Araştırma Makalesi

Aileselci İktidar Teknolojisi: Türkiye’de Kadınların Ev ve Bakım Emeğinin Biyopolitik Bir Analizi

Cilt: 4 Sayı: 91 23 Ekim 2026
PDF İndir
EN TR

Aileselci İktidar Teknolojisi: Türkiye’de Kadınların Ev ve Bakım Emeğinin Biyopolitik Bir Analizi

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de son dönemde yürürlüğe konulan aileselci sosyal politikaları, kadınların ücretsiz ev ve bakım emeği üzerinden şekillenen bir “iktidar teknolojisi” olarak teorik ve ampirik düzeyde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Esping-Andersen’in refah rejimleri tipolojisi ile Türkiye’deki feminist literatürde yürütülen tartışmaları sentezlemektedir. Analiz süreci; Michel Foucault’nun biyopolitika kavramı ile Jacques Donzelot, Nancy Fraser, Robert Castel ve Lucile Richard’ın teorik yaklaşımlarının yanı sıra Türkiye'deki bakım rejimi literatürünün eleştirel birikimine dayanmaktadır. Nitel araştırma yöntemi çerçevesinde konumlanan makale; evlilik kredisi desteği, esnek istihdam düzenlemeleri, “Dijital Aile” uygulaması, şartlı nakit transferleri, kamusal kreşlerin dönüşümü, “Üç Çocuk Destek Paketi” ve 2025 yılının “Aile Yılı” ilan edilmesine odaklanan yedi temel politikayı “doküman analizi” tekniğiyle mercek altına almaktadır. Çalışmanın temel iddiası, güncel aileselci dönüşümün muhafazakâr bir yönelimden ziyade, nüfusu ve bedeni hedefleyen stratejik bir “biyopolitik” denetim düzeneği niteliği taşıyabileceğidir. Elde edilen bulgular; devletin “sosyal mülkiyet” alanından çekilerek çocuk bakımını kadının fedakârca taşıması gereken “doğal” bir yük olarak kurgulama eğiliminde olduğuna işaret etmektedir. Bu süreç, kadını piyasaya bağımlı bir prekarya öznesine dönüştürme potansiyeli taşımakta ve kadın yoksulluğunu “proaktif aileselcilik” mekanizmalarıyla kurumsallaştırabilmektedir. Makalenin özgün değeri, Türkiye’deki bakım rejimini bütüncül bir yönetim tekniği olarak okumasında ve kadın emeğinin araçsallaştırılma biçimlerini ortaya çıkarmasında yatmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Destekleyen kurum bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Bu çalışmada herhangi bir kurum veya kişi ile çıkar çatışması bulunmamaktadır.

Kaynakça

  1. Abío, G., Patxot, C., Rentería, E., Souto, G. ve Istenič, T. (2024). The gender gap in paid and unpaid work along the life cycle: The role of household arrangements. UB Economics Working Papers, E24/464.
  2. Acar Savran, G. (2002). Kadınların emeğini görünür kılmak: Marx’tan Delphy’ye bir ufuk taraması. Praksis, 10, 159-210.
  3. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2024). Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesi Vizyon Belgesi ve Eylem Planı (2024-2028). https://ulusaleylem.aile.gov.tr/media/m1garif1/ailenin-korunmasi-ve-gu-c- lendirilmesi-vizyon-belgesi-ve-eylem-plani.pdf
  4. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2026a). Evlenecek Gençlerin Desteklenmesi Projesi Sıkça Sorulan Sorular. Aile ve Gençlik Fonu.https://ailegenclikfonu.aile.gov.tr/sikca-sorulan-sorular
  5. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2026b). Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığından “Dijital Aile” Mobil Uygulaması. https://www.aile.gov.tr/sayfa/aile-ve-sosyal-hizmetler- bakanligindan-dijital-aile-mobil-uygulamasi/
  6. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2026c). Yeni Doğum Yardımı. https://www.aile.gov.tr/sss/sosyal-yardimlar-genel- mudurlugu/yeni-dogum-yardimi/
  7. Akkan, B. (2018). “Türkiye’de Aileci Refah Rejiminin Dönüşen Çehresi: Engelli ve Yaşlı Bakımı Politikalarında Devamlılık ve Değişim”, O. Savaşkan ve M. Ertan (Der.), Türkiye’nin büyük dönüşümü: Ayşe Buğra’ya Armağan içinde (ss. 401-420). İletişim Yayınları.
  8. Akkan, B., Buğra, A., & Knijn, T. (2023). Gendered familialism in a mediterranean context: Women’s labor market participation and early childhood education and care in Turkey. New Perspectives on Turkey, 69, 111-127.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal Politikada Bakım Hizmetleri, Kadın Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

23 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

8 Şubat 2026

Kabul Tarihi

25 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 4 Sayı: 91

Kaynak Göster

APA
Gültekin, M. (2026). Aileselci İktidar Teknolojisi: Türkiye’de Kadınların Ev ve Bakım Emeğinin Biyopolitik Bir Analizi. Çalışma ve Toplum, 4(91), 2005-2044. https://doi.org/10.54752/ct.1884464
AMA
1.Gültekin M. Aileselci İktidar Teknolojisi: Türkiye’de Kadınların Ev ve Bakım Emeğinin Biyopolitik Bir Analizi. CT. 2026;4(91):2005-2044. doi:10.54752/ct.1884464
Chicago
Gültekin, Mustafa. 2026. “Aileselci İktidar Teknolojisi: Türkiye’de Kadınların Ev ve Bakım Emeğinin Biyopolitik Bir Analizi”. Çalışma ve Toplum 4 (91): 2005-44. https://doi.org/10.54752/ct.1884464.
EndNote
Gültekin M (01 Ekim 2026) Aileselci İktidar Teknolojisi: Türkiye’de Kadınların Ev ve Bakım Emeğinin Biyopolitik Bir Analizi. Çalışma ve Toplum 4 91 2005–2044.
IEEE
[1]M. Gültekin, “Aileselci İktidar Teknolojisi: Türkiye’de Kadınların Ev ve Bakım Emeğinin Biyopolitik Bir Analizi”, CT, c. 4, sy 91, ss. 2005–2044, Eki. 2026, doi: 10.54752/ct.1884464.
ISNAD
Gültekin, Mustafa. “Aileselci İktidar Teknolojisi: Türkiye’de Kadınların Ev ve Bakım Emeğinin Biyopolitik Bir Analizi”. Çalışma ve Toplum 4/91 (01 Ekim 2026): 2005-2044. https://doi.org/10.54752/ct.1884464.
JAMA
1.Gültekin M. Aileselci İktidar Teknolojisi: Türkiye’de Kadınların Ev ve Bakım Emeğinin Biyopolitik Bir Analizi. CT. 2026;4:2005–2044.
MLA
Gültekin, Mustafa. “Aileselci İktidar Teknolojisi: Türkiye’de Kadınların Ev ve Bakım Emeğinin Biyopolitik Bir Analizi”. Çalışma ve Toplum, c. 4, sy 91, Ekim 2026, ss. 2005-44, doi:10.54752/ct.1884464.
Vancouver
1.Mustafa Gültekin. Aileselci İktidar Teknolojisi: Türkiye’de Kadınların Ev ve Bakım Emeğinin Biyopolitik Bir Analizi. CT. 01 Ekim 2026;4(91):2005-44. doi:10.54752/ct.1884464
muratozverister@gmail.com
dergicalismavetoplum@gmail.com
www.calismatoplum.org