An Examination of Pre-Service Teachers' Awareness of Online Privacy in Relation to Various Variables

Yıl 2025, Cilt: 54 Sayı: 3, 904 - 926, 31.12.2025

Tuba Kopuz , Ayşe Aktaş , Yiğit Emrah Turgut , Seyhan Eryılmaz Toksoy

Öz

This study aimed to investigate pre-service teachers' awareness of online privacy in relation to various demographic and experiential variables. The study used the survey model, a quantitative research method. The study sample consisted of 218 pre-service teachers studying in seven different undergraduate programs in the Faculty of Education of a state university. Data were collected online via a form comprising three sections. In addition to descriptive statistical analysis, independent samples t-tests, one-way ANOVA, and Pearson correlation tests were conducted. According to the study results, no significant relationship was found between online privacy awareness and gender. Enrolling in a media literacy course positively affected online privacy awareness. Participants who neither encountered online privacy risks nor violated others’ privacy reported higher levels of awareness. Participants’ Internet usage time did not significantly affect their online privacy awareness. Moreover, the study identified a significant and positive relationship between online privacy awareness and cybersecurity perception. Future studies may investigate how preservice teachers’ online privacy and cybersecurity awareness relate to their school experience and teaching practice performance.

Anahtar Kelimeler

Online Privacy , Awareness , Cyber Security , Pre-service teacher

Öğretmen Adaylarının Çevrim İçi Mahremiyet Farkındalıklarının Çeşitli Değişkenlere Göre İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı; öğretmen adaylarının çevrim içi mahremiyet konusundaki farkındalıklarını farklı değişkenlere göre incelemektir. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde yedi farklı lisans programında öğrenim gören 218 öğretmen adayından oluşmaktadır. Veriler çevrim içi ortamda üç bölümden oluşan form aracılığı ile toplanmıştır. Veri analizinde betimsel istatistiksel çözümlemelerin yanı sıra bağımsız örneklem t testi, tek yönlü ANOVA ve Pearson Korelasyon testi kullanılmıştır. Ulaşılan sonuçlara göre çevrim içi mahremiyet farkındalığı ile cinsiyet arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Medya okuryazarlığı dersini seçme durumunun çevrim içi mahremiyet farkındalığını pozitif yönde etkilediği belirlenmiştir. İnternet’te çevrim içi mahremiyet riskiyle karşılaşmayan ve çevrim içi mahremiyeti ihlalinde bulunmayan katılımcıların çevrim içi mahremiyet farkındalığının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların İnternet kullanma sürelerinin ise çevrim içi mahremiyet farkındalığını etkilemediği saptanmıştır. Çevrim içi mahremiyet farkındalığı ile siber güvenlik algısı arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişkinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Gelecekteki çalışmalarda öğretmen adaylarının çevrim içi mahremiyet ve siber güvenlik farkındalıklarının, okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması performanslarıyla ilişkisi incelenebilir.

Anahtar Kelimeler

Çevrim İçi Mahremiyet , Farkındalık , Siber Güvenlik , Öğretmen Adayı

Kaynakça

• Akgül, M., & Hekimoğlu Toprak, H. (2019). Sosyal ağlarda mahremiyetin dönüşümü: Instagram örneği. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 10(38), 75–114. https://doi.org/10.5824/1309-1581.2019.3.004.x
• Arpacı, I., & Sevinç, K. (2022). Development of the cybersecurity scale (CS-S): Evidence of validity and reliability. Information Development, 38(2), 218–226. https://doi.org/10.1177/0266666921997512
• Aslan, A. S. ve İzci, E. (2017). Ortaokul İngilizce öğretim programının öğretmen görüşlerine göre bağlam, girdi, süreç ve ürün (CIPP) modeli ile değerlendirilmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2), 33-44.
• Aslan, N., & Tuncer Basel, A. (2017). Media literacy levels of students in education faculty (Izmir sample). Kastamonu Education Journal, 25(4), 1353–1372.
• Aslanyürek, M. (2016). İnternet ve sosyal medya kullanıcılarının internet güvenliği ve çevrimiçi gizlilik ile ilgili kanaatleri ve farkındalıkları. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 3(1), 80–106.
• Avcı, A., & Kayıran, D. (2023). Çocuk gelişimi ön lisans öğrencilerinin ekran bağımlılığı ve çevrimiçi mahremiyet farkındalıklarının incelenmesi. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 11(3), 1802–1815. https://doi.org/10.33715/inonusaglik.1288292
• Azad, R. U., Tasmim, S., & Atikuzzaman, M. (2025). Investigating students’ awareness of online privacy and cybersecurity: An empirical study with effective cybersecurity training framework. Global Knowledge, Memory and Communication. https://doi.org/10.1108/GKMC-05-2024-0319
• Bayzan, Ş. (2025). Ebeveynlerin çevrimiçi mahremiyet kaygıları ile sosyal medya davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, Aile Özel Sayısı" Koruyucu Aile Hizmetleri(2), 648–681. https://doi.org/10.21560/spcd.v2025i88554.1640077
• Beydoğan, T. A., & Canbay, C. (2008, Temmuz 24–27). Siber güvenliğin sağlanması ve kritik bilgi ve altyapıların korunması: Gelişmekte olan ülkeler için yol haritası [SözlüBildiri]. 17. Uluslararası Telekomünikasyon Derneği (ITS) Konferansı, Montreal, Kanada.
• Boerman, S. C., Kruikemeier, S., & Zuiderveen Borgesius, F. J. (2018). Exploring motivations for online privacy protection behavior: Insights from panel data. Communication Research, 48(7), 953-977. https://doi.org/10.1177/0093650218800915
• Bostancı, M. (2019). Dijital ebeveynlerin sosyal medyada mahremiyet algısı. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 10(38), 115–128. https://doi.org/10.5824/1309-1581.2019.3.005.x
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2019). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
• Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences. Lawrence Erlbaum.
• Canbolat, K. (2022). Kuşaklar arası dijital mahremiyet algısının dönüşümü [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
• Choi, H., Park, J., & Jung, Y. (2018). The role of privacy fatigue in online privacy behavior. Computers in Human Behavior, 81, 42–51. https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.12.001
• Çelen, F. K., Çelik, A., & Seferoğlu, S. S. (2011, Şubat 2–4). Çocukların internet kullanımları ve onları bekleyen çevrim içi riskler [Sözlü bildiri]. Akademik Bilişim 2011 Konferansı, İnönü Üniversitesi, Malatya, Türkiye.
• Dame Adjin-Tettey, T. (2022). Combating fake news, disinformation, and misinformation: Experimental evidence for media literacy education. Cogent Arts & Humanities, 9(1), 2037229. https://doi.org/10.1080/23311983.2022.2037229
• De Wolf, R. (2020). Contextualizing how teens manage personal and interpersonal privacy on social media. New Media & Society, 22(6), 1058–1075. https://doi.org/10.1177/1461444819876570
• Doğanç, E., & Korucu, A. T. (2020). Öğretmen adayları için güvenli internet kullanımı öz-yeterlik ve algı ölçeği. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 10(1), 201–218. https://doi.org/10.17943/etku.623650
• Filiz, E., & Yeşildal, M. (2019). İnternet çağında risk ve mahremiyet kaygısına yönelik bir araştırma. International Journal of Socıal Humanities Sciences Research, 6(43), 3266–3273. https://doi.org/10.26450/jshsr.1539
• Fischer-Hübner, S., & Hedbom, H. (2008). Benefits of privacy-enhancing identity management. Asia Pacific Business Review, 4(4), 3–13. https://doi.org/10.1177/097324700800400401
• Fraenkel, J.R., Wallen, N.E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education. McGraw-Hill.
• Gay, L. R., Mills, G. E., & Airasian, P. W. (2012). Educational research: Competencies for analysis and applications. Pearson.
• Goodrich, M. T. & Tamassia, R. (2011). Introduction to computer security. Pearson.
• Gürbüz, S., & Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Hermida, M., Imlig-Iten, N., Schrackmann, I., & Marinus, E. (2023). Assessing and priming pre-service teachers’ attitudes about online privacy and their protection strategies for social networks, email, and cloud storage. Teaching Education, 34(3), 265–282. https://doi.org/10.1080/10476210.2022.2106963
• Holvast, J. (1993). Vulnerability and privacy-are we on the way to a risk-free society. Facing the Challenge of Risk and Vulnerability in an Information Society, 33, 267–279.
• Kalaman, S. (2017). Yeni medya ve mahremiyetin dönüşümü: Facebook Türkiye örneği. Uluslararası Hakemli İletişim ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 14(1), 1–19. https://doi.org/10.17361/UHIVE.2017.1.0011
• Kantar-Özkes, D. (2023). Sosyal medya uygulamalarında dijital mahremiyet farkındalığının ölçülmesi) [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Hitit Üniversitesi.
• Karadaş, E., & Kara, M. (2021). Üniversite öğrencilerinin çevrimiçi mahremiyet farkındalıklarının belirli etkenler açısından incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 25(1), 147–162.
• Karaduman, S. (2019). Yeni medya okuryazarlığı: Yeni beceriler/olanaklar/riskler. Erciyes İletişim Dergisi, 6(1), 683–700. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.484193
• Karasar, N. (2019). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar ilkeler teknikler. Nobel Akademi Yayıncılık.
• Korkmaz, Ö., Vergili, M., & Karadaş, E. (2021). Çevrimiçi mahremiyet farkındalık ölçeğinin geliştirilmesi: güvenirlik ve geçerlilik çalışması. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 6(2), 297–311.
• Marín, V. I., Carpenter, J. P., Tur, G., & Williamson-Leadley, S. (2023). Social media and data privacy in education: An international comparative study of perceptions among pre-service teachers. Journal of Computers in Education, 10(4), 769–795. https://doi.org/10.1007/s40692-022-00243-x
• Moore, A. D. (2012). Privacy, Speech, and the Law. SSRN. https://doi.org/10.2139/ssrn.1984807 Okumuş, M., & Atilgan, S. S. (2021). Üniversite öğrencilerinin dijital okuryazarlık becerileri ile dijital mahremiyet kaygısı arasındaki ilişki. TRT Akademi, 6(12), 342–363. https://doi.org/10.37679/trta.907558
• Öz, M., & Kılıç, D. (2020). Kişisel verilerin çevrimiçi mahremiyet ile ilişkisinin içerik analizi yöntemiyle incelenmesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 22(39), 206–224.
• Özaslan, H., Gültekin Akduman, G., & Aydoğan, Y. (2018, Ekim). Ailelerin, sosyal medyada çocuğun haklarına ve mahremiyetine ilişkin görüşleri [Sözlü bildiri]. Uluslararası IV. Çocuk Gelişimi Kongresi, Ankara, Türkiye.
• Özer Şanal, S., & Çiçek, B. (2023). University students' digital spaces in online learning communities: Implications for understanding, protecting and maintaining privacy. British Journal of Educational Technology, 55(2), 654–667. https://doi.org/10.1111/bjet.13390
• Özbek, Y. (2019). Öğretmen adaylarının siber güvenlik farkındalıklarının incelenmesi[Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
• Öztürk, D., Eyüboğlu, G., & Baykara, Z. G. (2022). Üniversite öğrencilerinin mahremiyet bilinci. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(2), 68–77. https://doi.org/10.52881/gsbdergi.1014500
• Popovych, T. (2021). The human right to the protection of personal data on the internet: Theoretical and legal aspects. Analytical and Comparative Jurisprudence, 2, 51–54. https://doi.org/10.24144/2788-6018.2021.02.9
• Rath, D. K., & Kumar, A. (2021). Information privacy concern at individual, group, organization and societal level-a literature review. Vilakshan-XIMB Journal of Management, 18(2), 171–186. https://doi.org/10.1108/XJM-08-2020-0096
• Shopova, T. (2014). Digital literacy of students and its improvement at the university. Journal on Efficiency and Responsibility in Education and Science, 7(2), 26–32. https://doi.org/10.7160/eriesj.2014.070201
• Strauss, J., & Rogerson, K. S. (2002). Policies for online privacy in the United States and the European Union. Telematics And Informatics, 19(2), 173–192. https://doi.org/10.1016/S0736-5853(01)00012-0
• Solove, D. J., & Schwartz, P. M. (2020). Information privacy law. Aspen Publishing.
• Tekke, A., & Lale, A. (2021). Sosyal medyada etik, bilgi manipülasyonu ve siber güvenlik. Akademik İncelemeler Dergisi, 16(2), 44–62. https://doi.org/10.17550/akademikincelemeler.958167
• Töngel, E. (2020). Üniversite öğrencilerinin çevrimiçi mahremiyet farkındalıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Amasya Üniversitesi.
• Türkiye İstatistik Kurumu. (2023, Aralık 15). Hane halkı bilişim teknolojileri kullanım araştırması. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2023-49407
• Vartiainen, H., Tedre, M., Kahila, J., & Valtonen, T. (2023, March 13–17). Pre-service teachers’ understandings of privacy in social media environments. In E. Langran (Ed.), Proceedings of the Society for Information Technology & Teacher Education International Conference (SITE 2023) (pp. 99–105). Association for the Advancement of Computing in Education (AACE). New Orleans, LA, United States.
• We Are Social. (2023, Kasım 16). Digital around the world in 2023. https://wearesocial.com/uk/blog/2023/01/digital-2023/
• Weippl, E., & Schrittwieser, S. (2024). Introduction to security and privacy. In H. Werthner, S. Cernaianu, A. Giaretta, E. Michlmayr, & C. Voigt (Eds.), Introduction to digital humanism (pp. 313–318). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-45304-5_26
• Wu, Y., Lau, T., Atkin, D. J., & Lin, C. A. (2011). A comparative study of online privacy regulations in the US and China. Telecommunications Policy, 35(7), 603–616. https://doi.org/10.1016/j.telpol.2011.05.002
• Yabancı, C., Akça, F., & Ulutaş, E. (2018). Çevrimiçi mahremiyet kaygısı ve duygusal zekâ arasındaki ilişkinin incelenmesi. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences, (54), 191–218. https://doi.org/10.26650/CONNECTIST406310
• Yavalar, D. E. (2021). Dijital göçmenlerin sosyal medyada mahremiyet algısı. Eğitim Yayınevi. Yükseköğretim Kurulu (YÖK). (2024, Haziran 27). Yeni öğretmen yetiştirme lisans programları. https://www.yok.gov.tr/kurumsal/idari-birimler/egitim-ogretim-dairesi/yeni-ogretmen-yetistirme-lisans-programlari
• Yun, H., Lee, G., & Kim, D. J. (2019). A chronological review of empirical research on personal information privacy concerns: An analysis of contexts and research constructs. Information & Management, 56(4), 570–601. https://doi.org/10.1016/j.im.2018.10.001