TÜRKİYE’DE İLKOKUL SOSYAL ALAN DERS KİTAPLARINDA KÖYCÜLÜK ÇALIŞMALARI (1923-1933)
Öz
Köycülük politikası Osmanlı Devleti’nin son döneminde aydınların ilgi alanına girmiştir. Köyle alakalı yürütülen çalışmalar ile öncelikle köy ve köylünün ekonomik olarak güçlendirilerek toplumda yer edinmesi hedeflenmiştir. Bu hedefin başarılması için “Dürus-ı Eşya” ders kitaplarına köycülük çalışmalarına uygun bilgiler eklenmiştir. Ülkede yaşanan Birinci Dünya ve Kurtuluş Savaşları köylerde yaşanabilecek olan ekonomik gelişmeyi olumsuz etkilemiştir. Ancak ülke nüfusunun yarısından fazlasının köylerde yaşaması daha Kurtuluş Savaşı sırasında köye yönelik adımlar atmasını sağlamıştır. 1921 yılındaki Maarif Kongresi’nde derslerin toplumun ihtiyaçlarına uygun olarak yeniden düzenlenmesi istenilmiştir. Cumhuriyetin ilanından sonra Mustafa Kemal Paşa önderliğinde köycülük çalışmaları başlamıştır. Köycülük çalışmalarındaki amaç; köy ve köylünün ilk önce ekonomik sonra kültürel, sosyal durumunun iyileştirilmesi olmuştur. Siyasi idare, izlediği köycülük politikasını okul çağındaki çocuklara ağırlıklı olarak “Yurt Bilgisi” ve belli ölçülerde “Hayat Bilgisi”, “Dürus-ı Eşya” gibi derslerde aktarmıştır. Bu dersler aracılığıyla yeni rejimin idealize ettiği köy ve köylü profili çocuklara benimsetilmeye çalışılmıştır.
Çalışma kapsamında, 1923-1933 yılları arasında ilkokul 3., 4. ve 5. sınıflarda okutulan Yurt Bilgisi ve Hayat Bilgisi gibi sosyal alan ders kitaplarıyla çok sınırlı biçimde Dürus-ı Eşya ders kitaplarında köycülük politikasına ilişkin öğrencilere yönelik ne tür anlatıların yapıldığı irdelenmiştir. Böylelikle ders kitaplarının yürürlükteki politikaların öğrencilere aktarılmasında ve benimsetilmesinde ne denli önemli bir araç olarak kabul edildiğinin anlaşılması amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
VILLAGISM STUDIES IN PRIMARY SCHOOL SOCIAL STUDIES TEXTBOOKS IN TÜRKİYE (1923-1933)
Abstract
Peasant policy in the last period of the Ottoman Empire period, it became an area of interest for intellectuals. The village-related activities primarily aimed to strengthen the village and its inhabitants economically and give them a place in society. In order to achieve this goal, information in line with peasant studies was added to the "Dürus-ı Eşya" textbooks. The First World War and the War of Independence negatively affected the economic development in the villages. However, the fact that more than half of the country's population lived in villages led the government to take steps towards the village even during the War of Independence. In 1921, the Education Congress called for the reorganization of courses in accordance with the needs of society. After the proclamation of the Republic, peasantry activities started under the leadership of Mustafa Kemal Pasha. The aim of the peasantry activities was to improve the economic, cultural and social situation of the village and the peasants. The political administration conveyed its peasant policy to school-age children mainly in courses such as “Yurt Bilgisi “ and, to a certain extent, “Hayat Bilgisi”, Dürus-ı Eşya”. Through these lessons, the village and peasant profile idealized by the new regime was tried to be adopted by children.
Within the scope of the study, primary school 1923-1933 between 3., 4. and 5. social field textbooks such as Civics and Life Sciences taught in classrooms, as well as Dürus-ı Eşya textbooks in a very limited form, and what kind of narratives are made for students related to village politics in the textbooks, have been examined. In this way, it is aimed to understand how textbooks are considered as an important tool in transferring and adopting the current policies to students.
Keywords
