ESTIMATING ECONOMIC VALUE ADDED POTENTIAL: DATA ENVELOPMENT ANALYSIS (DEA)

Öz

While there are companies that went bankrupt despite making a profit, there are companies that produce value despite making a loss many years. So, market value comes to the fore rather than maximizing profit as a performance indicator. This study addresses the estimation of Economic Value Added (EVA) potential, which is widely used in performance indicators of companies. While EVA measures efficiency of capital, inefficient use of resources in countries with limited capital like Turkey is one of the biggest obstacles for the sustainable growth. Companies calculating EVA value do not know lower and upper limits of calculated value. Determining this limit is suggested in this study by benchmarking method. In this way, companies will have the opportunity to compare their own values with calculated EVA value of other companies operating in the same sector. Data Envelopment Analysis (DEA), which is a mathematical approach, is used. Textile, Clothing and Leather Sector companies traded in BIST are used in the study. In the study, input and output variables are determined for DEA technique and output of EVA value study is; Invested Capital (IC), NOPLAT, AOSM used in EVA calculation are determined as input variables. According to the Output Oriented (CCC) DEA results, proportional movements that inefficient firms should make for EVA maximization and idle resources used according to the sector are interpreted. It was noted that most of the firms in the relevant sample did not have an efficient structure. An ecosystem consisting of inefficient companies is also not efficient and produces less output with more input. The results of the study revealed that firms should produce more operating profit from unit investment and reduce their capital costs in order to increase their efficiency. In addition to micro variables, macro factors are also seen as factors in efficiency.

Anahtar Kelimeler

• Financial Performance
• EVA
• VZA
• Productivity
• Value

Proje Numarası

1

EKONOMİK KATMA DEĞER POTANSİYELİNİN TAHMİN EDİLMESİ: VERİ ZARFLAMA ANALİZİ (VZA)

Öz

Kar elde ettiği halde iflas eden firmalar yer almakla birlikte yıllara sari zarar elde ettiği halde nakit üreten ve değer yaratan firmalar bulunmaktadır. Bu anlamda performans göstergesi olarak karın maksimize edilmesinden ziyade değerin ön plana çıktığı bir dönem yaşanmaktadır. Bu çalışma firmaların performans göstergelerinde yaygın olarak kullanılan Ekonomik Katma Değer (EVA) potansiyelinin tahmin edilmesini ele almaktadır. EVA sermayenin verimliliğini ölçerken Türkiye gibi sermayesi kıt ülkelerde kaynakların verimli kullanılmaması sürdürülebilir bir büyümenin olmamasında en büyük engellerdendir. EVA değerini hesaplayan firmalar hesaplanan değerin alt ve üst sınırını bilmemektedirler. Bu sınırın belirlenmesi bu çalışmada kıyaslama (Benchmarking) yöntemi ile önerilmektedir. Bu sayede firmalar aynı sektörde faaliyet gösteren diğer firmaların hesaplanan EVA değeri ile kendi değerlerini kıyaslama imkânına sahip olacaktır. Bu amaçla literatürde oldukça sık kullanılan ve matematiksel bir yaklaşım olan Veri Zarflama Analizi (VZA) kullanılmıştır. Çalışmada BİST’de işlem gören ve verilerine ulaşılabilen Tekstil, Giyim Eşyası ve Deri Sektörü firmaları kullanılmıştır. Yapılan çalışmada VZA tekniği için girdi ve çıktı değişkenleri belirlenmiş olup EVA değeri çalışmanın çıktısı; EVA hesaplamasında kullanılan Yatırılan Sermaye(IC), NOPLAT, AOSM ise girdi değişkenleri olarak belirlenmiştir. Yapılan Çıktı Yönelimli (CCC) VZA sonuçlarına göre etkin olmayan firmaların EVA maksimizasyonu için yapmaları gereken oransal hareketler ve sektöre göre atıl kullanılan kaynaklar yorumlanmıştır. İlgili örneklemde firmaların çoğunun verimli bir yapıda bulunmaması dikkat çekmiştir. Verimli olmayan şirketlerden oluşan bir ekosistem de verimli olmamakta ve daha çok girdi ile daha az çıktı üretmektedir. Firmaların verimliliğini artırmaları için birim yatırımdan daha fazla faaliyet karı üretebilmeleri ve sermaye maliyetlerini aşağı çekmeleri çalışmanın sonuçlarında ortaya çıkmıştır. Mikro değişkenlere ek olarak makro faktörler de verimlilikte etken olarak görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Finansal Performans
• EVA
• VZA
• Verimlilik
• Değer

Proje Numarası

1

Kaynakça

1. Akbaş, H. E. (2011). Ekonomik Katma Değer Yaklaşımı ve Hissedar Değeri. Mali Çözüm Dergisi, 106, 115-132.
2. Alp, A., Demirgüneş, K., Ban, Ü. ve Öztürk, M. B. (2009). Ekonomik Katma Değer (Eva™) Bakış Açısıyla Finanslama Kararları. Celal Bayar Üniversitesi S.B.E. Sosyal Bilimler Dergisi, 7 (2), 59-82.
3. Altın, H. (2010). Küresel Kriz Ortamında İMKB Sınai Şirketlerine Yönelik Finansal Etkinlik Sınaması: Veri Zarflama Analizi Uygulaması. Anadolu Unıversıty Journal of Socıal Scıences, 10/2, 15–30.
4. Altunbaş, Y. ve Chakravarty, S.P. (2001). Frontier Cost Functions and Bank Efficiency. Economics Letters, 72, 233–240.
5. Banerjee, A. (2000). Linkage Between Economic Value Added and Market Value: An Analysis. Vikalpa, 25(3), 23-36.
6. Bayram, N. (2016). Veri Zarflama Analizi Ve Toplam Faktör Verimliliği: Aracı Kurumlar Üzerine Bir Uygulama. Verimlilik Dergisi, (2), 7-44.
7. Beneke, John (2016). Benchmarking Value Creation of Companies Listed on the JSE’s Altx. International Journal of Economics and Finance Studies, 8, 131-144.
8. Çam, M. (2010). As A New Cost And Performance Management Tool: Economıc Value Added (Eva). Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(1), 398-411.

9. Debreu, G. (1951). The Coefficient of Resource Utilization. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 273-292.
10. Demirgüneş, K., Öztürk, M. B. ve Ban, Ü. (2010). Ekonomik Katma Değer ve Yatırım Kararları. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 13 (1), 49-72.
11. Ergün, Ü. (2023). Veri Zarflama Analizi İle Demir Çelik Sektörünün Etkinliğinin İncelenmesi. Yönetim Bilimleri Dergisi, 22(52), 254-281.
12. Fiordelisi, F. (2007). Shareholder Value Efficiency in European Banking. Journal of Banking & Finance, 31, 2151–2171.
13. Horasan, E., ve Yılmaz, T. (2019). Türk İmalat Şirketlerinde Piyasa Katma Değerini (Mva) Açıklayan Ekonomik Katma Değer (Eva) Mi Yoksa Kârlılık Mı? Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(41), 295-316.
14. Gülcü, A. (2004). Özel Hastanelerin 1998-1999 Yıllarına Ait Veri Zarflama Analizi Yöntemiyle Görece Verimlilik Analizi. Verimlilik Dergisi(3).
15. Gürbüz, A. O. ve Ergincan, Y. (2004). Ekonomik Katma Değer (Economıc Value Added) (Eva©) Ve Net Kar: İmkb’deki Hisse Senedi Fiyatlarının Analizi (1995-2000). Öneri Dergisi, 6(21), 33-42.
16. Kang, J.I K., ve K.I Henderson, W. C. (2002). Economic Value Added (EVA): A Finandal Performance Measure. Journal Accounting and Finance Research, 10(1), 48-56.
17. Karadeniz, E. ve İskenderoğlu, Ö. (2008). Otel İşletmelerinde Finansal Değerin Yönetilmesinde Ekonomik Katma Değer Yönteminin (EVA) Önemi. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 5 (3).
18. Kaya, A. ve Çoşkun, A. (2016). VZA ile İşletmelerde Etkinliğin Ölçülmesi: Bist Gıda, İçki Ve Tütün Sektöründe Bir Uygulama. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(1), 231-242.
19. Kudla, Ronald, J.Larendt, David A. (2000). Making EVA Work. AFP Exchange. 20(4), 98-101.
20. Küçükkaplan, İ., ve Bayhan, M. (2012). Tedarik Zinciri Yönetiminin Ekonomik Katma Değer Yöntemi İle İlişkisinin İncelenmesi. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(1), 69-84.
21. Lee, Y. C., Jin-Li H. ve Jia-Fu K. (2008). The Effect of ISO Certification on Managerial Efficiency and Financial Performance: An Empirical Study of Manufacturing Firms. International Journal of Management, 25(1),166-174.
22. Masun, M. A. (2017). Firma Değerlemesi Yaklaşımları ve Otelcilik İşletmesi Örneği. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 39 (1), 213-222.
23. Milunovich, S. ve Tsuei, A. (1996), EVA in The Computer Industry. Journal of Applied Corporate Finance, 9(1), 104-115.
24. Oralhan, B. ve Sümerli Sarıgül, S. (2016). ISO Birinci 500 ve İkinci 500 Şirketlerin Veri Zarflama Analizi Yaklaşımıyla Sektör Etkinliklerinin Ölçülmesi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 771-792.
25. Öztürk, M. B. (2004). Finansal Performansın Ölçülmesinde Alternatif Bir Yöntem Ekonomik Katma Değer. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 18 (3-4), 351-368.
26. Öztürk, M. B., ve Şahin, E. E. (2013). Finansal Performansın Ölçülmesinde Nakit Akımına Dayalı Bir Yöntem Nakit Katma Değer. Verimlilik Dergisi, 2(3), 7-17.
27. Pantea, M. I. (2008). The Managerial Performances Evaluation Through the Economic Value Added. European Research Studies, 11, 4 (2008), 83-100.
28. Sharma, A. K. ve Kumar, S. (2010). Economic Value Added (EVA) - Literature Review and Relevant Issues. International Journal of Economics and Finance, 2 (2), 200-220.
29. Şahin, E. E. (2017). Küresel Lojistik Firmalarının Finansal Etkinlik Analizi. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Niğde Üniversitesi Sosyal bilimler Enstitüsü, Niğde.
30. Topal, Y. (2008). Ekonomik Katma Değer (Eva) Ve Pazar Katma Değer (Mva) Arasındaki İlişki: İMKB İmalat İşletmelerinden Örnek. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2(13), 249-261.
31. Türker, İ. (2005). Ekonomik Katma Değerin Hesaplanması ve Gerekli Muhasebe Düzeltmeleri. Muhasebe ve Denetime Bakış Dergisi, (15), 125-150
32. Visaltanachoti, N., Luo, R. ve Yi, Y. (2008). Economic Value added (EVA) and Sector Returns. Asian Academy of Management Jo¬urnal of Accounting & Finance, 4(2), 21-41.
33. Yağcı, B. E. ve Sözen, A. (2024). Türkiye’nin Enerji Verimliliği Etkinlik Analizi. Politeknik Dergisi1-1. https://doi.org/10.2339/politeknik.859790
34. Yılgör, A. G. (2005). İşletme Performansının Değerlendirilmesinde Ekonomik Katma Değer (EVA) ve Piyasa Katma Değeri (MVA) Yöntemleri ve Bu Yöntemlerin Hisse Senedi Getirilerini Açıklama Gücünün İncelenmesi: İMKB 100 Örneği. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 60 (01), 225-248.