A New Rhythmic Structure in Turkish Poetry: The Koşases Poetic Form in 14+6+7 Meter

Öz

It is a well-established fact that the history of Turkish poetry is as ancient as the history of the Turks themselves, and that syllabic meter (hece vezni) constitutes the “national” rhythmic memory of this tradition. From the earliest examples such as koşuğ, ır, and yır, classified by Reşid Rahmeti Arat in his work Ancient Turkish Poetry, to the present day, syllabic meter has maintained its existence as an aesthetic norm. However, the ontological chaos brought about by the twenty-first century and the fragmented inner world of the modern individual have rendered it necessary to seek more dynamic and polymetric structures that go beyond the symmetrical rhythm offered by traditional 7-, 8-, and 11-syllable patterns. Rather than merely presenting a descriptive analysis, this study aims to introduce a new poetic form grounded in mathematical principles to Turkish poetry. This model, registered with Certificate No. 15458 by the Intellectual Property Agency of the Republic of Azerbaijan, is based on a tripartite structure consisting of a 14-syllable descriptive Thesis (Introduction), a 6-syllable sudden rhythmic Antithesis (Rupture), and a 7-syllable decisive Synthesis (Judgment). Designed to transcend the repetitive rhythm of existing forms (7-, 8-, and 11syllable meters), this new model introduces a “cardiogram” effect into poetry through the 14+6+7=27 formula. Beginning with an expansive 14-syllable narration, destabilizing the reader through a sudden 6-syllable break, and concluding with a definitive 7-syllable judgment, the Koşases form offers poets and researchers a new aesthetic domain characterized by mathematical precision and freedom from monotony. This article presents not merely a theoretical proposal, but a declaration of a concrete vision for the future of Turkish poetry.

Anahtar Kelimeler

• Syllabic meter
• koşases (double-voice)
• Turkish poetic theory
• mathematical poetry modeling
• 14+6+7 meter
• structural analysis

Türk Şiirinde Yeni Bir Ritmik Yapı: 14+6+7 Vezinli Koşases Nazım Türü

Öz

Türk şiir tarihinin, Türklerin tarihi kadar eski olduğu ve hece vezninin bu tarihin "millî" ritmik hafızasını oluşturduğu bilinen bir gerçektir. Reşit Rahmetî Arat’ın ‘’Eski Türk Şiiri’’ adlı eserinde tasnif ettiği koşuğ, ır, yır gibi ilk örneklerden günümüze kadar hece vezni, estetik bir norm olarak varlığını sürdürmüştür. Ancak, 21. yüzyılın getirdiği ontolojik kaos ve modern bireyin parçalı iç dünyası, geleneksel 7, 8 ve 11’li kalıpların sunduğu simetrik ritmin ötesinde daha dinamik ve polimetrik yapı arayışlarını zorunlu kılmıştır. Bu çalışma, bir durum tespiti yapmadan ziyâde Türk şiirine yeni bir matematiksel temellere dayalı bir nazım türü kazandırmayı amaçlamaktadır. Azerbaycan Cumhuriyeti Fikrî Mülkiyet Kurumu tarafından 15458 numaralı Sertifika ile tescîl edilen bu model; 14 heceli betimleyici bir Tez (Giriş), 6 heceli âni bir ritmik Antitez (Kırılma) ve 7 heceli kesin bir Sentez (Hüküm) dizilişine dayanmaktadır. Mevcut formların (7, 8, 11'li) tekrar eden ritmini aşmayı hedefleyen bu yeni model, 14+6+7=27 formulüyle şiire bir "kardiyogram" etkisi getirmektedir. 14 heceli geniş bir anlatımla başlayan, 6 heceli âni bir kırılmayla sarsan ve 7 heceli kesin bir hükümle son noktayı koyan "Koşases"; şairlere ve araştırmacılara monotonluktan uzak, matematiksel kesinliğe sahip yeni bir estetik alan açmaktadır. Bu makale, sadece teorik bir öneri değil Türk şiirinin geleceğine dair somut bir vizyonun beyânıdır.

Anahtar Kelimeler

• Hece vezni
• koşases (çiftses)
• Türk şiir poetikası
• matematiksel şiir modellemesi
• 14+6+7 vezni
• yapısal analiz

Kaynakça

1. Aça, M., Gökalp, H. & Kocakaplan, İ. (2009). Başlangıçtana Günümüze Türk Edebiyatında Tür ve Şekil Bilgisi. Kriter Yayın.
2. Alptekin, A. B. & Sakaoğlu, S. (2006). Türk Saz Şiiri. Akçağ Yayınları.
3. Arat, R. R. (1965). Eski Türk Şiiri. Türk Tarihi Kurumu Basımevi.
4. Aslan, E. (2017). Türk Halk Edebiyatı. Pegem Akademi.
5. Gökçe, N. (2020). Halk şiirinde ezgi ve biçim ilişkisi: Bir ses mimarisi olarak koşma. Etnobotanik Dergisi, 8(2), 210-228.
6. Gürbüz, A. (2022). Türk şiirinin kökleri: İslamiyet öncesinden günümüze lirik gelenek. Doğu Kütüphanesi.
7. Hacıyev, A. (2025). Koşases: Yeni Poetik Türün Teorisi ve Örnekler. Erzurum: Azerbaycan Cumhuriyeti Fikri Mülkiyet Kurumu Tarafından 15458 Numaralı Sertifika.
8. Karataş, T. (2021). Edebiyat terimleri sözlüğü ve poetik analizler. Sütun Yayınları.

9. Kaşgarlı Mahmud. (2006). Dîvânu lugâti't-türk (B. Atalay, Çev.; C. 3). Türk Dil Kurumu Yayınları.
10. Özden, K. (2023). Hece vezninin anatomisi: Türk şiirinde ölçü ve durak disiplini. Kültür Yayıncılık.
11. Özkan, M. (2000). Türk dilinin gelişim alanları ve Eski Anadolu Türkçesi. Filiz Kitabevi.
12. Özsoy, S. (2005). Başlangıçtn Günümüze Örenekleriyle Türk Şiiri. Akçağ Yayınları.
13. Talât Sait Halman, v.d. (Ed.). (2006). Türk edebiyatı tarihi (C. 1). T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.