Futbol Antrenörlerinde Kişisel-Mesleki Yetkinlik, İş Tatmini ve Kariyer Adanmışlığına İlişkin Kesitsel Bir Analiz

Öz

Amaç: Bu çalışma, antrenörlerin kişisel ve mesleki yeterlilik algıları, iş memnuniyeti ve kariyer adanmışlığı arasındaki ilişkileri bütüncül bir çerçevede inceleyerek spor bilimleri literatürüne katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Yöntem: Tanımlayıcı araştırma modeline göre tasarlanan çalışma, Türkiye'nin farklı bölgelerinde çalışan 305 futbol antrenöründen oluşan bir örneklemle gerçekleştirilmiştir. Futbol antrenörlerine ulaşmak için uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada Kişisel Mesleki Yetkinlikler Algı Ölçeği, İş Tatmini Ölçeği ve Kariyer Adanmışlık Ölçeği kullanılmıştır. Veri dağılımının normalliği, çarpıklık ve basıklık değerleri kullanılarak kontrol edilmiş ve normal dağılım gösterdiği tespit edilmiştir. Gruplar arasındaki farklılıkları belirlemek için bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü ANOVA testleri kullanılmıştır. ANOVA sonuçlarında anlamlı farklılık bulunan gruplar için, hangi grupların farklılık gösterdiğini belirlemek amacıyla Tukey post-hoc testi uygulanmıştır.

Bulgular: Katılımcıların eğitim düzeyi, KMYAÖ’nün “Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği” ile “İletişim ve Sosyal Yetkinliği” alt boyutları ve iş tatmini üzerinde; deneyim süresi ise KMYAÖ’nün “İletişim-Sosyal Yetkinliği” alt boyutu, iş tatmini ve kariyer adanmışlığı üzerinde anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Türkiye’deki futbol antrenörleri örnekleminde, mesleki deneyim ve yaş arttıkça bazı mesleki yeterlilikler ve iş tatmini düzeylerinde artış gözlemlenmiştir. Ayrıca, kariyer adanmışlık açısından amatör liglerde görev yapan antrenörlerin, profesyonel liglerde görev yapanlara kıyasla daha yüksek puanlar aldığı tespit edilmiştir.

Sonuç: Sonuç olarak, eğitim düzeyi, mesleki deneyim ve yaş bu örneklemdeki antrenörlerin kişisel-mesleki yetkinlik algıları ve iş tatmini üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bu bulgular doğrultusunda, spor organizasyonlarının antrenörlerin mesleki gelişimini destekleyen eğitim programları uygulamayı ve özellikle profesyonel lig seviyelerinde antrenörler için destekleyici çalışma ortamları oluşturarak kariyer adanmışlık seviyelerinin artırmaları önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• futbol antrenörleri
• kişisel mesleki yetkinlik
• iş tatmini
• kariyer adanmışlığı

A Cross-Sectional Analysis of Personal-Professional Competence, Job Satisfaction, and Career Engagement in Football Coaches

Öz

Purpose: The aim of this study is to examine the relationships among coaches’ perceptions of personal-professional competence, job satisfaction, and career engagement within a holistic framework, thereby contributing to the sports science literature.

Method: The study, designed according to a descriptive research model, included a sample of 305 football coaches working in different regions of Turkey. Convenience sampling was used to reach the football coaches. The Personal-Professional Competence Perception Scale, Job Satisfaction Scale, and the Career Engagement Scale were used in the research. The normality of the data distribution was checked using skewness and kurtosis values, and a normal distribution was confirmed. Independent samples t-tests and one-way ANOVA tests were used to determine differences between groups. For groups where significant differences were found in the ANOVA results, the Tukey post-hoc test was applied to determine which groups showed the difference.

Results: Within this sample, participants’ education level was associated with significant differences in the ‘Ability to Work Independently and Take Responsibility’ and ‘Communication-Social Competency’ sub-dimensions of the Professional Competence Scale, as well as in job satisfaction; while length of experience showed significant differences in the "Communication-Social Competency" sub-dimension of the PPCPS, job satisfaction, and career engagement. Within this group of Turkish football coaches, increases in professional experience and age were associated with improvements in certain professional competencies and job satisfaction. Furthermore, within this group of Turkish football coaches, career engagement was higher among those coaching at the amateur league level compared to those in the professional leagues.

Conclusion:  In conclusion, the study shows that education level, professional experience, and age have a significant impact on the coaches in this sample of personal and professional competence and job satisfaction. Based on these results, it is recommended that sports organizations consider implementing training programs that support the professional development of the coaches in this sample and create supportive work environments, especially for those coaching at professional league levels, to increase their career engagement.

Anahtar Kelimeler

• Football coaches
• personal-professional competence
• job satisfaction
• career engagement

Kaynakça

1. Acar, Ö. F., & Karaaslan, Ö. (2022). Özel eğitim öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik, iş tatmin ve iş stres düzeylerinin incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 12(3), 1821-1843. https://doi.org/10.24315/tred.1116786
2. Akıncı, H., Kırlıoğlu, M., & Çelik, R. (2023). Sosyal Hizmet Mesleğinde Algılanan Yetkinlik: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. Toplum ve Sosyal Hizmet, 34(4), 743-769. https://doi.org/10.33417/tsh.1150223
3. Archer, S., & Yates, J. (2017). Understanding potential career changers’ experience of career confidence following a positive psychology based coaching programme. Coaching: An International Journal of Theory, Research and Practice, 10(2), 157-175. https://doi.org/10.1080/17521882.2017.1292535
4. Atay, M. R., & Büyükgöze-Kavas, A. (2025). Ergenlerde Umut ile Kariyer Adanmışlığı Arasındaki İlişkide Ebeveyn Desteğinin Aracılık Rolü. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(2), 995-1026. https://doi.org/10.17679/inuefd.1626053
5. Ay, F. A., Filizöz, B., & Öncül, M. S. (2014). Kariyer Yönetimi Uygulamalarının İş Tatminine Etkisi: Kamu ve Özel Sağlık Çalışanlarına Yönelik Bir Araştırma. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(2), 45-61. https://doi.org/ 10.5578/jeas.8995
6. Ayık, Ö. (2022). Dönüşümcü liderlik ve iş tatmini ilişkisinin incelenmesi: Marmara bölgesi Gençlik ve Spor il ve ilçe müdürlüklerinde görevli antrenörlere yönelik bir uygulama. Marmara Üniversitesi Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
7. Boğazlıyan, E. E., Barbaros Yalçın, S., & Avşaroğlu, S. (2023). Kariyer stresi ve kariyer adanmışlığı ilişkisinde bir yordayıcı olarak öğretmenlik mesleğine yönelik tutumun incelenmesi: Necmettin Erbakan Üniversitesi pedagojik formasyon öğrencileri örneği. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(2), 613-620. https://doi.org/10.33206/mjss.1146653
8. Brayfield, A. H., & Rothe, H. F. (1951). "An Index of Job Satisfaction." Journal of Applied Psychology, 35(5), 307-311. https://doi.org/10.1037/h0055617

9. Çakan, S. (2022). Duygusal Emek ile Mesleki Yetkinlik Algısı İlişkisinde İş Arama Davranışının Düzenleyici Rolü. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (49), 449-462. https://doi.org/10.30794/pausbed.1022606
10. Çap, H., Biçer, T., & Tavacıoğlu, L. (2017). Takım Sporu Antrenörleri ve Gemiadamlarının İş Tatmin ve Örgütsel Bağlılık Düzeylerinin Karşılaştırmalı Analizi. Eurasian Econometrics Statistics & Emprical Economics Journal, 7, 77-98. https://doi.org/10.17740/eas.stat.2017‐V7‐06
11. Çetinkaya, G., & Karagözoğlu, C. (2025). Spor Medyası Çalışanlarında Suskunluk Sarmalı ve Psikolojik Dayanıklılığın İş Tatmini Üzerindeki Etkisi. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 23(4), 54-67. https://doi.org/10.33689/spormetre.1659102
12. Çiftçi, H. D. (2015). Özel eğitim merkezlerinde çalışan öğretmenlerin mesleki yetkinlik ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 5(1), 221-241. https://doi.org/10.13114/MJH.2015111378
13. Dalkilic, M., & Atasoy, M. (2016). Youth and sports organization of employee job satisfaction: the coach. Australian Journal of Basic and Applied Sciences, 10(8), 60-67.
14. Doğan, İ., Akyel, Y., Akgül, M. N., & Doğan, P. K. (2023). Özel yetenek sınavına giren adayların beden eğitimi ve spor öğretmenliği mesleğine yönelik inanç algıları ile kişisel-mesleki yetkinlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 8(2), 226-245. https://izlik.org/JA37PR38DY
15. Dursun, M., & Tozoğlu, E. (2024). Öğretmen adaylarının mental iyi oluş ve kariyer adanmışlık düzeyleri arasındaki ilişki. Journal of Sport for All and Recreation, 6(3), 254-261. https://doi.org/10.56639/jsar.1527399
16. Ekşi, H., Özgenel, M., & Metlilo, E. (2020). The effect of motivation of success of university students on personal-professional competence: Mediation role of lifelong learning tendency. International Journal of Evaluation and Research in Education, 9(3), 583-593. https://doi.org/10.11591/ijere.v9i3.20664
17. Gazi, M. A. I., Yusof, M. F., Islam, M. A., Amin, M. B., & bin S Senathirajah, A. R. (2024). Analyzing the impact of employee job satisfaction on their job behavior in the industrial setting: An analysis from the perspective of job performance. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 10(4), 100427. https://doi.org/10.1016/j.joitmc.2024.100427
18. Gögercin, T. (2017). Beden Eğitimi Öğretmenlerinin İş Tatmini ve Mesleki Tükenmişlik Düzeylerinin İncelenmesi (İstanbul Başakşehir İlçesi Örneği). İstanbul Gelişim Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
19. Guo, C., Giulianotti, R., & Tak, M. (2024). Career consolidation or reformulation? A careership theory approach to football coaches’ transnational migration and career development. Sport, Education and Society, 29(8), 1023-1035. https://doi.org/10.1080/13573322.2023.2238218
20. Gül, İ., & Köse, H. S. (2021). Aday öğretmenlerin hizmet öncesi eğitim ile kişisel mesleki yetkinliklerinin incelenmesi. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 1(49), 447-466. https://doi.org/10.17498/kdeniz.878708
21. Güneş, H. N., & Ataç, L. O. (2022). Kariyer Tatmini ile İşe Adanmışlık İlişkisi: Kamu Çalışanları Üzerine Bir Araştırma. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(Özel Sayı), 109-122. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1081570
22. Hartika, A., Fitridiani, M., & Asbari, M. (2023). The effect of job satisfaction and job loyalty on employee performance: A narrative literature review. Journal of Information Systems and Management (JISMA), 2(3), 9-15. https://doi.org/10.4444/jisma.v2i3.309
23. Hirschi, A. & Freund, P.A. (2014). Career Engagement: Investigating intraindividual predictors of weekly fluctuations in proactive career behaviors. The Career Development Quarterly, 62, 5-20. https://doi.org/10.1002/j.2161-0045.2014.00066.x
24. Hirschi, A., Freund, P. A. & Herrmann, A. (2014). The Career Engagement Scale: Development and validation of a measure of proactive career behaviors. Journal of Career Assessment, 22(4), 575-594. https://doi.org/10.1177/1069072713514813
25. Judge, T. A., Locke, E. A., Durham, C. C., & Kluger, A. N. (1998). Dispositional Effects on Job and Life satisfaction: The Role of Core Evaluations. Journal of Applied Psychology, 83(1), 17.
26. Kalkavan, S., & Katrinli, A. (2014). The effects of managerial coaching behaviors on the employees’ perception of job satisfaction, organisational commitment, and job performance: Case study on insurance industry in Turkey. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 150, 1137-1147. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.09.129
27. Karakaya, İ. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri. A. Tanrıöğen (Ed.). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
28. Karaşin, Y., & Öztırak, M. (2023). Çalışanların Kariyer Adanmışlığının Öznel İyi Oluşları Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: Sağlık Sektöründe Bir Uygulama. Journal of Healthcare Management and Leadership, (1), 46-56. https://doi.org/10.35345/johmal.1252034
29. Kazu, H., & Demiralp, D. (2017). Personal-professsional competencies perception scale for teacher cantidates: Validity and reliabilirty study. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 23(3), 425-464. https://doi.org/10.14527/kuey.2017.01
30. Keser, A., ve Bilir, B. Ö. (2019). İş Tatmini Ölçeğinin Türkçe güvenilirlik ve geçerlilik çalışması. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(3), 229-239. https://izlik.org/JA85CE32LZ
31. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). New York, NY: The Guilford Press.
32. Korkmaz, O., Kırdök, O., Alkal, A., & Akça, M.Ş. (2020). Kariyer Adanmışlık Ölçeği: Proaktif kariyer davranışlarının ölçümünün geçerlik ve güvenirlik çalışması. International Social Sciences Studies Journal, 6(72), 4668-4677. https://dx.doi.org/10.26449/sssj.2570
33. Korkmazer, F., & Ekingen, E. (2017). Örgütsel Yabancılaşma’nın İş Tatmini ile İlişkisi: Sağlık Sektöründe Bir Uygulama. The Journal of Academic Social Science Studies, 10(63), 459-470. https://doi.org/10.9761/JASSS7292
34. Madigan, D. J., & Kim, L. E. (2021). Towards an understanding of teacher attrition: A meta-analysis of burnout, job satisfaction, and teachers’ intentions to quit. Teaching and teacher education, 105, 103425. https://doi.org/10.1016/j.tate.2021.103425
35. Mergan, B., Kargün, M., & Uğraş, S. (2025). Adanmışlık ile Profesyonelizm Arasındaki İlişki: Sporda Tutkunun Aracı Rolü. Research in Sport Science, 15, 0053. https://doi.org/10.5152/rss.2025.25053.
36. Mesurado, B., Crespo, R.F., Rodríguez, O., Depeljuh, P., & Idrovo Carier, S. (2021). The development and initial validation of a multidimensional flourishing scale. Current Psychology, 454–463, https://doi.org/10.1007/s12144-018-9957-9.
37. Özan, M., Güneş, N., & Güneş, Ö. C. (2023). Algılanan sorumlu liderlik, öğretmenlerin kariyer tatmini ve işe adanmışlık arasındaki ilişki. Ulusal Eğitim Dergisi, 3(2), 485-495.
38. Peixoto, E. M., Palma, B. P., Romano, A. R., Vieira, T. C. H., & Galatti, L. R. (2023). Passion for work and job satisfaction in sports coaches: The mediating role of flow experiences. International Sport Coaching Journal, 11(1), 136-145. https://doi.org/10.1123/iscj.2022-0059
39. Schultheiss, A. J., Koekemoer, E., & Masenge, A. (2023). Career commitment and subjective career success: Considering the role of career resilience and self-efficacy. Australian Journal of Career Development, 32(2), 135-146. https://doi.org/10.1177/10384162231172560
40. Sepin, S., Fırat, C., Şahin, M., & Batar, C. (2022). Öğretmenlerin Yetkinlik Düzeyinin İncelenmesi. Journal of Social Education, 1(2), 1-16. https://doi.org/10.5281/zenodo.8321816
41. Singh, P. C., & Surujlal, J. (2006). Factors affecting the job satisfaction of South African sport coaches. South African Journal for Research in Sport, Physical Education and Recreation, 28(1), 127-136. https://doi.org/10.4314/sajrs.v28i1.25937
42. Siyahtaş, A., Çavuşoğlu, S. B., & Kantar, A. N. (2023). Spor gönüllülerinin motivasyonları ile kariyer gelecekleri ve adanmışlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Araştırmaları Dergisi, 15(1), 49-63. https://doi.org/10.55929/besad.1243177
43. Subagja, S., & Safrianto, A. S. (2020). Pengaruh Kepuasan Kerja dan Loyalitas Kerja Terhadap Kinerja Karyawan PT Bank Sahabat Sampoerna Jakarta. Jurnal Manajemen Bisnis Krisnadwipayana, 8(2), 118-128. https://dx.doi.org/10.35137/jmbk.v8i2.428
44. Sönmez, A. R., & Üngüren, E. (2026). Kuşak Farklılıkları Bağlamında İş Tatmini ve İşe Adanmışlık İlişkisi: Otel Çalışanları Üzerine Ampirik Bir Araştırma. Alanya Akademik Bakış, 10(1), 196-216. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1684747
45. Tunç, E., & Tunç, M. F. (2022). Rehber Öğretmenler ile psikolojik danışman adaylarının kariyer adanmışlıkları ve kariyer kararı pişmanlıkları. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 5(2), 34-50. https://doi.org/10.58501/kpdd.1108991
46. Ural, A., & Kiliç, İ. (2005). Bilimsel araştırma süreci ve SPSS ile veri analizi. Ankara: Detay Yayıncılık.
47. Uzkurt, B. K., Atan, M., & Develi, A. (2022). Dijitalleşmenin İş Performansı, İş Tatmini ve Örgütsel Bağlılık Üzerine Etkileri. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 57(3), 1682-1700. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.22.07.1897
48. Wee, K. H., Bang, W. S., & Park, J. Y. (2020). A study on effect relationships of coaching leadership job satisfaction, organizational commitment, turnover intention. International Journal of Social Welfare Promotion and Management, 7(1), 1-8. http://dx.doi.org/10.21742/ijswpm.2020.7.1.01
49. Yağar, F., & Dökme, S. (2018). Niteliksel araştırmaların planlanması: Araştırma soruları, örneklem seçimi, geçerlik ve güvenirlik. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 1-9. https://izlik.org/JA23JS34AK
50. Yıldırım, Ü. B., Taş, M. A., & Çiçek, H. (2019). Yetkinlik algısı ve çalışan performansı ilişkisinde özsaygının aracılık etkisi. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(20), 128-153. https://izlik.org/JA65XN78EL