Career Expectations of Generation Z Students in the Field of ınformation Technology

Öz

This study examines the career expectations of Generation Z in the field of information technology (IT) and the factors shaping these expectations through a qualitative approach. Growing up in close interaction with technology, this generation finds the IT sector appealing due to its financial benefits, flexible working conditions, and opportunities for innovation. The study was conducted using a phenomenological research design with 17 students from Mehmet Akif Ersoy University’s Software Engineering Department. Data were collected through structured interviews and analyzed using content analysis methods. The findings reveal that personal interest and financial incentives significantly influence the career choices of Generation Z. Many young individuals are drawn to the IT field due to their passion for coding and software development. While the private sector is preferred for its dynamic work environments and high salary prospects, the public sector appeals to some for its structured working conditions. Additionally, the desire to work abroad stems from better living standards, advanced career opportunities, and the chance to interact with diverse cultures. This generation, which seeks flexibility, freedom to make decisions, and non-monotonous work in their professional lives, expects transparent promotion processes and remuneration systems that include additional benefits. This study provides valuable insights for educational institutions and employers to develop strategies that meet the expectations of Generation Z and create suitable working environments to attract this generation.

Anahtar Kelimeler

• Generation Z
• Career Expectations
• Informational Technology (IT)

Bilişim Teknolojileri Alanında Eğitim Gören Z Kuşağı Öğrencilerinin Kariyer Beklentileri

Öz

Bu araştırma, Z Kuşağı’nın bilişim teknolojileri (BT) alanındaki kariyer beklentilerini ve bu beklentileri şekillendiren faktörleri nitel bir yaklaşımla incelemektedir. Teknolojiyle iç içe büyüyen bu kuşak, BT sektörünü cazip bulmakta ve sektörün sunduğu finansal avantajlar, esnek çalışma koşulları, yeniliklere erişim gibi fırsatları değerlendirmektedir. Çalışma, fenomenolojik bir araştırma yöntemi benimsenerek Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Yazılım Mühendisliği Bölümü’nde eğitim gören 17 öğrenciyle gerçekleştirilmiştir. Katılımcılarla yapılan yapılandırılmış görüşmelerin verileri içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, Z Kuşağı’nın kariyer tercihlerinde kişisel ilgi ve finansal teşviklerin etkili olduğunu göstermektedir. Gençler, kodlama ve yazılım geliştirme gibi alanlara duydukları ilgiden ötürü BT sektörüne yönelmişlerdir. Özel sektör, dinamik çalışma ortamları ve yüksek maaş avantajlarıyla daha fazla tercih edilirken, kamu sektörü düzenli iş koşulları nedeniyle bazıları için cazip olmuştur. Ayrıca, yurt dışında çalışma arzusu; yüksek yaşam standartları, gelişmiş iş fırsatları ve farklı kültürlerle etkileşim imkânlarından kaynaklanmaktadır. İş yaşamında esneklik, özgür karar alma imkânı ve monotonluktan uzak işler arayan bu kuşak, şeffaf terfi süreçleri ve ek faydalar içeren ücretlendirme sistemleri beklemektedir. Bu araştırma, eğitim kurumları ve işverenler için Z Kuşağı’nın beklentilerini karşılayacak stratejiler geliştirme yönünden önemli ipuçları sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Z Kuşağı
• Kariyer Beklentileri
• Bilişim Teknolojileri (BT)

Kaynakça

1. Acılıoğlu, İ. (2015). İş’te Y kuşağı. Ankara: Elma Yayın Evi.
2. Altuntuğ, N. (2012). Kuşaktan kuşağa tüketim olgusu ve geleceğin tüketici profili. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 4(1), 203-212.
3. Aydın Gökgöz, G. (2021). Y ve Z kuşağının kariyer beklentilerinin karşılaştırılmasına yönelik bir alan araştırması: Sivas ili örneği. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırıkkale.
4. Bandura, A. (1986). Social Foundations of Thought and Action: A Social Cognitive Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
5. Baykal, B. (2023). Dijital yerliler: Z kuşağı ve sosyal medya pazarlaması. Gaziantep: Özgür Yayınları.
6. Berkup, S. B. (2014). Working with generations X and Y in generation Z period: Management of different generations in business life. Mediterranean Journal of Social Sciences, 5(19), 218-229.
7. Boynukısa, M., Karagül, E., İşıker, E. (2024). Z kuşağının kariyer beklentileri. Kadim Akademi Dergisi, 8(2), 183-208.
8. Büyükuslu, F. (2017). Z kuşağının iş yaşamından beklentileri konusunda bir araştırma. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

9. Comte, A. (1974). The positive philosophy. (Ed., Abraham S. Blumberg). New York: AMS Press.
10. Crant, J. M. (2000). Proactive behavior in organizations. Journal of Management, 26(3), 435–462.
11. Creswell, J. W. (2021). Nitel araştırma yöntemleri-Beş yaklaşıma göre nitel araştırma deseni. Ankara: Siyasal Kitapevi.
12. Çaşın, S. (2022). Çalışma hayatında yeni kuşaklar ve iş yaşamına etkisi: Z kuşağı çalışanların insan kaynakları yöneticileri açısından değerlendirilmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Hitit Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çorum.
13. Çetin, C., Karalar, S. (2016). X, Y ve Z kuşağı öğrencilerin çok yönlü ve sınırsız kariyer algıları üzerine bir araştırma. Yönetim Bilimleri Dergisi, 14(28), 157-197.
14. Deci, E. L., Ryan, R. M. (2000). The “what" and “why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268.
15. Deci, E. L., Ryan, R. M. (2008). Self-determination theory: A macrotheory of human motivation, development, and health. Canadian Psychology/Psychologie Canadienne, 49(3), 182–185.
16. DeFillippi, R. J., Arthur, M. B. (1994). The boundaryless career: A competency-based perspective. Journal of Organizational Behavior, 15(4), 307–324.
17. Doğan, S., Şahin, S. N. (2022). Z kuşağı bağlamında kariyer yönetiminin iş-yaşam dengesine ve role tutulmaya etkisinde kuşak farklılığının düzenleyici rolü. Ömer Halis Demir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(2), 439-459.
18. Doren, B., Kang, H. J. (2016). Autonomy, self-realization, and self-advocacy and the school-and career-related adjustment of adolescent girls with disabilities. Career Development and Transition for Exceptional Individuals, 39(3), 132–143.
19. El-Komboz, L. A. (2025). The role of signaling for open-source software development. Labour Economics, https://doi.org/10.1016/j.labeco.2025.102507.
20. Eren, E. (2012). Örgütsel davranış ve yönetim psikolojisi (13. Baskı). İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş. Eurostat. (2024). More People Employed in ICT in the EU in 2023.
21. Goos, M. Carreira, S., Namukasa, I. K. (2023). Mathematics and interdisciplinary STEM education: Recent developments and future directions. ZDM - Mathematics Education, 55(7), 1199-1217.
22. Güleç Bekman, Ö., Gündüz, Ş. (2022). Yöneticilerin Z kuşağından beklentileri ve Z kuşağının iş yaşamı beklentileri. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 18(2), 649-682.
23. Gündüz, Ş., Pekçetaş, T. (2018). Kuşaklar ve örgütsel sessizlik /seslilik. Sakarya Üniversitesi İşletme Bilimi Dergisi (Jobs), 6(1), 89-115.
24. Hackman, J. R., Oldham, G. R. (1976). Motivation through the design of work: Test of a theory. Organizational Behavior and Human Performance, 16, 250-279.
25. Hirschi, A., Lee, B., Porfeli, E. J., Vondracek, F. W. (2013). Proactive motivation and engagement in career behaviors: Investigating direct, mediated, and moderated effects. Journal of Vocational Behavior, 83(1), 31– 40.
26. Holding, A. C., St-Jacques, A., Verner-Filion, J., Kachanoff, F., Koestner, R. (2020). Sacrifice but at what price? A longitudinal study of young adults’ sacrifice of basic psychological needs in pursuit of career goals. Motivation and Emotion, 44, 99– 115.
27. İncik, K. (2024). Z kuşağının iş hayatından beklentileri ve kariyer algıları: Şanlıurfa örneği. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Şanlıurfa.
28. Jemini-Gashi, L., Duraku, Z. H., Kelmendi, K. (2021). Associations between social support, career self-efficacy, and career indecision among youth. Current Psychology, 40, 4691–4697.
29. Karaman, A., Efeoğlu, S. (2022). Z kuşağı ve kariyer planlaması: Bir üniversite örneği. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi (PIAR), 9(2), 465-487.
30. Kavak, A. K. (2020). Z kuşağı çalışanların çalışma değerlerinin belirlenmesine yönelik Ankara ilinde bir alan araştırması. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Çankaya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
31. Lalić, D. Stanković, J. Bošković, D., Milić, B. (2020). “Career Expectations of Generation Z”, Springer International Publishing, https://www.springerprofessional.de/en/career-expectations-of-generation-z/17820078 (12.02.2025).
32. Lent, R. W., Brown, S. D. (2006). Integrating person and situation perspectives on work satisfaction: A social-cognitive view. Journal of Vocational Behavior, 69(2), 236–247.
33. Lent, R. W., Brown, S. D., Hackett, G. (1994). Toward a unifying social cognitive theory of career and academic interest, choice, and performance. Journal of Vocational Behavior, 45(1), 79–122.
34. Levickaite, R. (2010). Generations X Y Z, how social networks form the concept of the world without borders. Limes, 3(2), 170-183.
35. Li, F., Jiao, R., Lin, X., Liu, L. (2024). Interactive effects of basic psychological need satisfaction and frustration on career calling among Chinese Kindergarten teachers: A person-centered approach. Current Psychology, 43, 1638–1650.
36. Li, X. Li, X. R., Hudson, S. (2013). The application of generational theory to tourism consumer behavior: An American perspective. Tourism Management, 37(8), 147-164.
37. Mannheim, K. (1952). The problem of generations (1928), In P. Kecskemeti (Ed.), Essays on the Sociology of Knowledge (pp. 276–320), Routledge.
38. McKenzie, S., Bennett, D. (2022). Understanding the career interests of information technology (IT) students: A focus on choice of major and career aspirations. Education and Information Technologies, 27, 12839-12853.
39. Muslu, L. Ardahan, M., Günbayı, İ. (2017). Tıp 2 diabetes mellituslu hastaların psikososyal uyum sürecine ilişkin süreçleri: Fenomenolojik bir araştırma. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 9(1), 75-100.
40. Nguyen Ngoc, T., Viet Dung, M., Rowley, C., Peji´c Bach, M. (2022). Generation Z job seekers’ expectations and their job pursuit intention: Evidence from transition and emerging economy. International Journal of Engineering Business Management, 14, 1–13.
41. Nota, L., Ferrari, L., Solberg, V. S. H., Soresi, S. (2007). Career search self-efficacy, family support, and career indecision with Italian youth. Journal of Career Assessment, 15(2), 181–193.
42. OECD. (2022). OECD Digital Economy Outlook 2022. OECD Publishing (Overview page), https://www.oecd.org/en/publications/oecd-digital-economy-outlook_f0b5c251-en.html.
43. Özkalp, E., Kırel, Ç. (2013). Örgütsel davranış (6. Baskı). Bursa: Ekin Yayınevi.
44. Patton, Q. M. (1987). How to use qualitative methods in evaluation. Newbury Park, CA: Sage Publications.
45. Pekel, B., Çalışkan, F., Doğan, M., Öner, S., Kaya, T., Özyıldız, Z., Erbay, E. (2020). Z kuşağı öğrencilerinin iş hayatı kişilik özelliklerinin ve iş beklentilerinin belirlenmesi: Ankara Üniversitesi örneği. Sağlık Hizmetlerinde Kuram ve Uygulama Dergisi, 1(1), 1-9.
46. Pesch, K. M., Larson, L. M., Seipel, M. T. (2018). Career decision-making within the college social microcosm: Social value determinants and psychological needs. Journal of Career Assessment, 26(2), 291–307.
47. Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants. On The Horizon, 9(5), 1–6.
48. Rani, S. (2025). Attracting talent: Understanding generation Z's expectations of workplace digitalization. X Journal of Management, https://doi.org/10.1108/XJM-08-2024-0129.
49. Seemiller, C., Grace, M. (2018). Generation Z: A century in the making (1st ed.). New York: Routledge.
50. Serinkan, C., Abalı, S. (2024). Z kuşağı ve kariyer planlama: Lise öğrencilerine yönelik bir araştırma. Girişimcilik, İnovasyon ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 8(16), 73-94.
51. Smith, S. (2018). The impact of work placement on graduate employment in computing. Journal of Learning Development in Higher Education, (13).
52. Strauss, W., Howe, N. (1991). Generations: The history of America’s future, 1584 to 2069. New York: William Morrow.
53. Subasman, I., Aliyyah, R. R. (2023). The impact of technological transformation on career choices in the STEM sector. Jurnal Kajian Pendidikan dan Psikologi (JKPP), 1(2), 129-142.
54. Taş, H. Y. Demirdöğmez, M., Küçükoğlu, M. (2017). Geleceğimiz olan Z kuşağının çalışma hayatına muhtemel etkileri. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 7(13), 1031-1048.
55. TDK, https://tdk.gov.tr/ (03.01.2025).
56. Tumpa, R. J. Skaik, S. Ham, M., Chaudhry, G. (2022). Authentic Design and Administration of GroupBased Assessments to Improve the Job Readiness of Project Management-Graduates Sustainability Switzerland.
57. Uysal, S. (2019). Z kuşağının çalışma hayatından beklentileri: Bir alan araştırması. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Yalova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yalova.
58. Ünal, R. (2019). Davranışsal iktisat bağlamında Z kuşağı tüketici davranışlarının cinsiyet farkına göre incelenmesi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(6), 574-587.
59. Yazıcı, S. (2019). Z kuşağının iş yaşamına ilişkin beklentileri, iş ve meslek tercihlerine ilişkin algılamaları ile X ve Y kuşağına mensup insan kaynakları yöneticilerinin Z kuşağına ilişkin beklenti ve algılamaları üzerine sağlık sektöründe görgül bir araştırma. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Yıldırım, A., Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.