Beden Eğitimi Ve Spor Öğretmenlerinin Sosyal Kaytarma Düzeyleri İle İşe Yabancılaşma Düzeyleri Arasındaki İlişki

Öz

Amaç: Bu araştırmada beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin sosyal kaytarma düzeyleri ile işe yabancılaşma düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.

Yöntem: Çalışma grubu, 2026 yılında Ankara ilinde görev yapan kadrolu Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenlerinden oluşmuştur. Çalışmaya 59 kadın ve 161 erkek olmak üzere toplam 220 katılımcı dahil edilmiştir. Anketin ilk bölümü kişisel bilgi formundan; ikinci bölümü Korman (1981) tarafından geliştirilen “Öz Yabancılaşma Ölçeği”, Hirschfeld ve Feild (2000) tarafından

geliştirilen “İş Yabancılaşma Ölçeği” ve Anaş (2016) tarafından Türkçeye uyarlanan “İş Yabancılaşma Ölçeği”nden; üçüncü bölümü ise George (1992) tarafından geliştirilen, Liden vd. (2004) tarafından genişletilen ve Ülke (2006) tarafından Türkçeye uyarlanan “Algılanan Sosyal Kaytarma Ölçeği”nden oluşmuştur. Bu çalışmada elde edilen veriler SPSS 25.0 yazılım paketi kullanılarak analiz edilmiştir. Tanımlayıcı verilerin analizinde t-testi ve tek yönlü varyans analizi (Tek Yönlü ANOVA) uygulanmıştır. Bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişki Pearson korelasyonu kullanılarak analiz edildi ve bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisi basit regresyon analizi kullanılarak değerlendirildi.

Bulgular: Araştırma bulguları, katılımcıların sosyal kaytarma ve iş yabancılaşması düzeylerinde yaş, cinsiyet, medeni durum ve mesleki deneyim değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık olmadığını ortaya koymuştur (p>0,05); ancak sosyal kaytarma ve iş yabancılaşması düzeyleri arasında anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05).

Sonuç: Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin sosyal kaytarma düzeylerinin artmasıyla birlikte, iş yerinde yabancılaşma düzeylerinin de arttığı söylenebilir; ancak sosyal kaytarma ve iş yerinde yabancılaşma düzeyleri demografik değişkenlerden etkilenmediği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal Kaytarma
• İşe Yabancılaşma
• Spor
• Öğretmen

The Relationship Between Physıcal Educatıon and Sports Teachers’ Social Loafing Levels and Work Alienation Levels

Öz

Purpose: The aim of this study was to examine the relationship between physical education and sports teachers’ levels of social loafing and levels of work alienation.

Method: The study group consisted of tenured Physical Education and Sports Teachers working in the province of Ankara in 2026. The study reached a total of 220 participants, including 59 women and 161 men. The first section of the survey consisted of a personal information form; the second section included the “Self-Alienation Scale” developed by Korman (1981), the “Work Alienation Scale” developed by Hirschfeld and Feild (2000), and the “Work Alienation Scale” adapted into Turkish by Anaş (2016), and the third section consisted of the “Perceived Social Loafing Scale” developed by George (1992), expanded by Liden et al. (2004), and adapted into Turkish by Ülke (2006). The data obtained in this study were analyzed using the SPSS 25.0 software package. In the analysis of descriptive data, t-tests and one-way analysis of variance (One-Way ANOVA) were conducted. The relationship between the dependent and independent variables was analyzed using Pearson correlation, and the effect of the independent variable on the dependent variable was assessed using simple regression analysis.

Results: The research findings revealed no significant differences in participants’ levels of social loafing and work alienation across the variables of age, gender, marital status, and professional experience (p>0.05); however, a significant difference was found between levels of social loafing and work alienation (p<0.05).

Conclusion: It can be said that as the social loafing of physical education and sports teachers increases, their levels of work alienation also increase; however, their levels of social loafing and work alienation are not affected by demographic variables

Anahtar Kelimeler

• Social Loafing
• Work Alienation
• Sports
• teacher

Kaynakça

1. Abaslı, K. (2018). Teachers' opinions on the relationship among organizational ostracism, work alienation and organizational cynicism. Doctoral Thesis, Hacettepe University Institute of Educational Sciences, Department of Educational Sciences.
2. Akgündüz, Y., Akdağ G., Güler O., Sünnetçioğlu S. (2014). The effect of turnover intention and role overload on social loafing behaviors of hotel employees. Dokuz Eylul Univer-sity Journal of Graduate School Social Science/16 (4), 515-4.
3. Anaş, K. (2016). Vakıf üniversitesi çalışanlarında örgütsel sinizm tutumunun işe yabancılaşma üzerine etkisi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
4. Avcı, S. (2020). Küçük ölçekli yiyecek ve içecek işletmelerinde sosyal kaytarma davranışı ve çalışan performansı analizi: Balıkesir ilinde bir uygulama (Master's thesis, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü).
5. Aydemir, K. (2019). Algılanan liderliğin sosyal kaytarma üzerindeki etkisi: Antalya’daki beş yıldızlı otel işletmelerinin mutfak departmanı çalışanları üzerinde bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi. On Dokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Üniversitesi Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı, Samsun.
6. Aydın, Ş. N., Akın, A. (2020). Örgütsel dışlanma ile sosyal kaytarma arasındaki ilişki ve demografik değişkenlere göre farklılıkların incelenmesi. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 423-448.
7. Balcı, O. (2017). Kalabalıkta Saklanma: Sosyal Kaytarma. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5 (46), 373-387. Barlı, Ö. (2008). Davranış bilimleri ve örgütlerde davranış (3. Baskı). Aktif Yayınevi.
8. Bayındır, B. (2002). Ortaöğretim dal öğretmenlerinin mesleğe yabancılaşmaları ile öğretme-öğrenme sürecindeki davranışları arasındaki ilişki. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.

9. Bayram-Candan, D. (2017). Ankara ili kamu ortaokullarında görev yapan öğretmenlerin sosyal kaytarma davranışları. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Yönetimi ve Politikası Anabilim Dalı, Eğitim Yönetimi ve Teftişi Programı, Ankara.
10. Buz, E. (2011). The Relationship Between Perceived Group Based Performance Appraisal and Social Loafing and the Moderating Role of Task Visibility (Master's thesis, Marmara Universitesi (Turkey)).
11. Çakır, S. (2017). Ortaöğretim öğretmenlerinin örgütsel destek ile sosyal kaytarma davranış düzeylerine ilişkin görüşleri. Yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Bolu, Turkey.
12. Demir, Uslu, Y., Çavuş, M. F. (2014). Örgütsel adalet ve kaytarma davranışları. ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 4(9), 51-54.
13. Doğan, A., Bozkurt, S., Demir, R. (2012). Sosyal kaytarma davranışı ile algılanan görev görünürlüğü arasındaki ilişkinin incelenmesine yönelik bir araştırma. Selçuk Üniversitesi, İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, (24): 53 79.
14. Fraenkel, Jack, R., Wallen, Norman E. (2009). How to design and evaluate research in education (Seventh ed.). New York: McGraw-Hill.
15. George, J. M. (1992). Extrinsic and intrinsic origins of perceived social loafing in organizations. Academy of Management Journal, 35: 191-202.
16. Gürsoy, F. (2014). Sağlık işletmeleri personelinin işe yabancılaşma düzeyi: Van ili örneği. Yüksek Lisans Tezi, Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
17. Hirschfeld, R. R., Feild, H. S. (2000). Work centrality and work alienation: Distinct aspects of a general commitment to work. Journal of Organizational Behavior: The International Journal of Industrial, Occupational and Organizational Psychology and Behavior, 21(7), 789-800.
18. Ilgın, B. (2010). Örgütsel vatandaşlık davranışlarının oluşumunda ve sosyal kaytarma ile ilişkisinde, duygusal zekâ ve lider üye etkileşiminin rolü, Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara
19. Kafes, M., Kaya, Ş. D. (2017). Sosyal kaytarma davranışı üzerine yapılmış çalışmaların incelenmesi, Türk & İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11, 227-245.
20. Kanten, P. (2014). İşyeri nezaketsizliğinin sosyal kaytarma davranışı ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde duygusal tükenmenin aracılık rolü, Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 11-26.
21. Kanungo, R. N. (1983). Work alienation: A pancultural perspective. International Studies of Management & Organization, 13(1-2), 119-138.
22. Karamanoğlu, T. (2022). İş motivasyonunun sanal kaytarma ile ilişkisinde yabancılaşmanın aracı etkisi: Denizli ili örneği (Master's thesis, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü).
23. Korman-Abraham, K.(1981). Career Success and Personal Failure: Alienation in Professionals and Managers. Academy of Management Journal, Vol. 24, No. 2, 342-360.
24. Leech, N. L., Barrett., K. C, Morgan, G. A. (2005). SPSS for Intermediate Statistics: Use and Interpretation. Psychology Press.
25. Liden, R. C., Wayne, S. J., Jaworski, R. A., Bennett, N. (2004). Social Loafing: A field investigation. Journal of Management, 30(2): 285-304.
26. Öğe, H. S, Kurnaz, G. (2017). Presenteeism ile sosyal kaytarma arasındaki ilişki: otomotiv işletmesinde bir araştırma. International Journal of Academic Value Studies, 3 (16), 115-129.
27. Öneren, M., Demirel, N. E., Arar, T., Kartal C. (2019). Yükseköğretim kurumlarında sosyal kaytarma davranışının incelenmesi: bir kamu üniversitesi örneği. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 309-318.
28. Özek, H. (2014). Örgütlerde Sosyal Kaytarma Davranışı ve Psikolojik İklim İlişkisi ve Konuyla İlgili Bir Araştırma. Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Seçkin, Ş. N. (2020). Algılanan sosyal mübadele, işe yabancılaşma ve sanal kaytarma davranışlarını etkiler mi? mübadele ideolojisinin düzenleyici rolü. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 34(4), 1207-1227.
29. Sünnetçioğlu, S., Korkmaz, H., Koyuncu, M. (2014). Konaklama işletmelerinde algılanan örgüt tipinin çalışanların sosyal kaytarma davranışlarını algılamasına etkisi üzerine bir araştırma, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(28), 17-34.
30. Şarkaya-Seven, S. (2019). Öğretmenlerin örgütsel sinizm tutumları ile sosyal kaytarma davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Pamukkale ilçesi örneği). Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
31. Şirin, E. F. (2009). Beden eğitimi öğretmenlerinin işe yabancılaşma düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 4(4), 164-177.
32. Tolukan, E., Bayrak, M., Doğan, P. K. (2017). Antrenörlerin sosyal kaytarma algılarının incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 2(1), 1-13.
33. Uysal, H. (2016). Örgütlerde Sosyal Kaytarma Algısının Çalışanların Tükenmişlik Duygusuna Etkisi. 3. Ulusal Meslek Yüksekokulları Sosyal ve Teknik Bilimler Kongresi, 28-30 Nisan, Aydın, 732-743.
34. Ülke, H. E. (2006). Kişilik ve adalet algılarının sosyal kaytarma üzerindeki rolünün araştırılması [Investigating the role of personality and justice perceptions on social loafing] (Yüksek lisans tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara.
35. Yurdakul, G. (2019). Sosyal kaytarma davranışı ile işe yabancılaşma arasındaki ilişki: Bir vaka incelemesi örneği. Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Kırıkkale.
36. Yurdakul, G., Öneren, M. (2021). The relationship between social loafing and work alienation: A case study. Yönetim Bilimleri Dergisi, 19(39), 179-202.