THE EFFECTS OF ENTREPRENEURSHIP ACTIVITIES OF FOREIGNERS UNDER INTERNATIONAL PROTECTION AND TEMPORARY PROTECTION IN YALOVA ON THEIR FAMILY WELFARE, EMPOWERMENT AND SOCIAL COHESION

Yıl 2026, Cilt: 24 Sayı: 59, 425 - 462, 24.01.2026

Elif Yüksel Oktay , Yasemin Çölgeçen , Sinem Ayanoğlu Tepekozcan

https://doi.org/10.35408/comuybd.1759448

Öz

Successful entrepreneurship positively affect the welfare levels of individuals, their families, and society as a whole, while also strengthening the sectors in which they occur and the national economies. In many countries around the world, it is of secondary importance whether successful entrepreneurial activities are carried out by locals or foreigners. What matters for these countries is the extent to which these entrepreneurial activities enhance the society’s welfare, the country’s level of development, and consequently its economic power. Throughout history, Turkey has held the position of a source, transit, and destination country in migration movements. According to the data from the Directorate General of Migration Management, as of April 1, 2025, the number of foreigners under temporary and international protection in Türkiye has exceeded 3 million. Both the Law on Foreigners and International Protection and the International Labour Force Law clearly demonstrate that foreigners are vested with the right to work in Türkiye. This study examines the effects of the entrepreneurial activities of foreigners under international protection and temporary protection residing in the province of Yalova on their family well-being, empowerment, and social integration. The interviews explored topics such as the migration process, motivations for starting a business, experiences in establishing a venture, changes in social relationships, perceptions of well-being, and the challenges encountered. Data were analyzed using thematic analysis. Findings reveal that entrepreneurship functions not only as an economic activity but also as a tool for social integration, strengthening individuals’ positions within their families and communities, and fostering interaction with the local society. However, foreign entrepreneurs face structural challenges such as language barriers, lack of knowledge about regulations, limited access to support mechanisms, and uncertainties regarding citizenship. Addressing these issues is crucial for enhancing their empowerment, family welfare, and social integration. Successful entrepreneurial activities are also very important for the social acceptance of foreigners under international and temporary protection. This study is also significant as it represents the first research conducted on this topic specific to the province of Yalova.

Anahtar Kelimeler

International migration , international protection , temporary protection , entrepreneurship , family well-being , empowerment , social integration , Yalova , Türkiye

YALOVA’DA ULUSLARARASI KORUMA VE GEÇİCİ KORUMA ALTINDAKİ YABANCILARIN GİRİŞİMCİLİK FAALİYETLERİNİN AİLE REFAHLARINA, GÜÇLENMELERİNE VE SOSYAL UYUMLARINA ETKİLERİ

Öz

Başarılı girişimcilik faaliyetleri kişilerin, ailelerinin ve genel olarak toplumların refah seviyelerini olumlu etkilemekte olup aynı zamanda gerçekleştikleri sektörleri ve ülke ekonomilerini de güçlendirmektedirler. Dünyanın birçok ülkesinde başarılı girişimcilik faaliyetlerinin yerli halk veya yabancılar tarafından gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin esas olarak önemi yoktur. Bu ülkeler için önemli olan; girişimcilik faaliyetlerinin toplumun refah seviyesini ve ülkenin ekonomik gücünü ne yönde arttırdıklarıdır. Geçmişten günümüze Türkiye, uluslararası göç hareketlerinde hem kaynak hem transit hem de hedef ülke konumundadır. Göç İdaresi Başkanlığı’nın verilerine göre 01 Nisan 2025 tarihi itibariyle Türkiye’de geçici koruma ve uluslararası koruma altındaki yabancıların sayısı 3 milyonu aşmaktadır. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nda da Uluslararası İşgücü Kanunu’nda da yabancıların çalışma haklarına sahip oldukları görülmektedir. Bu çalışmada Yalova ilinde ikamet eden uluslararası koruma ve geçici koruma altındaki yabancıların girişimcilik faaliyetlerinin aile refahlarına, güçlenmelerine ve sosyal uyumlarına olan etkileri incelenmiştir. Nitel araştırma desenine göre yapılandırılan çalışmada, geçici koruma ve uluslararası koruma altında bulunan toplam 16 girişimci ile yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar yapılmıştır. Mülakatlarda göç süreci, girişimciliğe başlama motivasyonları, işletme kurma deneyimleri, sosyal ilişkilerdeki değişimler, refah algısındaki dönüşüm ve karşılaşılan zorluklar ele alınmıştır. Veriler tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, girişimciliğin yalnızca ekonomik bir faaliyet olarak değil, aynı zamanda bireylerin aile ve toplum içindeki konumunu güçlendiren ve yerel toplumla etkileşimlerini artıran bir sosyal uyum aracı olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. Öte yandan, yabancı girişimcilerin dil sorunlarının yanı sıra mevzuat bilgisine ilişkin eksiklik, destek mekanizmalarına sınırlı erişim ve vatandaşlıkla ilgili belirsizlikler gibi yapısal sorunları olduğu da ortaya çıkmıştır. Söz konusu sorunların çözümü; bu kişilerin güçlenmeleri, aile refahlarının artması ve sosyal uyumları için büyük önem arz etmektedir. Başarılı girişimcilik faaliyetleri koruma altındaki yabancıların toplumsal kabulü için de çok önemlidir. Çalışma, bu konuda Yalova’ya ilişkin yapılan ilk araştırma olması bakımından da özgün ve önemlidir.

Anahtar Kelimeler

Uluslararası göç , Uluslararası Koruma , Geçici Koruma , Girişimcilik , aile refahı , sosyal uyum , güçlenme , Yalova , Türkiye

Kaynakça

• Abebe, S. A. (2023). Refugee entrepreneurshiptowards a nuanced understanding of the phenomenon, , (Doktora Tezi, Lundt University) İsveç.
• Aydemir, C. (2020). Mültecilik, coğrafi kısıtlama ve geçici koruma bağlamında ulusal ve uluslararası mevzuatın etkileşimi. Danıştay Dergisi, 151, 9-38.
• Baughn, C. C. ve Neupert, K. E. (2003). Culture and national conditions facilitating entrepreneurial start-ups. Journal of International Entrepreneurship, 1, 313-330.
• Baycan-Levent, T. ve Kundak, S. (2009). Motivation and Driving Forces of Turkish Entrepreneurs in Switzerland, Innovation: The European Journal of Social Science Research, 22 (3), 283-308.
• Bayramoğlu, G. ve Wahedy, O. (2024). Çorum’daki mültecilerin girişimcilik niyetlerini şekillendiren sosyal ağlar: göçmen ilişki ağları dinamikleri üzerine bir inceleme. İnsan Hareketliliği Uluslararası Dergisi, 4 (2), 130-163.
• Bonacich, E. (1973). The theory of Middleman minority. American Sociological Review, 38, Ekim, 583-594.
• Braun, V., ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
• Demirel, E. T. ve Dikici, M. (2004). Kültürün girişimciliğe etkileri, Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi, 2 (3), 49-58
• Duman, E. Ş. ve Özdemirci, A. (2020). Türkiye’deki Suriyeli göçmen girişimciler üzerine bir alan araştırması. Yönetim Bilimleri Dergisi, 18 (37), 629-656.
• Gold, S. J. ve Light, I. (2000). Ethnic economies and social policy. In Research in social movements, conflicts and change (165-191). Emerald Group Publishing Limited.
• Güven, S., Kenanoğlu, M., Kadkoy ve Kurt, T. (2019). Syrian entrepreneurship and refugee start-ups in Turkey: Leveraging the Turkish experience- final report, Ankara: TEPAV Yayını
• Halter, M. (1995). Boston’s Immigrants Revisited: The Economic Culture of Ethnic Enterprise. Halter, M. (Ed.). New Migrants In The Marketplace Boston’s Ethnic Entrepreneurs içinde (1-22), Amhersete: University of Massachusetts Press
• Kaya, H. (2024). From refugee to entrepreneur: challenges of syrian refugee entrepreneurs in Turkey. Hyams-Ssekasi, D. ve Daskalaki, E. (Ed.), Entrepreneurship in the Global Context Case Studies, Processes and Practises içinde (127-147), DOI: 10.1007/978-3-031-34067-3_6
• Kloosterman, R., J. van der Leun ve Rath, J. (1999). Mixed embeddedness. (In)formal Economic Activities And İmmigrant Business İn The Netherlands, International Journal of Urban and Regional Research, 23 (2), 253-267.
• Koyuncu. A. (2020). Toplumsal kabulde ekonominin imkanı Konya’daki Suriyeli girişimciler. İnsan ve Toplum, 3 (10), 100-131.
• Kul Parlak, N. ve Uludağ Güler, Ç. (2022). Göçmen Girişimciliği Bağlamında Suriyeli Girişimciler: İstanbul İli Örneği. Yönetim Bilimleri Dergisi, 20 (46), 849-884.
• Lång, S. vd. (2025). Refugee entrepreneurship: A systematic literature review and future research agenda. European Management Journal, 43 (3), 438-453.
• Lee, E. S. (1966). A theory of migration. Demography, 3 (1), 47-57.
• Leininger, J. vd. (2021). Social cohesion:A new definition and a proposal for its measurement in Africa. Discussion Paper. 31/2021, Bonn: German Development Institute, DOI:10.23661/dp31.2021.v1.1
• Licht, A. (2010). Entrepreneurial motivation, culture, and the law. Andreas, F. ve Thurik, R. (Ed.), Entrepreneurship and Culture’ın içinde (11-40), Springer.
• Kümbetoğlu, B. (2017). Sosyolojide ve Antropolojide Niteliksel Yöntem ve Araştırma. İstanbul: Bağlam Yayıncılık
• Masurel, E., Nijkamp, P., ve Vindigni, G. (2004). Breeding places for ethnic entrepreneurs: a comparative marketing approach. Entrepreneurship & regional development, 16(1), 77-86.
• Moustakas, L. (2023). Social cohesion: Definitions, causes and consequences. Szopa, M. ve Barretta, R. (Ed.), Encyclopedia 2023 içinde (1028–1037). https://doi.org/10.3390/encyclopedia3030075
• Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (t.y.). Türk vatandaşlığının kazanılması. https://www.nvi.gov.tr/turk-vatandasliginin-kazanilmasi
• Özkul, G. ve Dengiz, S. (2018). Göçmen girişimcilik bağlamında Suriyeli göçmenlerin Hatay iline olan ekonomik katkıları. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi, 3, 1044-1065.
• Portes, A., ve Manning, R. D. (2019). The immigrant enclave: Theory and empirical examples. In Social Stratification, Class, Race, and Gender in Sociological Perspective, (568-579). second edition Routledge.
• Rath, J., ve Kloosterman, R. (2000). Outsiders’ business: a critical review of research on immigrant entrepreneurship. International migration review, 34(3), 657-681.
• Shinnar, R. S. ve Zamantılı Nayır, D. (2019). Immigrant entrepreneurship in an emerging economy: The Case of Turkey. Journal of Small Business Management, 57(2), 559–575
• Savazzi V., Solano, G. ve Xhani, A. (2019). Financial ınclusion of migrant entrepreneurs: barriers, challenges and support measures. https://www.migpolgroup.com/wp-content/uploads/2019/12/MEGA_Handbook_2.pdf
• The World Bank (2023). Advancing refugee : Guidelines for the private sector, governments, and the development community. PS4R Policy & Research Paper
• T.C. ÇSGB (2024). Çalışma izni değerlendirme kriterleri. https://www.csgb.gov.tr/uigm/duyurular/01102024/ , https://www.csgb.gov.tr/uigm/tr/calisma-izni/calisma-izni-degerlendirme-kriterleri/
• T.C. İçişleri Bakanlığı, Göç İdaresi Başkanlığı (2020). Uyum strateji belgesi ve ulusal eylem planı 2018-2023. https://www.goc.gov.tr/uyum-strateji-belgesi-ve-ulusal-eylem-plani
• T.C. İçişleri Bakanlığı, Göç İdaresi Başkanlığı (t.y.). Uyum hakkında. https://www.goc.gov.tr/uyum-hakkinda UNHCR (2022). Global roadmap for refugee entrepreneurship. https://www.unhcr.org/media/global-roadmap-refugee-entrepreneurship
• Valdez, Z. (2011). The new entrepreneurs: How race, class, and gender shape American enterprise. Stanford University Press.
• Waldinger, R. (1993). The ethnic enclave debate revisited. International journal of urban and regional research, 17, 428-436.
• Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (2013, 11 Nisan), Resmi Gazete (Sayı: 28615). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/04/20130411-2.htm.
• Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun (2003, 27 Şubat). Resmi Gazete (Sayı: 25040). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2003/03/20030306.htm