HASTANE SEÇİMİ ÖLÇEĞİNİN GELİŞTİRİLMESİ: GEÇERLİLİK VE GÜVENİLİRLİK ÇALIŞMASI

Öz

Bireyler sağlık hizmeti satın alma kararını verirken bir takım faktörleri değerlendirmektedirler. Bu nedenle bu faktörlerin ölçülebilmesi sağlık kurumları açısından önem arz eden bir konudur. Bu çalışmanın amacı sağlık hizmetlerinin mevcut ve potansiyel tüketicilerinin bir sağlık kurumunu tercih ederken etkilendiği faktörlerin standart bir şekilde ölçülebilmesini sağlayacak bir ölçüm aracı geliştirilmesidir. Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde madde oluşturma ve kapsam geçerliliği, yapı geçerliliği, içsel tutarlılık ve zamana göre tutarlılık analizleri yapılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi için 267, doğrulayıcı faktör analizi için 195 ve test-tekrar test ölçümü için 43 olmak üzere toplam 505 katılımcı araştırmaya dahil edilmiştir. Ölçeğin iç tutarlılığının incelenmesi için Cronbach’ın alfa katsayısı, bileşik güvenilirlik ve yakınsak geçerlilik için ise “Kompozit Güvenilirlik (CR)” ve “Çıkarılan Ortalama Varyans (AVE)” hesaplamaları kullanılmıştır. Araştırma sonucunda 21 madde ve 5 alt boyuttan oluşan bir ölçek elde edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizinde uyum indekslerinin kabul edilebilir değerlerden daha iyi olduğu (X2/df: 2,152; GFI: 0,850; AGFI: 0,803; CFI: 0,927; NFI: 0,873; RMSEA: 0,077) belirlenmiştir. Sırasıyla Cronbach’ın α, CR ve AVE katsayıları “erişilebilirlik ve konfor” için 0,942, 0,94 ve 0,62; “fiziksel olanaklar” için 0,741, 0,75 ve 0,50; “imaj” için 0,799, 0,80 ve 0,58; “öneri” için 0,89, 0,83 ve 0,63 ve “medya ve tanıtım” için 0,776, 0,80, 0,67 olarak tespit edilmiştir. Test ve tekrar test ölçümleri arasındaki ilişkilerin alt boyutlarda r:0,736 ile r:0,894 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Elde edilen faktör yapısının literatürle uyum içerisinde olduğu belirlenmiştir. Hastane Tercihi Ölçeği geçerli, güvenilir ve uygulayıcıların stratejik kararlarında kullanabilecekleri ölçektir. Hastane yöneticileri bu ölçeği kullanarak tüketicilerin hastane tercih sebeplerini belirleyebilir ve hastanelerin tercih edilebilirliğini geliştirecek çalışmalarında referans olarak alabilir.

Anahtar Kelimeler

• Ölçek Geliştirme
• Hastane Seçimi
• Geçerlilik
• Güvenilirlik
• Sağlık Yönetimi

DEVELOPMENT OF THE HOSPITAL SELECTION SCALE: A VALIDITY AND RELIABILITY STUDY

Öz

Individuals consider a number of factors when deciding to use health services. Therefore, measuring these factors is an important issue for health institutions. The aim of this study is to develop a measurement tool that will enable standardized measurement of the factors that affect current and potential consumers of health services when choosing a health institution. In the process of developing the scale, item generation and content validity, construct validity, internal consistency, and consistency over time analyses were performed. A total of 505 participants, 267 for exploratory factor analysis, 195 for confirmatory factor analysis, and 43 for test-retest testing, were included in the study. Cronbach's alpha coefficient was used to examine the internal consistency of the scale, and “Composite Reliability (CR)” and “Average Variance Extracted (AVE)” calculations were used for composite reliability and convergent validity. As a result of the research, a scale consisting of 21 items and 5 sub-dimensions was obtained. In confirmatory factor analysis, it was determined that the fit indices were better than acceptable values (X2/df: 2,152; GFI: 0,850; AGFI: 0,803; CFI: 0,927; NFI: 0,873; RMSEA: 0,077). Cronbach's α, CR and AVE coefficients were 0.942, 0.94, and 0.62 for ‘accessibility and comfort’; 0.741, 0.75, and 0.50 for ‘physical facilities’; 0.799, 0.80 and 0.58 for ‘image’; 0.8900, 0.83 and 0.63 for ‘recommendation’ and 0.776, 0.80 and 0.67 for ‘media and promotion’, respectively. The relationships between test and retest measurements were found to range between r:0,736 and r:0,894 in sub-dimensions. It was determined that the obtained factor structure is consistent with the literature. Hospital Preference Scale is valid, reliable, and can be used by practitioners in their strategic decisions. Hospital managers can use this scale to determine the hospital preference motives of consumers and take it as a reference in their studies to improve the preferability of hospitals.

Anahtar Kelimeler

• Scale Development
• Hospital Selection
• Validity
• Reliability
• Health Management

Etik Beyan

This study has been prepared in accordance with Research and Publication Ethics.

Kaynakça

1. Akıncı, F., Esatoğlu, A.E., Tengilimoğlu, D. & Parsons, A. (2005). Hospital Choice Factors: A Case Study in Turkey. Health Marketing Quarterly, 22(1), 3-19.
2. Al-Doghaither, A. H., Abdelrhman, B. M., Saeed, A. W. & Magzoub, M. E. M. (2003). Factors Influencing Patient Choice of Hospitals in Riyadh, Saudi Arabia. The Journal of the Royal Society for the Promotion of Health, 123(2), 105-109.
3. Ateş, M., Erbaydar, T., Demirkıran, K., Özhan, G., Cevahir, E. & İşçi, E. (2004). Gebze Halkının Sağlık Hizmetlerini Kullanımı ve Sağlık Kuruluşlarını Tercih Etme Nedenlerinin Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 7(3), 319-341.
4. Aydın, B., Erdoğan, B. Z. & Baloğlu, S. (2021). Examining the Role of Country Image in the Relationship Between Cuisine Image and Intention to Visit a Country. International Journal of Tourism Research, 23(4), 555-568.
5. Ayhan, B. & Canöz, K. (2006). Hastaların Hastane Tercihinde Etkili Olan Halkla İlişkiler Faaliyetleri. II. Ulusal Halkla İlişkiler Sempozyumu, 27-28 Nisan 2006, İzmit. 71-89.
6. Aytekin, A. (2016). Hastaların Hastane Tercihinde Etkili Kriterler ve Hastanelerin MULTIMOORA ile Sıralanması: Eskişehir Örneği. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 4(4), 134-143.
7. Bamfo, B. A. & Dogbe, C. S. K. (2017). Factors Influencing the Choice of Private and Public Hospitals: Empirical Evidence from Ghana. International Journal of Pharmaceutical and Healthcare Marketing, 11(1), 80-96.
8. Berendes, S., Heywood, P., Oliver, S. & Garner, P. (2011). Quality of Private and Public Ambulatory Healthcare in Low and Middle-Income Countries: Systematic Review of Comparative Studies. PLoS Med, 8(4).

9. Berkowitz, E. N. & Flexner, W. (1980). The Market For Health Services: Is There A Non-Traditional Consumer?. Journal of Health Care Marketing, 1(1), 25-34.
10. Bin Saeed, K. S. (1998). Factors Affecting Patients' Choice of Hospitals. Annals of Saudi Medicine, 18(5), 420-424.
11. Boscarino, J. & Stelber, S. R. (1982). Hospital Shopping and Consumer Choice. Journal of Health Care Marketing, 2(2), 15-23.
12. Browne, M. W. & Cudeck, R. (1993). Alternative Ways of Assessing Model Fit. Newbury Park, California: SAGE Publications.
13. Çakmak, İ. & Öztürk, S. (2022). Türkiye’de Bireylerin Sağlık Kuruluşları Tercihlerini Etkileyen Faktörlerin Analizi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 40(1), 44-57.
14. Chauhan, V., Sharma, A. & Sagar, M. (2021). Exploring Patient Choice in India: A Study on Hospital Selection. International Journal of Healthcare Management, 14(2), 610-620.
15. Che, X., Chen, W., Wu, X. & Lin, P. (2023). Factors Associated with Hospital Choice of Chinese Patients: A Meta-Analysis. Medicine, 102(4), e32699.
16. Çiftçi, G. E. (2010). Sağlık Hizmetleri Pazarlamasında Konumlandırma Stratejileri: Kırıkkale İli Örneği, [Yüksek Lisans Tezi], Gazi Üniversitesi, Ankara.
17. General Directorate of Health Research / Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğü (2016). Türkiye’de Vatandaşların Sağlık Hizmetlerine Yönelik Beklenti ve Memnuniyeti Araştırması Sonuç Raporu. T.C. Sağlık Bakanlığı, Ankara.
18. Hair, J. F., Ringle, C. M. & Sarstedt, M. (2011). PLS-SEM: Indeed a Silver Bullet. Journal of Marketing Theory and Practice, 19(2), 139-152.
19. Harrington, D. (2008). Confirmatory Factor Analysis. London: Oxford University Press.
20. Işık, O., Erişen, M. A. & Fidan, C. (2016). Tüketicilerin Hastane Seçiminde Etki Eden Faktörlere İlişkin Algılamaları. İşletme Bilimi Dergisi, 4(1), 99-110.
21. Karahan, A., Tarcan, G. Y., Yeşilaydın, G. T. & Tarcan, M. (2016). Hastane Tercihlerini Etkileyen Faktörler: Öğrenci Bakış Açısıyla Bir Değerlendirme. Sosyal Bilimler Dergisi, 9(3), 298-313.
22. Kayaoğlu, A. & Gülmez, Y. S. (2020). Sağlık Hizmetleri Tüketicisi Olarak Hastaların Özel Hastane Tercihini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi: Diyarbakır Örneği. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 34(4), 1267-1286.
23. Korkutan, M. (2021). Gençlerin Hastane Tercihlerini Etkileyen Kriterler: Bir Alan Uygulaması. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 8(68), 915-927.
24. Kotler, P., Shalowitz, J. I. & Stevens, R. J. (2008). Strategic Marketing for Health Care Organizations: Building a Customer-Driven Health System. John Wiley and Sons.
25. Mosadeghrad, A. M. (2014). Patient Choice of a Hospital: Implications for Health Policy and Management. International Journal of Health Care Quality Assurance, 27(2), 152-164.
26. Özkoç, H. (2013). Hastaların Sağlık Kurumu Tercihlerini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi: Uygunluk Analizi ve Nested Logit Model. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(2), 267-280.
27. Pentescu, A., Cetina, L. & Dumitrescu, L. (2013). The Positioning of the Private Healthcare Providers in Romania-An Important Strategic Approach. Indian Journal of Applied Research, 3(9), 388-390.
28. Peterson, R. A. (2000). A Meta-Analysis of Variance Accounted for and Factor Loadings in Exploratory Factor Analysis. Marketing Letters, 11, 261-275.
29. Ricolfi, L. & Testa, S. (2021). Factorial Invariance and Orthogonal Rotation. Multivariate Behavioral Research, 56(5), 787-804.
30. Sarıyıldırım, G. (2016). Sağlık Hizmeti Alanların Kurum Tercihi Nedenleri. [Yüksek Lisans Tezi], Ufuk Üniversitesi, Ankara.
31. Shrestha, N. (2021). Factor Analysis as A Tool for Survey Analysis. American Journal of Applied Mathematics and Statistics, 9(1), 4-11.
32. Singh, S., Lakshmi, V., Somu, G. & Kamath, R. (2022). Determinants of Hospital Choice among Patients and Perceptions of the Same among Hospital Employees in a Tertiary Care Corporate Hospital in Mumbai, India. The Open Public Health Journal, 15(1), 1-17.
33. Suhr, D. D. (2006). Exploratory or Confirmatory Factor Analysis. SAS Institute.
34. Şantaş, F., Kurşun, A. & Kar, A. (2016). Hastane tercihine etki eden faktörler: Sağlık hizmetleri pazarlaması perspektifinden alan araştırması. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 19(1), 17-33.
35. Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2009). Using Multivariate Statistics. Allyn and Bacon Publishing.
36. Taber, K. S. (2018). The Use of Cronbach’s Alpha When Developing and Reporting Research Instruments in Science Education. Research in Science Education, 48(6), 1273-1296.
37. Tengilimoğlu, D. (2001). Hastane Seçimine Etkili Olan Faktörler: Bir Alan Uygulaması. Gazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 3(1), 85-98.
38. Yetim, B. & Çelik, Y. (2021). Sağlık Sektöründe Bireylerin Hizmet Sunucu Tercihlerini Etkileyen Faktörler. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(Armağan Sayısı), 173-185.
39. Yıldırım, Y. S., Aksoy, F., Veyseller, B. & Altın, S. (2009). Hastaların hastane tercihini etkileyen faktörler. Haseki Tıp Bülteni, 47(2), 11-16.