Amaç: COVID-19 pandemi dönemi Türkiye’de ve dünyada dramatik bir biçimde tüm yaşam düzenini değiştirmiştir. COVID-19 pandemi döneminin sağlık çalışanları üzerinde uzun vadede çeşitli etkilerinin olacağı öngörülmektedir. Bu araştırma COVID-19 pandemi döneminde sağlık çalışanlarında; travma sonrası stres belirtileri (TSS belirtileri) (COVID-19 pandemisinin etkisi) (CPE), travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), travma sonrası bilişler (TSB) ve travma sonrası gelişim (TSG) arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamıştır. Yöntem: Çalışmanın örneklemini, Türkiye’de sağlık kurum ve kuruluşlarında hizmet veren, 18- 54 yaş aralığında 248 hekim ve 252 hemşire katılımcı oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak, Bilgilendirilmiş Onam Formuna ek olarak, Demografik Bilgi Toplama Formu, Olayların Etkisi Ölçeği (IES-R), Travma Sonrası Stres Bozukluğu- Kısa Ölçek (NSESSS-PTSD), Travma Sonrası Bilişler Ölçeği (PTCI) ve Travma Sonrası Gelişim Ölçeği (PTGI) kullanılmıştır. Veriler çevrimiçi olarak toplanmış ve SPSS IBM 23 program ve PROCESS Macro v.4.1 plug-in kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Bulgular IES-R ve NSESSS-PTSD arasında (r=0.95, p<0.01), IES-R ve PTCI arasında (r=0.31, p<0.01) ve PTCI ve NSESSS-PTSD arasında (r=0.30, p<0.01) pozitif bir ilişki olduğunu göstermiştir. Buna karşılık, IES-R ve PTGI arasında (r=-0.10,, p<0.05), PTCI ve PTGI arasında (r=-0.29, p<0.01) ve PTGI ve NSESSS-PTSD arasında (r= -0.16, p<0.01) negatif bir ilişki olduğu gösterilmiştir. Ayrıca, TSS belirtileri (CPE) ve/veya TSSB’na yatkınlık ile TSG düzeyleri arasındaki ilişkiye TSB aracılık etmiştir. Sonuç: Bulgular TSS belirtileri (CPE) ve/veya TSSB ile TSG düzeyleri arasındaki ilişkide TSB’in aracı rolü olduğunu göstermiştir. Bu araştırmada elde edilen bulguların, COVID-19 pandemi dönemi gibi zor zamanlarda sağlık çalışanları ile yapılacak olan çalışmalara ışık tutacağı düşünülmektedir.
Objectives: The COVID-19 pandemic has dramatically changed the entire life order in Türkiye and in the world. It is envisaged that this pandemic will have various long-term effects on healthcare workers. This study examined the relationship between post-traumatic stress symptoms (PTS symptoms) (impact of COVID-19 pandemic) (ICP), post-traumatic stress disorder (PTSD), post-traumatic cognitions (PTC) and post-traumatic growth (PTG) in healthcare professionals during the COVID-19 pandemic. Methods: The sample of the study consisted of 248 medical doctors and 252 nurses between the ages of 18 and 54 who were employed in healthcare institutions and organizations in Türkiye. In addition to Demographic Information Form, a number of questionnaires were used to collect the data. These questionnaires included the Impact of Events Scale-Revised (IES-R), Post-Traumatic Stress Disorder-Short Scale (NSESSS-PTSD), Post-Traumatic Cognition Inventory (PTCI) and Post-Traumatic Growth Inventory (PTGI). Data were collected online and were analysed by using SPSS IBM 23 program and PROCESS Macro v.4.1 plug-in. Results: Findings showed that there was a positive relationship between IES-R and NSESSS-PTSD (r=0.95, p<0.01), between IES-R and PTCI (r=0.31, p<0.01) and between PTCI and NSESSS-PTSD (r=0.30, p<0.01). On the other hand, there was a negative relationship between IES-R and PTGI (r=-0.10,, p<0.05), between PTCI and PTGI (r=-0.29, p<0.01) and between PTGI and NSESSS-PTSD (r= -0.16, p<0.01). Also PTC mediated the relationship between PTS symptoms (ICP) and/or the predisposition to PTSD with PTG. Conclusion: Findings showed that IES-R, PTCI, PTGI and NSESSS-PTSD were related with one another. Moreover, PTC played a mediating role in the relationship between PTS symptoms (ICP) and/or PTSD with PTG. It is envisaged that present findings will shed light on future studies among healthcare professionals in difficult times including COVID-19 pandemic.
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Klinik ve Sağlık Psikolojisi (Diğer) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 18 Ocak 2024 |
| Kabul Tarihi | 17 Temmuz 2024 |
| Yayımlanma Tarihi | 30 Haziran 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 5 Sayı: 1 |