Araştırma Makalesi

Temel Psikolojik İhtiyacın Karşılanması veya Engellenmesinin İş Stresi ve Tükenmişlik Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: Benlik Saygısının Aracı Rolü

Cilt: 20 Sayı: 44 28 Mart 2022
PDF İndir
EN TR

Temel Psikolojik İhtiyacın Karşılanması veya Engellenmesinin İş Stresi ve Tükenmişlik Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: Benlik Saygısının Aracı Rolü

Öz

Psikolojik ihtiyaçlar (özerklik, ilişkisellik, yeterlilik), kişinin psikolojik gelişimi ve sağlığı için gerekli olan ve doğuştan gelen temel psikolojik besinlerdir. Çalışma ortamında kişilerin psikolojik ihtiyaçlarının tatmini psikolojik sağlığı olumlu yönde etkilerken, engellenmesi psikolojik sağlık üzerinde negatif etkiler ortaya çıkarabilmektedir. Bu araştırma kapsamında çalışan bireylerde temel psikolojik ihtiyaçların karşılanmasının veya engellenmesinin iş stresi ve tükenmişlik üzerindeki etkisi, aynı zamanda benlik saygısının bu etkiler üzerindeki aracılık rolü görgül olarak ortaya konmuştur. Araştırma farklı mesleklerde (öğretmen, mühendis, hemşire, girişimci, bankacı, doktor, memur) farklı sektörlerde (özel, kamu ve kendi işi) çalışan 206 katılımcı (%54,9 kadın, %45,1 erkek) ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında Demografik Bilgi Formu, Temel Psikolojik İhtiyaçların Tatmini ve Engellenmesi Ölçeği, Kopenhang Tükenmişlik Ölçeği, İş Stresi Ölçeği ve Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre çalışanların özerklik, ilişkisellik ve yeterlilik ihtiyaçlarının tatmini tükenmişlik ve iş stresi düzeylerini azaltırken, engellenmesi tükenmişlik ve iş stresi düzeylerini artırmaktadır. Özerklik, ilişkisellik ve yeterlilik gibi temel psikolojik ihtiyaçların tükenmişlik ve iş stresi üzerindeki etkisine, benlik saygısının ise kısmı derecede aracılık etkisinin olduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar literatürdeki diğer bulgular ile karşılaştırılmış ve tartışılmıştır. Yapılan araştırma endüstri ve örgütsel psikoloji çalışmaları ve sektörel uygulamalar kapsamında değerlendirildiğine, çalışanların psikolojik ihtiyaçlarının tatmin edilmesinin veya engellenmesinin yaşadıkları stresi, tükenmişliği ve benlik saygısını etkilediği tespit edilebilirse daha mutlu bir çalışma ortamı, daha karlı bir iş gücü ve çalışanın ve iş verenin kazanacağı bir model ortaya çıkartılabilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Baltaş, Z. ve Baltaş, A. (2020). Stres ve başa çıkma yolları. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  2. Bartholomew, K. J., Ntoumanis, N., Ryan, R. M., Bosch, J. A. ve Thøgersen-Ntoumani, C. (2011). Self-determination theory and diminished functioning: the role of interpersonal control and psychological need thwarting. Personality and Social Psychology Bulletin, 37(11), 1459–1473.
  3. Borritz, M., Rugulies, R., Christensen, K. B., Villadsen, E., & Kristensen, T. S. (2006). Burnout as a predictor of self-reported sickness absence among human service workers: prospective findings from three year follow up of the PUMA study. Occupational and Environmental Medicine, 63(2), 98-106.
  4. Brien, M., Forest, J., Mageau, G. A., Boudrias, J.-S., Desrumaux, P., Brunet, L., & Morin, E. M. (2012). The Basic Psychological Needs at Work Scale: Measurement invariance between Canada and France. Applied Psychology: Health and Well-Being, 4, 167–187.
  5. Campbell, R., Soenens, B., Beyers, W., & Vansteenkiste, M. (2018). University students’ sleep during an exam period: The role of basic psychological needs and stress. Motivation and Emotion, 42(5), 671-681.
  6. Chen, B., Vansteenkiste, M., Beyers, W., Boone, L., Deci, E. L., Kaap-Deeder, J. V., Duriez, B., Lens, W., Matos, L., Mouratidis, A., Rayn, R. M., Sheldon, K. M., Soenens, B., Petegem, S. V. & Verstuyf, J. (2015). Basic psychological need satisfaction, need frustration, and need strength across four cultures. Motivation and Emotion, 39, 216–236.
  7. Çivitci, A. (2010). Vocational self-esteem and psychological needs in Turkish Counseling Students. International Journal for the Advancement of Counselling, 32(1), 56-65.
  8. Çivildağ, A. (2017). İş yaşamında sanal kaytarmanın iş stresi, iş doyumu ile ilişkisi üzerine bir araştırma. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (59), 355-373.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Mart 2022

Gönderilme Tarihi

12 Kasım 2021

Kabul Tarihi

11 Şubat 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 20 Sayı: 44

Kaynak Göster

APA
Bardak, F., & Keskin, S. (2022). Temel Psikolojik İhtiyacın Karşılanması veya Engellenmesinin İş Stresi ve Tükenmişlik Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: Benlik Saygısının Aracı Rolü. Yönetim Bilimleri Dergisi, 20(44), 433-460. https://doi.org/10.35408/comuybd.1022710
AMA
1.Bardak F, Keskin S. Temel Psikolojik İhtiyacın Karşılanması veya Engellenmesinin İş Stresi ve Tükenmişlik Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: Benlik Saygısının Aracı Rolü. Yönetim Bilimleri Dergisi. 2022;20(44):433-460. doi:10.35408/comuybd.1022710
Chicago
Bardak, Furkan, ve Seçil Keskin. 2022. “Temel Psikolojik İhtiyacın Karşılanması veya Engellenmesinin İş Stresi ve Tükenmişlik Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: Benlik Saygısının Aracı Rolü”. Yönetim Bilimleri Dergisi 20 (44): 433-60. https://doi.org/10.35408/comuybd.1022710.
EndNote
Bardak F, Keskin S (01 Mart 2022) Temel Psikolojik İhtiyacın Karşılanması veya Engellenmesinin İş Stresi ve Tükenmişlik Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: Benlik Saygısının Aracı Rolü. Yönetim Bilimleri Dergisi 20 44 433–460.
IEEE
[1]F. Bardak ve S. Keskin, “Temel Psikolojik İhtiyacın Karşılanması veya Engellenmesinin İş Stresi ve Tükenmişlik Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: Benlik Saygısının Aracı Rolü”, Yönetim Bilimleri Dergisi, c. 20, sy 44, ss. 433–460, Mar. 2022, doi: 10.35408/comuybd.1022710.
ISNAD
Bardak, Furkan - Keskin, Seçil. “Temel Psikolojik İhtiyacın Karşılanması veya Engellenmesinin İş Stresi ve Tükenmişlik Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: Benlik Saygısının Aracı Rolü”. Yönetim Bilimleri Dergisi 20/44 (01 Mart 2022): 433-460. https://doi.org/10.35408/comuybd.1022710.
JAMA
1.Bardak F, Keskin S. Temel Psikolojik İhtiyacın Karşılanması veya Engellenmesinin İş Stresi ve Tükenmişlik Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: Benlik Saygısının Aracı Rolü. Yönetim Bilimleri Dergisi. 2022;20:433–460.
MLA
Bardak, Furkan, ve Seçil Keskin. “Temel Psikolojik İhtiyacın Karşılanması veya Engellenmesinin İş Stresi ve Tükenmişlik Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: Benlik Saygısının Aracı Rolü”. Yönetim Bilimleri Dergisi, c. 20, sy 44, Mart 2022, ss. 433-60, doi:10.35408/comuybd.1022710.
Vancouver
1.Furkan Bardak, Seçil Keskin. Temel Psikolojik İhtiyacın Karşılanması veya Engellenmesinin İş Stresi ve Tükenmişlik Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: Benlik Saygısının Aracı Rolü. Yönetim Bilimleri Dergisi. 01 Mart 2022;20(44):433-60. doi:10.35408/comuybd.1022710

Cited By

 

Sayın Araştırmacı;

Dergimize gelen yoğun talep nedeniyle halihazırda yaklaşık 100 makalenin süreçleri devam etmektedir. Bu makalelerin süreçleri nihayete erdirildikten sonra dergimiz yeni makale alımına başlayacaktır.

Dergimize göndereceğiniz çalışmalar linkte yer alan taslak dikkate alınarak hazırlanmalıdır. Çalışmanızı aktaracağınız taslak dergi yazım kurallarına göre düzenlenmiştir. Bu yüzden biçimlendirmeyi ve ana başlıkları değiştirmeden çalışmanızı bu taslağa aktarmanız gerekmektedir.

Türkçe Makale Şablonu için tıklayınız...

İngilizce Makale Şablonu için tıklayınız...

Ücret politikası için tıklayınız..

Saygılarımızla,