sports. Physical Culture and Sport, 85(1), 14-21.
• Ntoumanis, N., Vazou, S., & Duda, J. L. (2007). Peer-created motivational climate.
• Oyar, B. Z., Aşçı, H. F., Çelebi, M. ve Mülazımoğlu, M. (2001). Spora katılım güdüsü ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Spor Bilimleri Dergisi, 12(2), 21-32.
• Park, S. M. ve Lee, A. H. (2017). The effects of social network sharing on the acceptance attitude and channel loyalty of professional baseball media sports viewers. International Journal of Applied Engineering Research, 12(20), 9763-9767.
• Park, S. M. ve Tak, E. J. (2017). The relationship between sports media involvement levels and usefulness of information searching and consumer behavior. Journal of Engineering and Applied Sciences, 12(10), 2552-2555.
• Ryan, R. M., Kuhl, J. & Deci, E. L. (1997). Nature and autonomy: An organizational view of social and neurobiological aspects of self-regulation in behavior and development. Development and Psychopathology, 9(4), 701-728.
• Som, S. ve Kurt, A. A. (2012). Bilgisayar ve öğretim teknolojileri eğitimi bölümü öğrencilerinin medya okuryazarlık düzeyleri. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 2(1), 104-119.
• Soydan, E. ve Alpaslan, N. (2014). Medyanın doğal afetlerdeki işlevi. İstanbul Sosyal Bilimler Dergisi, (7), 53-64.
• Şirin, E. F. (2008). Futbolcu kızların (12-15 yaş) spora katılım motivasyonlarının belirlenmesi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 6(1), 1-7.
• Tavakol, M., & Dennick, R. (2011). Making sense of Cronbach's alpha. International journal of medical education, 2, 53.
• Tezbaşaran, A. A. (1997). Validity issues of a Likert type scale. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(13).
• Tunca, M. Z. ve Gülsoy, S. G. (2023). Spor motivasyonu üzerine bir literatür taraması: Spor ve e-spor karşılaştırması. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 28(2), 181-197.
• Turan, M. ve Hellaç, A. K. (2024). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin spora katılım güdülerinin incelenmesi. Uluslararası Egzersiz Psikolojisi Dergisi, 6(2), 66-75.
• Uğurlu, D., Yapıcı, H., Emlek, B. ve Gülü, M. (2025). Özel ve devlet okulu öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı ve spora katılım düzeylerinin incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 19(1), 84-96.
• Yıldırım, M. (2017). Üniversite takımlarında mücadele eden sporcuların spora katılım motivasyonlarına etki eden faktörlerin belirlenmesi (Eskişehir Osmangazi Üniversitesi örneği). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1), 41-51.
• Yıldırım, M. (2021). Investigation of sports participation motivations of physical education and sports school students. International Education Studies, 14(8), 43-50.
• Yoo, J. S. & Park, S. M. (2017). The effects of internet media ability on interactivity and sports site loyalty. ARPN Journal of Engineering and Applied Sciences, 12(10), 2556-2559.
• Zhong, Y., Guo, W., Xue, Y., Chen, P. & Wang, Y. (2025). The effect of digital media on college students’ sports participation: The mediating role of sports cognition and moderating role of self-efficacy. PLoS One, 20(9), e0330445.