Araştırma Makalesi

Türkiye Örnekleminde Veri Gazeteciliği Uygulamaları ve Demokrasi İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirm

Sayı: 58 30 Temmuz 2020
  • Özlem Erkmen *
PDF İndir
EN TR

Türkiye Örnekleminde Veri Gazeteciliği Uygulamaları ve Demokrasi İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirm

Öz

Dijitalleşmeyle birlikte ortaya çıkan, mevcut yazılımlar veya insan kaynağıyla makul sürelerde işlenemeyen büyük veri yığınları, insanların dünya meselelerine yaklaşımını dönüştürerek demokrasiyi geliştirme potansiyelini barındırmaktadır. Ancak bunun için, veriyi anlamlandıracak, içinde saklanan hikâyeleri kamu yararına ortaya çıkaracak “dijital bekçi köpekleri” (Felle, 2015; 2016) olarak veri gazetecilerine ihtiyaç vardır. Büyük verinin gazetecilik bağlamında tartışılması 2010’daki Wikileaks sızıntısıyla başlamıştır. Veriyi temizleme, düzenleme, görselleştirme, işleme ve ilişkilendirme aşamalarını kapsayan yeni bir pratik olarak veri gazeteciliği öne çıkmıştır. Özellikle gayrı resmi/gizli verilerden hareketle ‘gölgelerde saklı olanı’ arayan, veriyi sorgulayıp içindeki ilişkileri bulmayı içeren araştırmacı veri gazeteciliği, demokrasinin önemli bir aracı olarak vurgulanmaktadır. Araştırma, veri gazeteciliğinin bu işlevini Türkiye örneklemindeki uygulama bağlamında tartışmaktadır. Betimsel araştırma yöntemi ile yapılan çalışmada derinlemesine görüşme ve içerik analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu doğrultuda, veri projesi üretimine dâhil olmuş gazetecilerle derinlemesine görüşmeler yapılmış, ayrıca Global Editors Network tarafından düzenlenen veri gazeteciliği ödüllerine Türkiye’den başvuran projelerin içerik ve teknik özellikleri incelenmiştir. Araştırma bulguları, veri gazeteciliğinin çoğunlukla küçük ölçekli ve alternatif haber merkezleri tarafından, daha çok hak odaklı perspektifle yapılan bir pratik olduğunu göstermektedir. Ancak yayınlanabilir konulara yönelme baskısı ve zamansızlık, yapılanı ‘hesap soran’ bir gazetecilik olmaktan uzaklaştırmaktadır. Türkiye örnekleminde veri gazeteciliğinin demokratikleştirici potansiyelini gerçekleştirmesinin önündeki diğer engeller olarak, medyanın henüz veri gazeteciliğine yatırım yapmaması, güvenilir veriye erişilememesi, mesleki işbirliğinin kısıtlılığı, yurttaş katılımlı alternatif fonlama ve haber üretme mekanizmalarının gerçekleştirilememesi sayılabilir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yazar bu çalışma için finansal destek almadığını beyan etmiştir.

Kaynakça

  1. 2 journalists were murdered - But their investigations live on. (2019, April 7). DW Freedom. Retrieved from https://www.dw.com/en/2-journalists-were-murdered-but-their-investigations-live-on/a-48241808
  2. A world that counts mobilising the data revolution for sustainable development. (2014). United Nations. Retrieved from https://www.undatarevolution.org/wp-content/uploads/2014/12/A-World-That-Counts2.pdf
  3. Akdeniz, Y., & Güven, O. (2019). Engelli web 2018 raporu. Retrieved from https://privacy.cyber-rights.org.tr/wp-content/uploads/2019/06/EngelliWeb_2018.pdf
  4. Aktan, S. (2018, December 3). TÜİK ve güven tartışmaları: Enflasyondaki olumlu trend gerçek mi yapay mı? Euronews. Retrieved from https://tr.euronews.com/2018/12/03/tuik-ve-guven-tartismalar-enflasyondaki-olumlu-trend-gercek-mi-yapay-mi
  5. Arthur, C. (2010, November 22). Analysing data is the future for journalists, says Tim Berners-Lee. The Guardian Online. Retrieved from https://www.theguardian.com/media/2010/nov/22/data-analysis-tim-berners-lee
  6. Ataman, B., & Çoban, B. (2019). How to deal with threats to journalism? In E. Eide, K. S. Orgeret, & N. Mutluer (Eds.), Transnational Othering Global Diversities: Media, Extremism and Free Expression (pp. 171-190). Gothenburg, Sweden: Nordicom.
  7. Baack, S. (2011). A new style of news reporting: Wikileaks and data-driven journalism. Cyborg Subjects. Retrieved from https://www.ssoar.info/ssoar/handle/document/40025
  8. Baack, S. (2015). Datafication and empowerment: How the open data movement re-articulates notions of democracy, participation, and journalism. Big Data & Society, July-December 2015, 1-11. https://doi. org/10.1177/2053951715594634

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim ve Medya Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

30 Temmuz 2020

Gönderilme Tarihi

17 Ocak 2020

Kabul Tarihi

5 Haziran 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Sayı: 58

Kaynak Göster

APA
Erkmen, Ö. (2020). Türkiye Örnekleminde Veri Gazeteciliği Uygulamaları ve Demokrasi İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirm. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences, 58, 65-103. https://doi.org/10.26650/CONNECTIST2020-0007
AMA
1.Erkmen Ö. Türkiye Örnekleminde Veri Gazeteciliği Uygulamaları ve Demokrasi İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirm. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences. 2020;(58):65-103. doi:10.26650/CONNECTIST2020-0007
Chicago
Erkmen, Özlem. 2020. “Türkiye Örnekleminde Veri Gazeteciliği Uygulamaları ve Demokrasi İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirm”. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences, sy 58: 65-103. https://doi.org/10.26650/CONNECTIST2020-0007.
EndNote
Erkmen Ö (01 Temmuz 2020) Türkiye Örnekleminde Veri Gazeteciliği Uygulamaları ve Demokrasi İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirm. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences 58 65–103.
IEEE
[1]Ö. Erkmen, “Türkiye Örnekleminde Veri Gazeteciliği Uygulamaları ve Demokrasi İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirm”, Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences, sy 58, ss. 65–103, Tem. 2020, doi: 10.26650/CONNECTIST2020-0007.
ISNAD
Erkmen, Özlem. “Türkiye Örnekleminde Veri Gazeteciliği Uygulamaları ve Demokrasi İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirm”. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences. 58 (01 Temmuz 2020): 65-103. https://doi.org/10.26650/CONNECTIST2020-0007.
JAMA
1.Erkmen Ö. Türkiye Örnekleminde Veri Gazeteciliği Uygulamaları ve Demokrasi İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirm. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences. 2020;:65–103.
MLA
Erkmen, Özlem. “Türkiye Örnekleminde Veri Gazeteciliği Uygulamaları ve Demokrasi İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirm”. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences, sy 58, Temmuz 2020, ss. 65-103, doi:10.26650/CONNECTIST2020-0007.
Vancouver
1.Özlem Erkmen. Türkiye Örnekleminde Veri Gazeteciliği Uygulamaları ve Demokrasi İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirm. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences. 01 Temmuz 2020;(58):65-103. doi:10.26650/CONNECTIST2020-0007