KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ VE GİRİŞİMCİLİK İLİŞKİSİ: SOSYAL BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU SON SINIF ÖĞRENCİLERİ ÖRNEĞİ

Yıl 2026, Cilt: 24 Sayı: 59, 172 - 193, 24.01.2026

Fatih İbrahim Kurşunmaden

https://doi.org/10.35408/comuybd.1620467

Öz

Kişilik özellikleri, bireylerin davranışlarını, düşünce biçimlerini ve karar alma süreçlerini şekillendiren önemli faktörlerden biridir. Girişimcilik ise, yenilikçi fikirler üretme, risk alma ve fırsatları değerlendirme yeteneği gerektiren bir süreçtir. Bu bağlamda, kişilik özelliklerinin girişimcilik niyeti üzerindeki etkisi, birçok araştırmanın odağında yer almaktadır. Girişimcilik ise yenilikçi iş fikirlerini hayata geçirme, risk alma ve fırsatları değerlendirme sürecidir. Girişimciler, genellikle yeni ürün ve hizmetler geliştirme, mevcut pazarları dönüştürme ya da tamamen yeni pazarlar yaratma amacı güderler. Bu süreç, girişimcinin yaratıcı düşünme, liderlik ve kararlılık gibi kişisel özelliklerine dayanır. Girişimcilik, sadece iş kurmakla sınırlı değildir; aynı zamanda iş dünyasında fırsatları tanıma ve bu fırsatları değerlendirme yeteneği gerektirir. Girişimciler, genellikle belirsizlik ve risklerle karşılaşsalar da cesaret, kararlılık ve stratejik düşünme becerileriyle bu zorlukları aşmaya çalışırlar. Kişilik özellikleri ile girişimcilik arasındaki ilişki, girişimciliği anlamada ve desteklemede büyük bir öneme sahiptir. Çünkü bireylerin kişisel özellikleri, onların girişimcilik faaliyetlerine nasıl yaklaşacaklarını, bu faaliyetlerde nasıl başarılı olabileceklerini ve karşılaştıkları zorluklarla nasıl başa çıkacaklarını doğrudan etkiler. Kişilik özellikleri ve girişimcilik arasındaki ilişki, girişimciliğin doğası, girişimci adaylarının potansiyeli ve bu adaylara nasıl en iyi şekilde destek verileceği konusunda önemli bilgiler sunar. Kişilik özelliklerinin anlaşılması, girişimci adaylarının iş dünyasına daha hazırlıklı girmelerine ve karşılaştıkları zorluklarla daha etkili bir şekilde başa çıkmalarına yardımcı olabilir. Bu çalışma, kişilik özelliklerinin girişimcilik üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Girişimcilik, bireylerin yenilikçi fikirler geliştirme, bu fikirleri ticari başarıya dönüştürebilme ve ekonomiye katkıda bulunabilme yeteneklerini ifade eder. Bu doğrultuda, bireylerin kişilik özelliklerinin girişimcilik eğilimlerini nasıl etkilediği önemli bir araştırma konusu haline gelmiştir. Araştırma Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu son sınıf öğrencileri üzerinde yapılmış olup, kişilik özellikleri Beş Faktör Kişilik Modeli temelinde ele alınmıştır. Araştırma bulguları, uyumluluk, dışa dönüklük, sorumluluk ve deneyime açıklık özelliklerinin girişimcilik niyeti üzerinde olumlu etkileri olduğunu ortaya koymuştur. Çalışmanın girişimciliği teşvik eden bireysel ve kurumsal stratejilere ışık tutması ve bireylerin girişimcilik becerilerinin geliştirilmesi açısından değerli bilgiler sunması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kişilik Özellikleri , Girişimcilik Niyeti , Sosyal Bilimler

RELATIONSHIP BETWEEN PERSONALITY TRAITS AND ENTREPRENEURSHIP: A CASE OF FINAL YEAR STUDENTS OF VOCATIONAL SCHOOL OF SOCIAL SCIENCES

Öz

Personality characteristics are one of the important factors that shape individuals' behavior, way of thinking and decision-making processes. Entrepreneurship is a process that requires the ability to produce innovative ideas, take risks and evaluate opportunities. In this context, the effect of personality traits on entrepreneurial intention is at the focus of many studies. Entrepreneurship is the process of implementing innovative business ideas, taking risks and evaluating opportunities. Entrepreneurs generally aim to develop new products and services, transform existing markets, or create completely new markets. This process is based on the entrepreneur's personal characteristics such as creative thinking, leadership and determination. Entrepreneurship is not limited to just starting a business; It also requires the ability to recognize and evaluate opportunities in the business world. Although entrepreneurs often face uncertainty and risks, they try to overcome these difficulties with courage, determination and strategic thinking skills. The relationship between personality traits and entrepreneurship is of great importance in understanding and supporting entrepreneurship. Because the personal characteristics of individuals directly affect how they will approach entrepreneurial activities, how they will be successful in these activities, and how they will cope with the difficulties they encounter. The relationship between personality traits and entrepreneurship provides important information about the nature of entrepreneurship, the potential of entrepreneurial candidates and how to best support these candidates. Understanding personality traits can help prospective entrepreneurs enter the business world more prepared and cope more effectively with the challenges they face. This study aims to examine the effects of personality traits on entrepreneurship. Entrepreneurship refers to the ability of individuals to develop innovative ideas, turn these ideas into commercial success and contribute to the economy. In this regard, how individuals' personality traits affect their entrepreneurial tendencies has become an important research topic. The research was conducted on senior students of Selçuk University Vocational School of Social Sciences, and their personality traits were discussed on the basis of the Five Factor Personality Model. Research findings revealed that agreeableness, extroversion, conscientiousnes and openness to experience have positive effects on entrepreneurial intention. It is expected that the study will shed light on individual and corporate strategies that encourage entrepreneurship and provide valuable information in terms of developing individuals' entrepreneurial skills.

Anahtar Kelimeler

Personality Traits , Entrepreneurial Intention , Social Sciences

Kaynakça

• Aydemir, S., & Korkmaz, O. (2021). İş Kurmaya Başlama Niyetini Etkileyen Girişimci Özellikleri ve Kültürel Destek Değişkenlerinin Lojistik Regresyon Analizi ile İncelenmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 17(3), 711-733.
• Baron, R. A., & Markman, G. D. (2003). Beyond social capital: The role of entrepreneurs' social competence in their financial success. Journal of Business Venturing, 18(1), 41-60.
• Başol, G. (2019). Eğitimde ölçme ve değerlendirme (Altıncı Baskı). Ankara: Pegem Yayıncılık.
• Baum, J. R., & Locke, E. A. (2004). The relationship of entrepreneurial traits, skill, and motivation to subsequent venture growth. Journal of Applied Psychology, 89(4), 587-598.
• Bayram, V., & Öztırak, M. (2021). Üniversite Öğrencilerinin Kişilik Tipleri ile Girişimcilik Eğilimleri Arasındaki İlişkinin Demografik Özellikler Açısından İncelenmesi: Bir Vakıf Üniversitesi Örneği. OPUS International Journal of Society Researches, 18(44), 8119-8153.
• Bedük, A., Ata, N. (2020). Erkek ve Kadın Girişimcilerin Algılama Farklılıkları Üzerine Bir Araştırma: Konya İli Örneği, İşletme Araştırmaları Dergisi, 12 (1), 202-214.
• Boz, M., Buluk, B., Aydınkaya, G., Aslantaş, Y. (2016). Kişilik Özellikleri ile Girişimcilik Eğilimi Arasındaki İlişki: Çanakkale Örneği. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi 5(5): 1-10
• Caliendo, M., Fossen, F., & Kritikos, A. S. (2014). Personality characteristics and the decisions to become and stay self-employed. Small Business Economics, 42, 787-814.
• Costa Jr, P. T., & McCrae, R. R. (2000). Neo Personality Inventory. American Psychological Association.
• Çelik, A., İnce, M. & Bozyiğit, S. (2014). Üniversite Öğrencilerinin Girişimcilik Niyetlerini Etkileyen Ailesel Faktörleri Belirlemeye Yönelik Bir Çalışma. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(3), 113-124.
• Dalboy, Z. (2023). Y Kuşağının Girişimcilik Eğilimlerinin Kişilik Özellikleri Bakımından İ̇ncelenmesi: Selçuk Üniversitesi İ̇İ̇BF İ̇şletme Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 26(1), 210-227.
• Gençay, E., & Döven, M. S. (2019). Kişilik Özelliklerinin Girişimcilik Niyetine Etkisi: Mersin Üniversitesi’nde Bir Araştırma. Stratejik Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 89-123.
• Gliner, J. A., Morgan, G. A., & Leech, N. L. (2015). Uygulamada araştırma yöntemleri: desen ve analizi bütünleştiren yaklaşım (Çev. Ed.: Selahattin Turan). Ankara: Nobel yayın dağıtım.
• Gosling, S. D., Rentfrow, P. J. ve Swann W. B. (2003). A very brief measure of the big-five personality domains, Journal of Research in Personality, 37, 504-528.
• Göktaş, P. and Kazaferoğlu, E. (2018). The Relationship Between Personal Traits And Entrepreneurship Tendency: A Research On Students At Suleyman Demirel University. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(1), 39-63.
• Iskandarini. (2013). The Impact of entrepreneurial barrier toward entrepreneurial ıntention for decreasing unemployment through community empowerment. Social and Behavioral Sciences, 115, 166-174.
• İraz, R. (2010). Yaratıcılık ve yenilik bağlamında girişimcilik ve KOBİ'ler. Konya: Çizgi Kitabevi.
• Kristiansen, S., & Indarti, N. (2004). Entrepreneurial intention among Indonesian and Norwegian students. Journal of Enterprising Culture, 12(1), 55-78.
• KOSGEB (2025). Girişimcilik eğitimi. Erişim Adresi: https://lms.kosgeb.gov.tr/course/index.php?categoryid=1
• Kuratko, D. F. (2016). Entrepreneurship: Theory, Process, and Practice. Cengage Learning.
• Küttim, M., Kallaste, M., Venesaar, U. ve Kiis, A. (2014). Entrepreneurship education at university level and students’ entrepreneurial intentions. Social and Behavioral Sciences, 110, 658-668.
• Leutner, F., Ahmetoglu, G., Akhtar, R., & Chamorro-Premuzic, T. (2014). The relationship between the entrepreneurial personality and the Big Five personality traits. Personality and Individual Differences, 63, 58-63.
• Linan F., & Chen, Y.W. (2009). Development and cross-cultural application of a specific instrument to measure entrepreneurial intentions. Entrepreneurship Theory and Practice, 33(3), 119- 144.
• Markman, G. D., Balkin, D. B., & Baron, R. A. (2002). Inventors and new venture formation: The effects of general self-efficacy and regretful thinking. Entrepreneurship Theory and Practice, 27(2), 149-165.
• Mat, S., Maat, S. & Mohd, N. (2015). Identifying factors that affecting the entrepreneurial ıntention among engineering technology students. Social and Behavioral Sciences, 211, 1016-1022.
• Naktiyok, A., & Timuroğlu, M. K. (2010). Öğrencilerin motivasyonel değerlerinin girişimcilik niyetleri üzerine etkisi ve bir uygulama. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 23(3), 85-103.
• Nicolaou, N., & Shane, S. (2010). Entrepreneurship and occupational choice: Genetic and environmental influences. Journal of Economic Behavior & Organization, 76(1), 3-14.
• Özer, E., Durutürk, B., & Sanal, Y. (2019). Gi̇ri̇şi̇mci̇li̇k Eği̇ti̇mi̇ Alan Bi̇reyleri̇n Eği̇ti̇me Katilim Amaçlari ve Gi̇ri̇şi̇mci̇li̇ğe Yöneli̇k Ki̇şi̇li̇k Özelli̇kleri̇ni̇n Değerlendi̇ri̇lmesi̇. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1-26. Özgüner, M. (2015). Gi̇ri̇şi̇mci̇li̇k Ti̇pleri̇ ve Ki̇şi̇li̇k Ti̇pleri̇ İ̇li̇şki̇si̇ Üzeri̇ne Bi̇r İ̇nceleme. Route Educational and Social Science Journal, 2(4), 148-148.
• Pihie, Z., Bagheri, A. & Sani, Z. (2013). Knowledge of cognition and entrepreneurial intentions: Implications for learning entrepreneurship in public and private universities. Social and Behavioral Sciences, 97, 174-181.
• Rauch, A., & Frese, M. (2007). Let's put the person back into entrepreneurship research: A meta-analysis on the relationship between business owners' personality traits, business creation, and success. European Journal of Work and Organizational Psychology, 16(4), 353-385.
• Sarıtas, A. & Duran, G. (2017). Üniversite öğrencilerinin girişimcilik eğilimlerinin tespitine i̇lişkin bir araştırma. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 147-147.
• Seçgin, Y. (2020). Girişimcilik eğitiminin girişimcilik eğilimi üzerine etkisi: üniversite öğrencileri üzerine bir araştirma. Business & Management Studies: An International Journal, 8(1), 803-827.
• Singh, G., & DeNoble, A. (2003). Views on self-employment and personality: An exploratory study. Journal of Developmental Entrepreneurship, 8(3), 265-281.
• Stephan, U., & Pathak, S. (2016). Beyond cultural values? Cultural leadership ideals and entrepreneurship. Journal of Business Venturing, 31(5), 505-523.
• Uğur, S. and Devcar, M. (2018). Girişimcilik Özellikleri İ̇le Holland’ın Kişilik Tipleri Arasındaki İ̇lişki Üzerine Nitel Bir Çalışma. Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 2(4), 98-110.
• Şeşen, H., & Basım, H. N. (2012). Demografik faktörler ve kişiliğin girişimcilik niyetine etkisi: spor bilimleri alanında öğrenim gören üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma. Ege Akademik Bakış, 21-28.
• Tong, X. F., Tong, D. Y., & Loy, L. C. (2011). Factors ınfluencıng entrepreneurıal ıntentıon among unıversıty students. Internatıonal Journal Of Socıal Scıences And Humanıty Studies, 487- 496.
• Ural, A., & Kılıç, İ. (2005). Bilimsel araştırma süreci ve SPSS ile veri analizi. Ankara, Detay Yayıncılık.
• Yurdasever, E., & Yıldıran, C. (2023). Kişilik tipleri ile bireysel girişimcilik yönelimi ilişkisi üzerinde girişimcilik eğitiminin etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(4), 1935-1968.
• Zhao, H., & Seibert, S. E. (2006). The Big Five personality dimensions and entrepreneurial status: A meta-analytical review. Journal of Applied Psychology, 91(2), 259–271.