Fama French Üç ve Beş Faktör Modellerinin Geçerliliğinin Test Edilmesi: BIST 100 Endeksi Üzerine Bir Uygulama

Öz

Hisse senedi yatırımları finansal piyasaların derinlik kazanmasıyla birlikte önemini korumaya devam etmektedir. Fama ve French 2015 yılında üç faktör ile açıklamaya çalıştığı firma risk primini, iki faktör (karlılık ve yatırım) daha ekleyerek açıklamaya çalışmıştır. Bu çalışmada Fama ve French üç faktör ve Fama ve French beş faktör modellerinin Borsa İstanbul’da geçerliliği sınamak ve en iyi model seçimi yapılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda ise, BIST 100 endeksinde faaliyet gösteren ve mali sektörde yer almayan 65 adet işletmenin 2013-2022 yıllarına ait çeyrek dönem verileri kullanılmıştır. Analiz yöntemi olarak panel regresyon kullanılmış ve elde edilen bulgularda, hem FF3F (Fama- French Üç Faktör ) hem FF5F (Fama- French Beş Faktör) modellerinin geçerli olduğu ancak açıklama güçlerinin düşük ve hemen hemen eşit düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Modellerin açıklama güçlerinin birbirine çok yakın olması dolayısıyla FF5F modelinin daha üstün olduğu kanıtına ulaşılamamıştır. Ayrıca FF3F modeli için firma risk primi ile PRP (piyasa risk primi) ve SMB (firma büyüklüğü) arasında anlamlı pozitif bir ilişki, HML (DD/PD oranı) arasında negatif bir ilişki bulunmuştur. FF5F modeli için ise hem RMW (karlılık) hem de CMA (yatırım) değişkenleri ile firma risk primi arasında pozitif bir ilişki olduğu sonucuna varılmıştır. Her iki modelde de en yüksek etki düzeyine sahip olan değişkenin HML olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Fama ve French Üç Faktör Modeli
• Fama ve French Beş Faktör Modeli
• Varlık Fiyatlama
• Panel Regresyon Analizi

Testing the Validity of Fama French Three and Five Factor Models: An Application On BIST 100 Index

Öz

Stock investments continue to maintain their importance with the deepening of financial markets. Determining the level of returns to be obtained from investments has been the focus of all investors. Investors aim to obtain a return at least above the risk-free interest rate. In line with this goal, many models on asset pricing have been developed in the finance literature. In 2015, Fama and French tried to explain the firm risk premium, which they tried to explain with three factors, by adding two more factors (profitability and investment). This study aims to test the validity of Fama and French three-factor and Fama and French five-factor models in Borsa Istanbul and to select the best model. For this purpose, the quarterly data of 65 enterprises operating in the BIST 100 index and not included in the financial sector for the years 2013-2022 were used. Panel regression was used as the analysis method, unit root tests were performed and stationarity was ensured. Then, the best model was selected and it was concluded that both FF3F (Fama-French Three Factor) and FF5F (Fama-French Five Factor) models are valid, but their explanatory power is low and almost equal.Since the explanatory power of the models are very close to each other, it is not possible to prove that the FF5F model is superior. Moreover, for the FF3F model, a significant positive relationship was found between the firm risk premium and PRP (market risk premium) and SMB (firm size), while a negative relationship was found between HML (DD/PD ratio). For the FF5F model, it is concluded that there is a positive relationship between both RMW (profitability) and CMA (investment) variables and firm risk premium. In both models, the variable with the highest impact level was found to be HML.

Anahtar Kelimeler

• Fama and French Three Factor Model
• Fama and French Five Factor Model
• Asset Pricing
• Panel Regression Analysis

Kaynakça

1. Acaravci, S. K., ve Karaomer, Y. (2017). Fama-French five factor model: Evidence from Turkey. International Journal of Economics and Financial Issues, 7(6), 130-137.
2. Aras, G. İlhan, Ç. A. M., Zavalsiz, B., ve Keskin, S. (2018). Fama-French çok faktör varlık fiyatlama modellerinin performanslarının karşılaştırılması: Borsa İstanbul üzerine bir uygulama. Istanbul Business Research, 47(2), 183-207.
3. Arı, G. ve Sarıoğlu, S. E. Fama French Beş Faktör Varlık Fiyatlama Modelinin Borsa İstanbul’da 2006–2018 Dönemi İçin Geçerliliğinin Test Edilmesi. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 21(2), 114-131.
4. Atakan, T., ve Gökbulut, İ. (2010). Üç faktörlü varlık fiyatlandırma modelinin İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda uygulanabilirliğinin panel veri analizi ile test edilmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (45), 180-189.
5. Bai, J., ve Ng, S. (2004). A PANIC attack on unit roots and cointegration. Econometrica, 72(4), 1127-1177.
6. Büyükoğlu, B. (2023). Fama French Üç Ve Beş Faktör Varlık Fiyatlama Modelinin Geçerliliğinin Test Edilmesi Bıst 30 Endeksi Örneği. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 13(25), 1-20.
7. Carhart, M. M. (1997). On Persistence in Mutual Fund Performance. The Journal of Finance, 52(1), 57-82.
8. Chiah, M., Chai, D., Zhong, A., ve Li, S. (2016). A Better Model? An Empiricial Investigation of the FamaFrench Five Factor Model in Australia. International Review of Finance, 16(4), 595-638.

9. Coşkun, K., ve Torun, T. (2021). Fama & French Üç ve Beş Faktörlü Varlık Fiyatlama Modellerinin Geçerliliği: Borsa İstanbul Örneği. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 6(14), 84-102.
10. Cox, S., ve Britten, J. (2019). The Fama-French five-factor model: evidence from the Johannesburg Stock Exchange. Investment Analysts Journal, 48(3), 240-261.
11. De la O González, M.,& Jareño, F. (2019). Testing extensions of Fama & French models: A quantile regression approach. The Quarterly Review of Economics and Finance, 71, 188-204.
12. Doğanay M. (2006). Fama-French Üç Faktör Varlık Fiyatlama Modelinin İMKB’de Uygulanması.,İktisat İşletme ve Finans Dergisi, 21(249), 61-71.
13. Ekaputra, I. A., ve Sutrisno, B. (2020). Empirical tests of the Fama-French five-factor model in Indonesia and Singapore. Afro-Asian Journal of Finance and Accounting, 10(1), 85-111.
14. Erdinç, Y. (2017). Comparison of CAPM, threefactor Fama-French model and five-factor Fama-French model for the Turkish stock market. Financial Management from an Emerging Market Perspective, 4(1), 69-92.
15. Fama, E. F.,ve French, K. R. (2015). A Five-Factor Asset Pricing Model. Journal of Financial Economics, 116(1), 1-22.
16. Fama, E.,ve French, K. R. (2017). International Tests of Five-Factor Asset Pricing Model. Journal of Financial Economics, 123(3), 441-463.
17. Foye, J. (2018). A Comprehensive Test of the Fama-French Five-Factor Model in Emerging Markets, Emerging Markets Review, 37, 199-222.
18. Güzeldere, H.,& Eren Sarıoğlu, S. (2012). Varlık Fiyatlamada Fama-French Üç Faktörlü Modelin Geçerliliği: İMKB Üzerine Bir Araştırma. Business and Economics Research Journal, 3(2), 1-19.
19. Hadri, K. (2000). Testing For Stationarity In Heterogeneous Panel Data. The Econometrics Journal, 3(2), 148-161.
20. Hsiao, C. (1986). Analysis of panel data (No. 64). Cambridge University Press.
21. Im KS, Pesaran MH, Shin Y (2003) Testing for unit roots in heterogeneous panels. J Econ, 115(1), 53–74.
22. Jiao, W.,& Lilti, J.-J. (2017). Whether Profitability and Investment Factors Have Additional Explanatory Power Comparing with Fama-French Three-Factor Model: Empirical Evidence on Chinese A-Share Stock Market, China Finance and Economic Review, 5(1), 7.
23. Karabay, A. (2018). Fama-French Beş Faktör Varlık Fiyatlama Modeli Türkiye Geçerliliğinin Test Edilmesi, İstanbul: (Doktora Tezi) İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
24. Kaya, E.,& Güngör, B. (2017). Fama ve French Üç Faktörlü Modelin Geçerliliği: Borsa İstanbul Üzerine Panel Veri Analizi. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 9(17), 222-236.
25. Koy, A. (2013). Fama ve French’in Büyüklük ve Değer Risk Primleri İMKB’de Geçerli Midir? İ.Ü. İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü Yönetim Dergisi, 24(74), 102-118.
26. Levin, A., Lin, C. F., ve Chu, C. S. J. (2002). Unit Root Tests in Panel Data: Asymptotic And Finite-Sample Properties. Journal of Econometrics, 108(1), 1-24.
27. Li, K., ve Duan, Y. (2021). Research on the application of Fama and French three-factor and five-factor models in American industry. Journal of Physics: Conference Series, Vol. 1865, No. 4, p. 042105). IOP Publishing.
28. Lintner, J. (1965). Security prices, risk, and maximal gains from diversification. The Journal of Finance, 20(4), 587-615.
29. Maddala, G. S., ve Wu, S. (1999). A Comparative Study Of Unit Root Tests With Panel Data And A New Simple Test. Oxford Bulletin of Economics And Statistics, 61(S1), 631-652.
30. Maiti, M.,& Balakrishnan, A. (2018). Is human capital the sixth factor?. Journal of Economic Studies, 45(4), 710-737.
31. Mollaahmetoğlu, E. (2020). Fama-French Five-Factor Asset Pricing Model: Testing Validity for Borsa Istanbul and German Stock Exchange. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(4), 3310-3318.
32. Mossin, J. (1966). Equilibrium in a capital asset market. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 768-783.
33. Mosoeu, S., ve Kodongo, O. (2022). The Fama-French five-factor model and emerging market equity returns. The Quarterly Review of Economics and Finance, 85, 55-76.
34. Musawa, N., Kapena, S., ve Shikaputo, C. (2018). A Comparative Analysis of Fama French Five and Three-Factor Model in Explaining Stock Returns Variation. International Journal of Economics, 3(1), 30-48.
35. Nichol, E., ve Dowling, M. (2014). Profitability and investment factors for UK asset pricing models. Economics Letters, 125(3), 364-366.
36. Özkan, N. (2018). Fama-French Five Factor Model and the Necessity of Value Factor: Evidence from Istanbul Stock Exchange, PressAcademia Procedia, 8(1), 14-17.
37. Pesaran, M. H. (2007). A Simple Panel Unit Root Test in The Presence Of Cross‐Section Dependence. Journal of Applied Econometrics, 22(2), 265-312.
38. Phillips, P. C., ve Sul, D. (2003). Dynamic Panel Estimation And Homogeneity Testing Under Cross Section Dependence. The Econometrics Journal, 6(1), 217-259.
39. Ross, S. A. (1976). The Arbitrage Theory of Capital Asset Pricing.
40. Sharpe, W. F. (1964). Capital asset prices: A theory of market equilibrium under conditions of risk. The Journal of Finance, 19(3), 425-442.
41. Ünlu, U. (2013). Evidence to support multifactor asset pricing models: The case of the Istanbul stock exchange. Asian Journal of Finance & Accounting, 5(1), 197.
42. Zeren, F., Yılmaz, T., ve Belke, M. (2018). Fama French Beş Faktör Varlık Fiyatlama Modelinin Geçerliliğinin Test Edilmesi: Türkiye Örneği. Uluslararası Katılımlı 22. Finans Sempozyumu, 391-400