MEASUREMENT ISSUES IN CARBON ACCOUNTING: A CONTENT ANALYSIS OF MANUFACTURING COMPANIES IN THE BIST SUSTAINABILITY 25 INDEX

Öz

The purpose of this study is to systematically identify the challenges encountered in measuring greenhouse gas emissions by examining the carbon accounting practices of manufacturing companies in the Borsa Istanbul Sustainability 25 Index, as reported in their sustainability reports. Increasing regulatory pressures have made companies provide more comprehensive carbon emission disclosures, while the structural uncertainties inherent in carbon accounting have sparked debates over the accuracy and comparability of reported information. The sustainability and/or integrated activity reports of 8 publicly traded manufacturing companies were analyzed using qualitative content analysis. The analysis was structured around 4 themes and 20 codes: level of reporting, measurement methods and emission factors, assumptions, and audit and assurance practices. The findings show that all 8 companies reported Scope 1 and Scope 2 emissions, while 4 availed themselves of a Scope 3 exemption and the remaining 4 relied largely on estimation-based methods. Emission calculations rely on emission factors rather than direct measurement, and variation in these factors between national and international sources limits comparability. Only two companies supported their carbon performance with a genuine intensity ratio, while the others merely stated a reduction target. All 8 reports were audited under limited assurance, with no company reaching a reasonable assurance level, and some companies were found to withhold quantitative disclosures on the grounds of high measurement uncertainty. The study demonstrates that while carbon accounting practices in Turkey are developing, reported carbon data have not yet reached a level of full reliability and comparability due to measurement issues. These findings underscore the need for regulatory steps to ensure consistency in emission factor selection, methodological guidance for Scope 3 measurement, and quality in assurance practices.

Anahtar Kelimeler

• carbon accounting
• sustainability reporting
• BIST Sustainability 25
• greenhouse gas emissions

KARBON MUHASEBESİNDE ÖLÇÜM SORUNLARI: BIST SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK 25 ENDEKSİ'NDEKİ İMALAT İŞLETMELERİ ÜZERİNE BİR İÇERİK ANALİZİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, Borsa İstanbul Sürdürülebilirlik 25 Endeksi'nde yer alan imalat sektörü işletmelerinin karbon muhasebesi uygulamalarını sürdürülebilirlik raporları üzerinden inceleyerek sera gazı emisyonlarının ölçümünde karşılaşılan sorunları sistematik biçimde ortaya koymaktır. Son yıllarda sürdürülebilirlik raporlamasına yönelik artan düzenleyici baskılar ve paydaş beklentileri işletmeleri karbon emisyonlarına ilişkin daha kapsamlı açıklamalar yapmaya zorlarken, karbon muhasebesinin yapısal belirsizlikler barındırması raporlanan bilgilerin doğruluğu ve karşılaştırılabilirliği konusunda önemli tartışmaları beraberinde getirmektedir. Çalışmada, 8 halka açık imalat işletmesinin sürdürülebilirlik ve/veya entegre faaliyet raporları nitel içerik analizi yoluyla incelenmiştir. İnceleme, raporlanma düzeyi, ölçüm yöntemleri ve emisyon faktörleri, varsayımlar ile denetim ve güvence uygulamaları olmak üzere 4 tema ve 20 kod çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Bulgular, 8 işletmenin tamamının Kapsam 1 ve Kapsam 2 emisyonlarını raporladığını, ancak Kapsam 3'te 4'ünün muafiyetten yararlandığını, raporlayan diğer 4'ünün ise büyük ölçüde tahmine dayalı yöntemlere başvurduğunu ortaya koymaktadır. Emisyon hesaplamalarının doğrudan ölçüme değil emisyon faktörlerine dayalı olması ve bu faktörlerin ulusal ile uluslararası kaynaklar arasında farklılaşması, karşılaştırılabilirliği sınırlandırmaktadır. İşletmelerin yalnızca 2’si karbon performansını gerçek bir yoğunluk rasyosuyla desteklerken, diğerleri yalnızca bir azaltım hedefi beyan etmektedir. Ölçüm belirsizliğinin denetim sürecine yansıması da çalışmanın dikkat çekici bulgularından biridir. İncelenen 8 raporun tamamında karbon açıklamaları sınırlı güvence kapsamında denetlenmiş, makul güvenceye ulaşan işletmeye rastlanmamıştır. Bazı işletmelerin, ölçüm belirsizliğinin yüksekliğini gerekçe göstererek nicel açıklamalardan kaçındığı da tespit edilmiştir. Çalışma, Türkiye'de karbon muhasebesi uygulamalarının gelişmekte olduğunu, ancak ölçüm sorunları nedeniyle raporlanan bilgilerin henüz tam güvenilirlik ve karşılaştırılabilirlik düzeyine ulaşamadığını göstermektedir. Bu bulgular, emisyon faktörü seçiminde tutarlılık, Kapsam 3 ölçümünde metodolojik rehberlik ve güvence uygulamalarında kalite için düzenleyici düzeyde ek adımlara duyulan ihtiyacı somutlaştırmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• karbon muhasebesi
• sürdürülebilirlik raporlaması
• BIST Sürdürülebilirlik 25
• sera gazı emisyonları

Kaynakça

1. Ağ, A. (2019). Sürdürülebilir Kalkınma Bağlamında Karbon Muhasebesinin İncelenmesi. Başar E. E., Ağ A. ve Gülhan Ü. (Ed.), Sürdürülebilirlik: Ekonomik ve Sosyal Eğilimler içinde (ss. 193–209). Ankara: İmaj Yayınevi.
2. Akçakanat, Ö. & Can, E. G. (2026). Karbon Emisyonlarının Muhasebeleştirilmesi ve Finansal Raporlamaya Yansımaları. İşletme Bilimi Dergisi, 14(1), 1–22. https://doi.org/10.22139/jobs.1671074
3. Choi, B.B., Lee, D. & Psaros, J. (2013). An Analysis of Australian Company Carbon Emission Disclosures, Pacific Accounting Review, 25(1), 58-79. https://doi.org/10.1108/01140581311318968
4. Datt, R., Prasad, P., Vitale, C. & Prasad, K. (2022). International Evidence of Changing Assurance Practices for Carbon Emissions Disclosures. Meditari Accountancy Research, 30(6), 1594–1628. https://doi.org/10.1108/MEDAR-09-2020-1005
5. Demircioğlu, E. N. & Ever, D. (2019). Sürdürülebilirlik Muhasebesinin Teorik Açıdan İncelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(3), 59–72. https://doi.org/10.35379/cusosbil.644980
6. Dereköy, F. (2018). Entegre Raporlama Uygulamalarının Uluslararası Entegre Raporlama Çerçevesi Bağlamında Değerlendirilmesi. Yönetim Bilimleri Dergisi, 16(32), 589-608. https://izlik.org/JA36XR69RJ
7. Dincer, B. (2024). Kapsam 1 ve Kapsam 2 Sera Gazı Emisyonları Ölçümlemesinin IFRS S2 Kapsamında Değerlendirilmesi. İktisat İşletme ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 3(1), 136–154. https://doi.org/10.58654/jebi.1478784
8. Durak, G. (2025). Karbon Ayak İzi ve Raporlamasına Genel Bir Bakış. Mali Çözüm Dergisi, 35(187), 83–107. Ekici, H. (2025). Karbon Muhasebesinin Türkiye'deki Yasal Çerçevesi ve Mesleki Uygulama Boyutu. International Journal of Arts & Social Studies, 8(15), 171–188. https://izlik.org/JA96JR59UZ

9. Elo, S. & Kyngäs, H. (2008). The Qualitative Content Analysis Process. Journal of Advanced Nursing, 62(1), 107–115. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04569.x
10. Gifford, L. (2020). "You Can't Value What You Can't Measure": A Critical Look at Forest Carbon Accounting. Climatic Change, 161, 291–306. https://doi.org/10.1007/s10584-020-02653-1
11. Güneysu, Y. & Atasel, O. Y. (2022). Karbon Emisyonları ile Finansal Performans Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: BIST100 Endeksinde Bir Araştırma. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 32(3), 1183–1193. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1125859
12. He, R., Luo, L., Shamsuddin, A. & Tang, Q. (2022). Corporate Carbon Accounting: A Literature Review of Carbon Accounting Research from the Kyoto Protocol to the Paris Agreement. Accounting & Finance, 62(1), 261–298. https://doi.org/10.1111/acfi.12789
13. Hsieh, H.-F. & Shannon, S. E. (2005). Three Approaches to Qualitative Content Analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277–1288. https://doi.org/10.1177/1049732305276687
14. Kesimli, İ. (2021). Yönetim Muhasebecilerinin İklim Değişikliğinin İş Dünyasına Etkilerinin Yönetilmesindeki Rolü: Türkiye Örneği. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 23(3), 437–466. https://doi.org/10.31460/mbdd.801931
15. Kestane, A. & Sezgin, R. (2022). Karbon Muhasebesi Perspektifinde Karbon Emisyonu Açıklamalarının Belirleyicileri. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 7(13), 92–106. https://izlik.org/JA46WK42UL
16. Krippendorff, K. (2019). Content Analysis: An Introduction to its Methodology (4th ed.). SAGE Publications. Kurt, Y. (2024). Karbon Muhasebesi Bağlamında Kurumsal Yönetim Kalitesinin Karbon Emisyon Açıklamaları Üzerindeki Etkisi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(3), 1259–1274. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1224031
17. Landis, J. R., & Koch, G. G. (1977). The Measurement of Observer Agreement for Categorical Data. Biometrics, 33(1), 159–174. https://doi.org/10.2307/2529310
18. Lee, K., Ko, J. & Jung, S. (2024). Quantifying Uncertainty in Carbon Emission Estimation: Metrics and Methodologies. Journal of Cleaner Production, 452, 142141. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2024.142141
19. Leão, E. B. S., Nascimento, L. F. M., Andrade, J. C. S. & Puppim de Oliveira, J. A. (2020). Carbon Accounting Approaches and Reporting Gaps in Urban Emissions: An Analysis of the Greenhouse Gas İnventories and Climate Action Plans in Brazilian Cities. Journal of Cleaner Production, 245, 118930. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.118930
20. Mayring, P. (2000). Qualitative Content Analysis. Forum: Qualitative Social Research, 1(2). https://doi.org/10.17169/fqs-1.2.1089
21. Öktem, B. (2020). Sera Gazı Emisyon Muhasebesi ve Raporlamasının GRI 305: Emisyon Standardı Çerçevesinde İncelenmesi. Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(2), 186–211. https://izlik.org/JA33AF42FL
22. Öktem, B. & Öktem, B. (2025). İklimle İlgili Açıklamalar Standardı Çerçevesinde Sera Gazlarının Değerlendirilmesi. Strategic Public Management Journal, 11(Özel Sayı), 1–20. https://izlik.org/JA85CC37WA
23. Özdemir, N. (2024). Güncel Gelişmeler Ekseninde Sürdürülebilirlik Raporlama Sürecinin ve Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarının Değerlendirilmesi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 20(2), 444-458. https://izlik.org/JA63UJ59SW
24. Özyiğit, H. (2024). Sürdürülebilir İklim Değişikliği Muhasebesi. Şenel S. A. (Ed.), Güncel Muhasebe Uygulamaları içinde (ss. 109–136). Gaziantep: Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub580.c2381
25. Samuel, G., Lucivero, F., Knowles, B. & Wright, K. (2024). Carbon Accounting in The Digital İndustry: The Need to Move Towards Decision Making in Uncertainty. Sustainability, 16(5), 2017. https://doi.org/10.3390/su16052017
26. Savaş, A. B. (2022). Enerji Muhasebesinde GRI 302 Enerji Raporlama Standardının Rolü: BIST Sürdürülebilirlik Endeksindeki Şirketlerin Raporları Üzerinde Bir Araştırma. Alanya Akademik Bakış Dergisi, 6(3), 3043–3068. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1099136
27. Schaltegger, S. & Csutora, M. (2012). Carbon Accounting for Sustainability and Management: Status Quo and Challenges. Journal of Cleaner Production, 36, 1–16. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2012.06.024
28. Simnett, R., Vanstraelen, A. & Chua, W. F. (2009). Assurance on Sustainability Reports: An International Comparison. The Accounting Review, 84(3), 937–967. https://doi.org/10.2308/accr.2009.84.3.937
29. Tukker, A., Pollitt, H. & Henkemans, M. (2020). Consumption-based Carbon Accounting: Sense and Sensibility. Climate Policy, 20(S1), S1–S13. https://doi.org/10.1080/14693062.2020.1728208
30. Vargün, H. & Ok, Ş. (2019). Yönetim Kararları Açısından Karbon Muhasebesi Bilgilerinin Önemi. Mali Çözüm Dergisi, 29(156), 73–88.
31. Veisi, H. (2025). Advancing Energy Transition and Climate Accountability in Wisconsin Firms: A Content Analysis of Corporate Sustainability Reporting. Sustainability, 17(19), 8935. https://doi.org/10.3390/su17198935
32. Yanai, R. D., Wayson, C., Lee, D., Espejo, A. B., Campbell, J. L., Green, M. B., Zukswert, J. M., Yoffe, S. B., Aukema, J. E., Lister, A. J., Kirchner, J. W. & Gamarra, J. G. P. (2020). Improving Uncertainty in Forest Carbon Accounting for REDD+ Mitigation Efforts. Environmental Research Letters, 15(12), 124002. https://doi.org/10.1088/1748-9326/abb96f