Araştırma Makalesi

ÇEVRESEL PERFORMANS ENDEKSİ VERİLERİ KULLANILARAK ÇEVRE PERFORMANSININ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME TEKNİKLERİ İLE İNCELENMESİ

Cilt: 24 Sayı: 61 31 Temmuz 2026
PDF İndir
EN TR

ÇEVRESEL PERFORMANS ENDEKSİ VERİLERİ KULLANILARAK ÇEVRE PERFORMANSININ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME TEKNİKLERİ İLE İNCELENMESİ

Öz

Artan farklı çevre sorunları nedeniyle dünyanın geldiği noktada ülkelerin çevre performansı daha da önemli hale gelmiştir. Çevresel sorunların yol açtığı problemler farklı göstergelerle ölçülmektedir. Son yüzyılda birçok kurum, çevreye verilen zararların azaltılması amacıyla farklı çevresel göstergeler ile farklı endeksler meydana getirerek, ülkelerin çevre korumaya yönelik tutumlarını belirlemeye çalışmıştır. Bu kapsamda ülkelerin çevre performansları ile ilgili olarak geliştirilen çevre performans endeksi göstergeleri ile Çok Kriterli Karar Verme yöntemleri kullanılarak ülkeler sıralanmıştır. Bu çalışma da ülkelerin çevre performanslarını temsil eden göstergeleri bir arada inceleyen Çevresel Performans Endeksi’nin (ÇPE) verilerinden yararlanılmıştır. Çalışmaya konu olan göstergelerin önem düzeyleri CRITIC ve Entropi yöntemleri ile belirlenmiştir. CRITIC yöntemine göre çevresel performansı en çok Bio Çeşitlilik ve Habitat göstergesi etkilerken, Ekosistem Hizmetleri göstergesi en az etkileyen kriter olmuştur. Entropi ’ye göre çevre performansını en fazla etkileyen gösterge Ekosistem Hizmetleri, en az etkileyen değişken Asit Yağmurlarıdır. Çevresel performans seviyeleri PROMETHEE yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışmada üç farklı sıralama yapılmıştır. Bunlar Entropi ağırlıklı PROMETHEE, CRITIC ağırlıklı PROMETHEE ve ÇPE ağırlıklı PROMETHEE sıralamalarıdır. Elde edilen sıralamalar orijinal ÇPE sıralamaları ile karşılaştırılmıştır. Sırlamamaların hem kendi aralarında hem de orijinal ÇPE sıralaması ile arasındaki hata kareleri oranları (HKO) hesaplanmıştır. ÇPE sıralaması ile ÇPE ağırlıklı PROMETHEE sıralaması arasında en düşük HKO değeri elde edilmiştir. ÇPE sıralaması ile Entropi ağırlıklı PROMTEHEE sıralaması arasında en yüksek HKO değeri elde edilmiştir. Danimarka her sırlamada çevresel performansı en iyi olan ülke olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. A Abdullah, L., Chan, W., and Afshari, A. (2019). Application of PROMETHEE method for green supplier selection: a comparative result based on preference functions. Journal of Industrial Engineering , 15, 271-285.
  2. Ajripour, I., and Alamian, R. (2021). Comparing Green Economy in Iran with OECD Asian Countries by Applying TOPSIS and GI Method. Theory, Methodology, Practice-Review of Business and Management, 17(01), 15-26.
  3. Akandere, G. (2021). Kuşak Yol Ülkelerinin Lojistik ve Çevresel Performansının Analizi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 20(4), 1893-1915.
  4. Akandere, G., and Zerenler, M. (2022). Doğu Avrupa Ülkelerinin Çevresel ve Ekonomik Performansının Bütünleşik CRITIC-TOPSIS Yöntemiyle Değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 25(Özel Sayı), 524-535.
  5. Akçakanat, Ö., Aksoy, E., ve Teker, T. (2018). CRITIC ve MDL Temelli EDAS yöntemi ile Tr-61 bölgesi bankalarinin performans değerlendirmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(32), 1-24.
  6. Aksu, E. Ö., ve Gencer, C. T. (2018). Veri Zarflama Analizi ile Oecd Ülkelerinin Çevre Performansının İncelenmesi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 191-206.
  7. Al-Rashdan, D., Al-Kloub, B., Dean, A., and Al-Shemmeri, T. (1999). Environmental impact assessment and ranking the environmental projects in Jordan. European Journal of Operational Research, 118(1), 30-45.
  8. Altintaş, F. (2021). Çevre Performanslarının Entropi Tabanlı ROV, ARAS ve COPRAS Yöntemleri ile Ölçülmesi: G20 Grubu Ülkeleri Örneği. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 10(1), 55-78.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yatay Kesit Analizi, Çevre Politikası

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

12 Kasım 2024

Kabul Tarihi

12 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 24 Sayı: 61

Kaynak Göster

APA
Yüzbaşı, G. (2026). ÇEVRESEL PERFORMANS ENDEKSİ VERİLERİ KULLANILARAK ÇEVRE PERFORMANSININ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME TEKNİKLERİ İLE İNCELENMESİ. Yönetim Bilimleri Dergisi, 24(61), 1019-1053. https://doi.org/10.35408/comuybd.1583448
AMA
1.Yüzbaşı G. ÇEVRESEL PERFORMANS ENDEKSİ VERİLERİ KULLANILARAK ÇEVRE PERFORMANSININ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME TEKNİKLERİ İLE İNCELENMESİ. Yönetim Bilimleri Dergisi. 2026;24(61):1019-1053. doi:10.35408/comuybd.1583448
Chicago
Yüzbaşı, Gonca. 2026. “ÇEVRESEL PERFORMANS ENDEKSİ VERİLERİ KULLANILARAK ÇEVRE PERFORMANSININ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME TEKNİKLERİ İLE İNCELENMESİ”. Yönetim Bilimleri Dergisi 24 (61): 1019-53. https://doi.org/10.35408/comuybd.1583448.
EndNote
Yüzbaşı G (01 Temmuz 2026) ÇEVRESEL PERFORMANS ENDEKSİ VERİLERİ KULLANILARAK ÇEVRE PERFORMANSININ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME TEKNİKLERİ İLE İNCELENMESİ. Yönetim Bilimleri Dergisi 24 61 1019–1053.
IEEE
[1]G. Yüzbaşı, “ÇEVRESEL PERFORMANS ENDEKSİ VERİLERİ KULLANILARAK ÇEVRE PERFORMANSININ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME TEKNİKLERİ İLE İNCELENMESİ”, Yönetim Bilimleri Dergisi, c. 24, sy 61, ss. 1019–1053, Tem. 2026, doi: 10.35408/comuybd.1583448.
ISNAD
Yüzbaşı, Gonca. “ÇEVRESEL PERFORMANS ENDEKSİ VERİLERİ KULLANILARAK ÇEVRE PERFORMANSININ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME TEKNİKLERİ İLE İNCELENMESİ”. Yönetim Bilimleri Dergisi 24/61 (01 Temmuz 2026): 1019-1053. https://doi.org/10.35408/comuybd.1583448.
JAMA
1.Yüzbaşı G. ÇEVRESEL PERFORMANS ENDEKSİ VERİLERİ KULLANILARAK ÇEVRE PERFORMANSININ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME TEKNİKLERİ İLE İNCELENMESİ. Yönetim Bilimleri Dergisi. 2026;24:1019–1053.
MLA
Yüzbaşı, Gonca. “ÇEVRESEL PERFORMANS ENDEKSİ VERİLERİ KULLANILARAK ÇEVRE PERFORMANSININ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME TEKNİKLERİ İLE İNCELENMESİ”. Yönetim Bilimleri Dergisi, c. 24, sy 61, Temmuz 2026, ss. 1019-53, doi:10.35408/comuybd.1583448.
Vancouver
1.Gonca Yüzbaşı. ÇEVRESEL PERFORMANS ENDEKSİ VERİLERİ KULLANILARAK ÇEVRE PERFORMANSININ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME TEKNİKLERİ İLE İNCELENMESİ. Yönetim Bilimleri Dergisi. 01 Temmuz 2026;24(61):1019-53. doi:10.35408/comuybd.1583448

 

Sayın Araştırmacı;

Dergimize gelen yoğun talep nedeniyle halihazırda yaklaşık 100 makalenin süreçleri devam etmektedir. Bu makalelerin süreçleri nihayete erdirildikten sonra dergimiz yeni makale alımına başlayacaktır.

Dergimize göndereceğiniz çalışmalar linkte yer alan taslak dikkate alınarak hazırlanmalıdır. Çalışmanızı aktaracağınız taslak dergi yazım kurallarına göre düzenlenmiştir. Bu yüzden biçimlendirmeyi ve ana başlıkları değiştirmeden çalışmanızı bu taslağa aktarmanız gerekmektedir.

Türkçe Makale Şablonu için tıklayınız...

İngilizce Makale Şablonu için tıklayınız...

Ücret politikası için tıklayınız..

Saygılarımızla,