Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Sözcüksel Yaklaşım: “Al-” Eylemi İçin Bir Uygulama

Öz

Sözcüksel yaklaşım çerçevesinde hazırlanan bağlam ve derlem temelli öğretim uygulamalarının sözvarlığını geliştirmeye etkisini araştıran bu çalışma, çokanlamlı “al-” eyleminin öğretimi üzerine kurgulanmıştır. Çalışmanın nicel boyutu, ön test-son test eşleştirilmiş kontrol gruplu desene göre tasarlanmış; B1-B2 düzeyindeki 21 öğrenci deney grubunu, 20 öğrenci ise kontrol grubunu oluşturmuştur. Nitel boyutta, görüşme tekniği ile yanlış çözümlemesinden yararlanılmış; nitel veri, nicel bulguları açımlamak üzere kullanılmıştır. Son testten dokuz hafta sonra deney grubuna kalıcılık testi yapılmıştır. Görüşme verileri, tümevarımsal nitel çözümlemeyle; etkinlik kitapçıkları yanlış çözümlemesiyle incelenmiştir. Bulgular, çokanlamlı “al-” eyleminin öğretiminde sözcüksel yaklaşımın öğrenci başarısı üzerinde etkili olduğunu göstermiştir. Başarı testi genelinde ve temel, yan, değişmece, deyimsel anlam alt boyutlarında deney grubunun son test ortalama puanlarının kontrol grubundan daha yüksek ve ortaya çıkan farkın da anlamlı düzeyde olduğu belirlenmiştir. Yanlış çözümlemesi, öğrencilerin süreç boyunca “al-”ın geçtiği dilsel birimlerde yaptığı yanlışların azalma eğiliminde olduğunu göstermiştir. Görüşme bulguları da uygulamanın olumlu sonuçlarını destekler niteliktedir. Sonuç olarak sözcüksel yaklaşıma dayalı öğretim uygulamalarının sözvarlığını geliştirmede etkili olduğu vargısına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Sözcüksel Yaklaşım
• Bağlam
• Eşdizimlilik
• Derlem
• Çokanlamlılık

Lexical Approach In Teaching Turkish As A Foreign Language: The Implementation of The Verb "Al-"

Öz

This study, conducted within the lexical approach paradigm, examines the influence of context and corpus-based instructional practices on enhancing lexical proficiency. The research specifically focuses on the instruction of the polysemous verb "al-" (to take/get). The quantitative aspect of the study was designed using a pretest-posttest matched control group; 21 students at the B1-B2 level constituted the experimental group, while 20 students comprised the control group. In the qualitative aspect, interview and error analysis techniques were used; the qualitative results were used to elaborate the quantitative results. A retention test was conducted for the experimental group nine weeks after the post-test. Interview data were analyzed through inductive qualitative analysis, while activity booklets were examined through error analysis. The findings indicated that the lexical approach for the instruction of the polysemous verb 'al-' was effective in enhancing student achievement. The results of the achievement test showed that the mean scores of the experimental group on the post-test were higher than those of the control group in literal, connotative, figurative, and idiomatic meaning sub-dimensions, and this difference was statistically significant. According to the error analysis, the students showed a decreasing trend in the number of errors made in linguistic units containing the verb "al-" throughout the process. The results of the interviews support the positive outcomes of the implementation. It has been concluded that instructional practices prepared within the lexical approach are effective in enhancing vocabulary proficiency.

Anahtar Kelimeler

• Lexical Approach
• Context
• Collocation
• Corpus
• Polysemy

Kaynakça

1. Ankara Üniversitesi TÖMER. (2015). Yabancı dil olarak Türkçe öğretim programı. Ankara Üniversitesi Basımevi.
2. Aksan, D. (2006). Anlambilim konuları ve Türkçenin anlambilimi (4. Basım). Engin Yayınevi.
3. Aksan, Y., Aksan, M., Özel, S. A., & Yılmazer, H. (2016). Web tabanlı Türkçe ulusal derlemi (TUD). In Proceedings of the 16th academic computing conference (pp. 723-730). Mersin Üniversitesi.
4. Aksoy, E. (2008). İngilizce öğretiminde leksikal yaklaşımın (lexical approach) öğrencilerin konuşma becerileri üzerindeki etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
5. Aksu-Kurtoğlu, Ö. (2016). Öğretim düzleminde bütünleyici bir yaklaşım savunusuyla eşdizimliliğe kuramsal bir bakış. Mersin Üniversitesi Dil ve Edebiyat Dergisi, 13(1), 39-70.
6. Aromin, J., & Kim, N. B. (2021). The effects of the lexical approach on EFL learners’ English speaking in an online class. English Language & Literature Teaching, 27(1), 1-21. https://doi.org/10.35828/etak.2021.27.1.1
7. Attya, A. S. S., Qoura, A. A., & Mostafa, A. A. (2019). Using the lexical approach-based activities to enhance EFL preparatory stage students' vocabulary learning. Journal of Research in Curriculum Instruction and Educational Technology, 4(2), 73-91. https://doi.org/10.21608/JRCIET.2019.31938
8. Bıkmaz-Bilgen, Ö., & Doğan, N. (2017). Puanlayıcılar arası güvenirlik belirleme tekniklerinin karşılaştırılması. Journal of Measurement and Evaluation in Education and Psychology, 8(1), 63-78. https://doi.org/10.21031/epod.294847

9. Bircan, P. (2010). Lexical Approach in teaching vocabulary to young language Learners [Unpublished M. A. dissertation]. Anadolu University.
10. Boonyarattanasoontorn, P., Sirawich, S., & Chomploen, C. (2020). The effect of a collocation teaching innovation on students’ use of collocations. Journal of Studies in the English Language, 15(2), 98-129. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jsel/article/view/240158
11. Brenes, C. A. N. (2022). Implementing the lexical approach in an integrated English e-course. Research in Pedagogy, 12(1), 60-81. https://doi.org/10.5937/IstrPed2201060N
12. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri (28. Baskı). Pegem Akademi Yayınları.
13. Cancino, M., & Iturrieta, J. (2022). Assessing the impact of the Lexical Approach on EFL perceived oral proficiency: What is the role of formulaic sequences? Vigo International Journal of Applied Linguistics, 19, 41-66. https://doi.org/10.35869/vial.v0i19.3759
14. Çetinkaya, G. (2015). Yanlış çözümlemesı̇: Yabancı dı̇l olarak Türkçe öğrenen B2 düzeyı̇ndekı̇ öğrencı̇lerı̇n yazılı metı̇nlerı̇ne ı̇lı̇şkı̇n görünümler. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 3(1), 164-178.
15. Çetinkaya, G., Kesici, S., & Polat, B. (2023). Alıcı ve üretici eşdizimlilik bilgisini değerlendirme aracının geliştirilmesi. Dil Dergisi, 174(2), 23-44. https://doi.org/10.33690/dilder.1396828
16. Çıkrıkçı, S. & Arıca-Akkök, E. (2014). Yazınsal metinlerde boyut sıfatlarının eşdizimsel görünümleri. Dil ve Edebiyat Dergisi, 11(2), 1-20.
17. Debabi, M., & Guerroudj, N. (2018). The lexical approach in action: Evidence of collocational accuracy and the idiom principle in the writing of EFL intermediate students. Arab World English Journal, 9(3), 176-187. https://dx.doi.org/10.24093/awej/vol9no3.12
18. Demirel, Ö. (2005). Eğitim sözlüğü. Pegem Akademi
19. Ebrahimi, F., Namaziandost, E., Ziafar, M., & Seraj, P. M. I. (2021). The effect of teaching formulaic expressions through contrastive lexical approach on Iranian pre-intermediate EFL learners' writing skill. Journal of Psycholinguistic Research, 50, 1087–1105. https://doi.org/10.1007/s10936-021-09778-z
20. Eken, T. (2016). Eşdizimlerin saptanmasına ve betimlenmesine yönelik kuram ve yaklaşımlar. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(33), 28-47.
21. Firth, J. R. (1957). A synopsis of linguistic theory, 1930-55. In F. R. Palmer (Ed.), Selected papers of J.R. Firth, 1952-1959 (pp.168-205). Longmans.
22. Günaydın, H. R., & Bozkurt, B. Ü. (2023). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin yanlışları: Büyük resim. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(3), 1090-1118. https://doi.org/10.19171/uefad.1349026
23. Halliday, M. A. K. (1978). Language as social semiotic: the social ınterpretation of language and meaning. Edward Arnold.
24. Harwood, N. (2002). Taking a lexical approach to teaching: principles and problems. International Journal of Applied Linguistics, 12(2), 139-155. https://doi.org/10.1111/1473-4192.00028
25. Hoey, M. (2005). Lexical priming: A new theory of words and language. Routledge. Hymes, D. (1972). On communicative competence. In J. B. Pride & J. Holmes (Eds.), Sociolinguistics (pp. 269-293). Penguin.
26. İlğan, A. & Çağatay, Ü. (2023). Deneysel desenler. A. İlgan ve A. Ekinci (Ed.), Eğitimde araştırma yöntemleri (ss.277-319). Nobel Yayınları.
27. İmer, K., Kocaman, A. & Özsoy, A. S. (2011). Dilbilim sözlüğü. Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
28. Keshavarz, M. H. (1997). Contrastive analysis and error analysis. Rahnama Press.
29. Kim, J. (2021). Effects of lexical-approach based collocation instruction on Chinese reading comprehension ability. The Journal of Humanities and Social Sciences (인문사회), 21(12), 1431-1446.
30. Krashen, S. D. (1982). Principles and practice in second language acquisition. Pergamon
31. Krippendorff, K. (2004). Measuring the reliability of qualitative text analysis data. Humanities, Social Sciences and Law, 38(6), 787-800.
32. Krishenan, T. A., & Kahar, R. (2023). The use of lexical approach in enhancing vocabulary skills among upper primary learners. LSP International Journal, 10(2), 99-107. https://doi.org/10.11113/lspi.v10.21480
33. Lee, H., Warschauer, M., & Lee, J. H. (2019). The effects of corpus use on second language vocabulary learning: A multilevel meta-analysis. Applied Linguistics, 40(5), 721-753. https://doi.org/10.1093/applin/amy012
34. Lewis, M. (1993, 2002). The lexical approach: The state of ELT and a way forward. Language Teaching Publications.
35. Lewis, M. (2008). Implementing the lexical approach: Putting theory into practice. Heinle, Cengage Learning.
36. Löbner, S. (2013). Understanding semantics. Routledge.
37. McEnery, T., Xiao, R., & Tono, Y. (2006). Corpus-based language studies an advanced resource book. Routledge.
38. McEnery, T. & Hardie, A. (2012). Corpus linguistics: Method, theory and practice. Cambridge University Press.
39. Mutluer, C. (2022). Araştırmada geçerlik ve güvenirlik. M. Akıllı (Ed.) Eğitimde araştırma yöntemleri ve proje hazırlama. Vizetek Yayınları.
40. Nesselhauf, N. (2005). Collocations in a learner corpus: studies in corpus linguistics. John Benjamins.
41. Nunan, D. (1989). Designing tasks for the communicative classroom. Cambridge University Press.
42. Ördem, E. (2005). Retention and use of lexical collocations (verb + noun and adjective + noun) by applying lexical approach in a reading course [Unpublished M. A. Dissertation]. Muğla University.
43. Ördem, E. (2013). Yabancılara Türkçe öğretiminde leksikal yaklaşım: Bir eşdizimlilik çalışması modeli. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11, 905 – 931. https://doi.org/10.14520/adyusbd.489
44. Ördem, E. (2015). Sözcüksel yaklaşım. N. Bekleyen (Ed.), Dil öğretimi (ss. 245 -261). Pegem.
45. Palmer, F. R. (1976). Semantics: A new outline. Cambridge University Press.
46. Püsküllüoğlu, A. (2004). Türkçe sözlük. Arkadaş Yayınevi.
47. Rana, A. M. (2020). Teaching collocation at intermediate level a corpus assisted approach. International Journal of Management, 11(11), 430-453. https://doi.org/10.34218/IJM.11.11.2020.043
48. Racine, J. P. (2018). Lexical approach. The TESOL encyclopedia of English language teaching, 1-7. https://doi.org/10.1002/9781118784235.eelt0169
49. Richards, J. C. & Rodgers, T. S. (2001). Approaches and methods in language teaching. Cambridge University Express.
50. Sample, M. G. (2014). An overview of the lexical approach and its implementation at a public elementary school in South Korea. Journal of International Education Research, 10(4), 271–278. https://doi.org/10.19030/jier.v10i4.8847
51. Sarmiento-Tacha, S. M. (2018). Vocabulary workshops and the lexical approach in the learning of collocations [Unpublished M. A. Dissertation]. Universidad Externado de Colombia.
52. Sewbihon-Getie, A. (2021). The effectiveness of using the lexical approach to developing Ethiopian EFL learners’ vocabulary competence. HOW, 28(1), 69-93. https://doi.org/10.19183/how.28.1.586
53. Sinclair, J. (1987). Collocation: A progress report. R. Steele & T. Threadgold (Eds.), Language topics: Essays in honour of Michael Halliday (pp. 319-331). John Benjamins Publishing.
54. Sinclair, J. (1991). Corpus, concordance, collocation. Oxford: Oxford University Press.
55. Scott, A. (2015). Teaching ESL beginners effectively using corpus linguistics and the lexical approach. In G. Pickering & P. Gunashekar (Eds.), Innovation in English language teacher education (pp. 199-212). British Council.
56. Tinkel I. (2023). The effects of a lexical approach-based EFL program using Moodle and student attitudes towards it. MAP Education and Humanities, 4, 65-76. https://doi.org/10.53880/2744-2373.2023.4.65
57. Türk Dil Kurumu (TDK) (2023). Türkçe çevrimiçi sözlük. TDK Yayınları. Erişim adresi: https://sozluk.gov.tr/ Türkçe Ulusal Derlemi (TUD) (2021). https://www.tnc.org.tr/tr
58. TMV. (2020). Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi programı (2.baskı). TMV Yayınları.
59. Uğur, N. (2023). Anlambilim (3. baskı). Doruk Yayınları
60. Uzun, N. E. & Lee, Y. (2016). Korece üzerine yapılmış derlem çalışmaları ve yöntemleri. Milli Eğitim, 45(210), 657-669.
61. Vardar, B. (1998). Açıklamalı dilbilim terimleri sözlüğü (2.baskı). ABC Kitapevi.
62. Wang, J. (2021). The empirical study of lexical approach in college English classroom teaching and its effects on art major's writing. English Language Teaching, 14(12), 227-238. https://doi.org/10.5539/elt.v14n12p227
63. Zhong, Y. (2021). Integration of lexical approach in reading comprehension instruction of Chinese english major students [Unpublished doctoral dissertation]. Suranaree University of Technology.