The Mediating Role of School Climate in the Relationship Between Ethical Leadership and School Effectiveness

Öz

The study examined the effects of ethical leadership on school climate and school effectiveness as perceived by teachers working in primary and secondary education institutions. It also sought to reveal the mediating role of school climate in the relationship between ethical leadership and school effectiveness. In line with the aim of the research, the correlational survey model was preferred among quantitative research methods. Hypotheses were formulated to examine the mediating role of school climate in the relationship between ethical leadership and school effectiveness. LISREL software, IBM SPSS 22 programme, and PROCESS v3.3 macro were used to test these hypotheses. The research was conducted using data collected from 450 teachers in the Central District of Muş Province during the 2020-21 academic year. The School Climate Scale (SCS), the School Effectiveness Scale (SES) and the Ethical Leadership Scale (ELS) were used during the data collection process in accordance with the research objectives. The construct validity and internal consistency coefficients of the scales were reanalysed using the data obtained in this study. The analyses showed that ethical leadership positively affected school climate dimensions and school effectiveness, except for the leadership and interaction dimensions, which were excluded from the analysis due to multicollinearity issues. It was determined that, among the dimensions of school climate, conflict was found to have a negative effect, while dimensions such as democratic climate, school commitment, motivation for success, and sincerity had positive effects on school effectiveness. Furthermore, analyses conducted to test the hypotheses revealed that all school climate dimensions examined played a mediating role in the relationship between ethical leadership and school effectiveness. It was concluded that the ethical leadership behaviours exhibited by school administrators indirectly increase school effectiveness by creating a democratic environment in the school, strengthening staff commitment to the school, creating an atmosphere focused on success, and supporting sincerity and harmony among staff members.

Anahtar Kelimeler

• ethical leadership
• school effectiveness
• school climate
• structural equation modelling

Etik Beyan

During the planning, data collection, analysis, and reporting of this research, the ethical principles and rules set out in the ‘Higher Education Institutions Scientific Research and Publication Ethics Guidelines’ were adhered to. No practices contrary to Scientific Research and Publication Ethics were carried out, and informed consent was obtained from all individual participants involved in the research. The research was initiated with the ‘Ethics Committee Approval’ dated 04.12.2020 and numbered 56785782-302.08.01-E.2000304862 from the Atatürk University Social and Human Sciences Ethics Committee.

Etik Liderlik ve Okul Etkililiği Arasındaki İlişkide Okul İkliminin Aracılık Rolü

Öz

Araştırmada, ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarında çalışan öğretmenlerin algılarına dayanarak etik liderliğin okul iklimi ve okul etkililiği üzerindeki etkileri incelenmiştir. Ayrıca etik liderlik ile okul etkililiği arasındaki ilişkide okul ikliminin aracılık rolü ortaya konmaya çalışılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli tercih edilmiştir. Etik liderlik ile okul etkililiği arasındaki ilişkide okul ikliminin aracı rolünü incelemek için hipotezler oluşturulmuş ve bu hipotezlerin test edilmesinde LISREL yazılımı, IBM SPSS 22 programı ve PROCESS v3.3 eklentisi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, 2020-21 öğretim yılında Muş ilinin Merkez ilçesinde görev yapan 450 öğretmen oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde, araştırmanın amaçlarına uygun olarak Okul İklimi Ölçeği (OİÖ), Okul Etkililiği Ölçeği (OEÖ) ve Etik Liderlik Ölçeği (ELÖ) kullanılmıştır. Ölçeklerin yapı geçerliği ve iç tutarlık katsayıları, bu araştırmada elde edilen verilerle yeniden analiz edilmiştir. Yapılan analizler, etik liderliğin, çoklu bağlantı problemi nedeniyle analiz dışı bırakılan liderlik ve etkileşim boyutları haricinde, okul iklimi boyutlarını ve okul etkililiğini olumlu yönde etkilediğini göstermiştir. Okul iklimi boyutlarından çatışmanın olumsuz; demokratiklik, okula bağlılık, başarıya yönelik motivasyon ve samimiyet gibi boyutların okul etkililiği üzerinde olumlu etkiler yarattığı belirlenmiştir. Ayrıca hipotezleri test etmek için yapılan analiz sonuçları, ele alınan tüm okul iklimi boyutlarının, etik liderlik ile okul etkililiği arasındaki ilişkide aracı bir rol oynadığını ortaya koymuştur. Okul yöneticilerinin sergilediği etik liderlik davranışlarının, okulda demokratik bir ortam oluşturma, çalışanların okula bağlılığını güçlendirme, başarıya odaklanma atmosferi yaratma ve çalışanlar arasında samimiyet ile uyumu destekleme yoluyla, dolaylı olarak okul etkililiğini artırdığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• etik liderlik
• okul etkililiği
• okul iklimi
• yapısal eşitlik modellemesi

Etik Beyan

Bu araştırmanın planlanması, verilerin toplanması, analizi ve raporlanması sırasında “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi”nde yer alan etik ilke ve kurallara uyulmuştur. Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği'ne aykırı herhangi bir uygulama yapılmamış ve araştırmaya katılan tüm bireysel katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmıştır. Araştırmaya Atatürk Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Etik Kurulu’ndan 04.12.2020 tarihli ve 56785782-302.08.01-E.2000304862 sayılı “Etik Kurul İzni” alınarak başlanmıştır.

Kaynakça

1. Açıkalın, A. (1998). Toplumsal, kurumsal ve teknik yönleriyle okul yöneticiliği. Pegem Akademi.
2. Ahmed, E. I. (2023). A systematic review of ethical leadership studies in educational research from 1990 to 2022. Educational Management Administration & Leadership, 53(4), 769–788. https://doi.org/10.1177/17411432231193251
3. Akan, D., & Kılıç, M. E. (2019). Öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyleri ile okul etkililiği arasındaki ilişkinin incelenmesi. EKEV Akademi Dergisi (80), 123–136. https://doi.org/10.17753/ekev1266
4. Akbaba, A., & Sarıkaya, A. (2017). Lise yöneticilerinin etik liderlik özellikleri ile örgütsel güven algıları arasındaki ilişkinin öğretmen görüşlerine göre belirlenmesi. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2017(8), 285–315. https://dergipark.org.tr/tr/pub/goputeb/issue/34591/382280
5. Akçay Güngör, A. (2018). Etkili okul özelliklerinin dönüşümsel liderlik ve öğretmen bağlılığıyla ilişkisi[Yayınlanmamış doktora tezi]. Ege Üniversitesi.
6. Akdoğan, A., & Demirtaş, Ö. (2014). Etik liderlik davranışlarının etik iklim üzerindeki etkisi: Örgütsel politik algılamaların aracılık rolü. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(1), 107–124.
7. Alsaeedi, F., & Male, T. (2020). Exploring the impact of ethical leadership on school climate and teacher motivation. Educational Management Administration & Leadership, 48(5), 825–844. https://doi.org/10.1177/1741143219836680
8. Arslan, E. Y., Yeniçeri, E., & Ayan, Ş. (2024). Okul müdürlerinin etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin iş tatmini arasındaki ilişki. Ulusal Özgün Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 163–176.

9. Ayar, M. (2022). Etik liderlik davranışının çalışanların iş tatmini üzerindeki etkisinde örgütsel adalet algısının aracılık rolü. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 3(1), 1–22.
10. Bakan, İ. (2004). Yöneticiler için başarı stratejileri. Beta.
11. Balcı, A. (2013). Etkili okul ve okul geliştirme: Kuram, uygulama ve araştırma (6. Bs.). Pegem Akademi.
12. Baltacı, A. (2019). Sosyal sistem kuramı ve eğitim örgütlerine etkileri. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(1), 1–19.
13. Bandura, A. (1986). The explanatory and predictive scope of self-efficacy theory. Journal of Social and Clinical Psychology, 4(3), 359–373. https://doi.org/10.1521/jscp.1986.4.3.359
14. Barnard, C. I. (1938). The functions of the executive. Harvard University Press.
15. Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173–1182. https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173
16. Bass, L., Frick, W. C., & Young, M. D. (Eds.). (2018). Developing ethical principles for school leadership: PSEL standard two (1st ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315688237
17. Başar, M., Uğur, S., Özkan, H., & Orhan, Ö. (2022). Algılanan okul etkililiğinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi, 6(1), 29–34.
18. Başaran, İ. E. (1996). Eğitim yönetimi (5. baskı). Yargıcı Matbaa.
19. Başaran, İ. E. (2004). Yönetimde insan ilişkileri (3. baskı). Nobel Yayın Dağıtım.
20. Bayram, N. (2016). Yapısal eşitlik modellemesine giriş: AMOS uygulamaları. Ezgi Kitabevi.
21. Bertalanffy, L. V. (1968). General system theory: Foundations, development, applications. George Braziller.
22. Biniaminov, Y., & Moshel, S. (2025). Teachers’ perceptions of ethical leadership – systematic review. International Journal of Educational Management, 1–25. https://doi.org/10.1108/ijem-01-2025-0075
23. Black, G. L. (2010). Correlational analysis of servant leadership and school climate. Journal of Catholic Education, 13(4), 437–466. https://doi.org/10.15365/joce.1304032013
24. Boyacı, A., & Börü, N. (2016). Okul yöneticileri açısından etik liderlik. Turkish Studies, 11(14), 75–100. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.9819
25. Brown, A. L., Campione, J. C., & Day, J. D. (1981). Learning to learn: Training students to learn from texts. Educational Researcher, 10(2), 14–21. https://doi.org/10.3102/0013189X010002014
26. Brown, M. E., & Trevino, L. K. (2006). Ethical leadership: A review and future directions. The Leadership Quarterly, 17(6), 595–616. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2006.10.004
27. Brown, M. E., Treviño, L. K., & Harrison, D. A. (2005). Ethical leadership: A social learning perspective for construct development and testing. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 97(2), 117–134. https://doi.org/10.1016/j.obhdp.2005.03.002
28. Burušić, J., Babarović, T., & Velić, M. Š. (2016). School Effectiveness: An Overview of Conceptual, Methodological and Empirical Foundations. School Effectiveness and Educational Management, 5–26. https://doi.org/10.1007/978-3-319-29880-1_2
29. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
30. Canlı, S., Demirtaş, H., & Özer, N. (2018). Okul iklimi ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. İlköğretim Online, 17(4), 1797–1811. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2019.506870
31. Cerit, Y., & Yıldırım, B. (2017). İlkokul müdürlerinin etkili liderlik davranışları ile okul etkililiği arasındaki ilişki. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(3), 902–914. https://doi.org/10.14686/buefad.332435
32. Cheng, Y. C. (1993). Profiles of organizational culture and effective schools. School Effectiveness and School Improvement, 4(2), 85–110. https://doi.org/10.1080/0924345930040202
33. Choi, S. B., Ullah, S. M., & Kwak, W. J. (2015). Ethical leadership and followers' attitudes toward corporate social responsibility: The role of perceived ethical work climate. Social Behavior and Personality: An International Journal, 43(3), 353–365. https://doi.org/10.2224/sbp.2015.43.3.353
34. Ciulla, J. B. (2004). Ethics and effectiveness: The fabric of leadership. GovNet eJournal, 1(1), 71–81.
35. Creswell, J. W. (2012). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research (4th ed.). Pearson.
36. Çakıroğlu, D., & Öztürk Başpınar, N. (2021). Etik liderlik davranışlarının örgüt iklimi ve örgütsel özdeşleşmeye etkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(3), 1903–1927.
37. Çelik, H. E., & Yılmaz, V. (2016). LISREL 9.1 ile yapısal eşitlik modellemesi: Temel kavramlar-uygulamalar-programlama. Anı Yayıncılık.
38. Çelik, V. (2009). Okul kültürü ve yönetimi. Pegem Akademi.
39. Çınar, U. (2019). Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi yöneticilerinin etik liderlik davranışlarının öğretmen algılarına göre incelenmesi[Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Maltepe Üniversitesi.
40. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları (2. Bs.). Pegem Akademi.
41. Çolak, İ., & Altınkurt, Y. (2017). Okul iklimi ile öğretmenlerin özerklik davranışları arasındaki ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 23(1), 33–71.
42. Dalbudak, K., & Özgenel, M. (2022). Okul etkililiği, okul imajı, öğretmenlerin performansı ve öğrencilerin akademik başarıları arasındaki ilişkiler örüntüsü. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 9(1), 1–15.
43. Demirdağ, G. E., & Ekmekçioğlu, E. B. (2015). Etik iklim ve etik liderliğin örgütsel bağlılık üzerine etkisi: görgül bir araştırma. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(1), 197–216.
44. Doğan, H., & Yıldırım, N. (2022). Sosyal adalet liderliği ve okul iklimi arasındaki ilişki. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 5(3), 174–195.
45. Dust, SB, Resick, CJ, Margolis, JA, Mawritz, MB ve Greenbaum, RL (2018). Etik liderlik ve çalışan başarısı: Psikolojik güçlendirme ve duygusal tükenmişliğin rollerinin incelenmesi. Liderlik Dergisi, 29(5), 570–583. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2018.02.002
46. Enwereuzor, I. K., Onyishi, I. E., Albi-Oparaocha, F. C., & Amaeshi, K. (2020). Perceived leader integrity as a mediator between ethical leadership and ethical climate in a teaching context. BMC Psychology, 8(1), 1–11. https://doi.org/10.1186/s40359-020-0386-0
47. Eranıl, A. K., & Özbilen, F. M. (2017). Relationship between school principals' ethical leadership behaviours and positive climate practices. Journal of Education and Learning, 6(4), 100–112. https://doi.org/10.5539/jel.v6n4p100
48. Eren, E. (2006). Stratejik yönetim. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
49. Ertürk, R. (2019). Okul müdürlerinin etik liderlik davranışları, öğretmenlerin okul müdürüne güven algıları ve örgütsel bağlılıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 119–135. https://doi.org/10.17679/inuefd.389648
50. Fidan, T., & Koç, M. H. (2020). Teacher’s opinions on ethical and unethical leadership: A phenomenological research. Educational Administration: Theory & Practice, 26(2), 355–399.
51. Freiberg, J. H., & Stein, T. A. (1999). The role of school and classroom climate in elementary school learning environments. In School climate: Measuring, improving, and sustaining healthy learning environments (pp. 11–29). Falmer Press.
52. Garza, L. A., & Zermeño, M. G. G. (2021). Mexican schools: A study of the influence of school leadership and school climate on academic performance. The International Journal of Interdisciplinary Educational Studies, 16(2), 91–102.
53. Gedikoğlu, T. (2015). Liderlik ve okul yönetimi. Anı Yayıncılık.
54. Gharajedaghi, J. (1999). Iterative design, the third generation of systems thinking. In Proceedings of the 43rd Meeting of the International Society for the Systems Sciences.
55. Göksoy, S. (2018). Eğitimde etkililiğinin artırılabilmesi için sistem modelinin okul ve öğrenme ortamına uyarlanabilirliği. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 1(2), 48–63. https://dergipark.org.tr/tr/pub/lead/issue/39448/584229
56. Grayum, J. W. (2018). Examining the perceptions of principals' ethical leadership behaviors and student academic achievement [Unpublished doctoral dissertation]. Tennessee State University.
57. Grojean, M. W., Resick, C. J., Dickson, M. W., & Smith, D. B. (2004). Leaders, values and organizational climate: Examining leadership strategies for establishing an organizational climate regarding ethics. Journal of Business Ethics, 55(3), 223–241. https://doi.org/10.1007/s10551-004-1275-5
58. Gümüşeli, A. İ. (2001). Çağdaş okul müdürünün liderlik alanları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 28(28), 531–548.
59. Gürbüz, S. (2019). Sosyal bilimlerde aracı, düzenleyici ve durumsal etki analizleri. Seçkin Yayıncılık.
60. Harmanlı, M. T. (2019). Etik liderlik üzerine okul yöneticileri ve öğretmenlerin görüşlerinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
61. Hayes, A. F. (2017). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach. Guilford Publications.
62. Haynes, F. (2014). Eğitimde etik (3. baskı) (S. K. Akbaş, Çev. Ed.). Ayrıntı Yayınları.
63. Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2012). Eğitim yönetimi: Teori, araştırma ve uygulama (S. Turan, Çev. Ed.). Nobel Yayıncılık.
64. İmalı, A., & Yelpaze, İ. (2021). Okul müdürlerinin stratejik liderlik davranışları ile etkili okul arasındaki ilişkinin incelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Eğitim Dergisi, 3(1), 75–92.
65. Javornik, Š., & Klemenčič Mirazchiyski, E. (2023). Factors Contributing to School Effectiveness: A Systematic Literature Review. European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education, 13(10), 2095–2111. https://doi.org/10.3390/ejihpe13100148
66. Katz, D., & Kahn, R. L. (1997). Örgütlerin toplumsal psikolojisi (H. Can & Y. Bayar, Çev.). Doğan Basımevi.
67. Kılıç, A.F. & Uysal, İ. (2020, Eylül). Likert ölçeklerde kategoriler analiz aşamasında birleştirilebilir mi? Geçerlik ve güvenirlik üzerine etkileri. 7.Uluslararası Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Kongresi Bildiri Kitapçığı (ss. 50–53). Gazi Üniversitesi, Ankara.
68. Kibui, S. M. (2021). The relationship between ethical leadership and student success in community colleges[Unpublished doctoral dissertation]. University of La Verne.
69. Konak, M. ve Erdem, M. (2015). Öğretmenlerin görüşlerine göre ilkokul yöneticilerinin etik liderlik davranışları ile çatışma yönetme stratejileri arasındaki ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 21(1), 69–91. https://doi.org/10.14527/kuey.2015.004
70. Kozlowski, S. W., & Doherty, M. L. (1989). Integration of climate and leadership: Examination of a neglected issue. Journal of Applied Psychology, 74(4), 546–553. https://doi.org/10.1037/0021-9010.74.4.546
71. Kurt, T., & Çalık, T. (2010). Development of the School Climate Scale (SCS). Education and Science, 35(157), 167–180. https://doi.org/10.15390/es.2010.884
72. Leithwood, K., & Jantzi, D. (2005). Transformational leadership. In B. Davies (Ed.), The essentials of school leadership (pp. 31–43). SAGE Publications.
73. Leithwood, K., & Sun, J. (2020). Transformational school leadership effects on student achievement: The mediating role of teacher commitment. Educational Administration Quarterly, 56(3), 449–482. https://doi.org/10.1177/0013161X19878700
74. Lezotte, L. W., & Snyder, K. M. (2011). What effective schools do. Solution Tree Press.
75. Liu, Y., & Hallinger, P. (2022). Instructional leadership and student learning: Mediating role of teacher professional learning communities. Educational Management Administration & Leadership, 50(6), 945–963. https://doi.org/10.1177/17411432211034245
76. Manaf, A., & Omar, M. Z. (2017). Improvement school effectiveness through culture and school climate. The International Journal of Social Sciences and Humanities Invention, 4(2), 3289–3298. https://doi.org/10.18535/ijsshi/v4i2.10
77. Moos, L., & Huber, S. (2007). School Leadership, School Effectiveness and School Improvement: Democratic and Integrative Leadership. International Handbook of School Effectiveness and Improvement, 579–596. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-5747-2_32
78. Mott, P. E. (1972). The characteristics of effective organizations. Harper & Row.
79. Muş Milli Eğitim Müdürlüğü [Muş MEM]. (2021). Muş MEM 2019–2023 stratejik planı. https://mus.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2019_12/31113337_MUY_MEM_2019-2023_STRATEJYK_PLAN.pdf
80. Negiş Işık, A. (2020). Ethical leadership and school effectiveness: The mediating roles of affective commitment and job satisfaction. International Journal of Educational Leadership and Management, 8(1), 60–87. https://doi.org/10.17583/ijelm.2020.4114
81. Neves, M. de L. G. (2025). The relationship between ethical leadership, teacher motivation, and commitment in public schools in Portugal. Frontiers in Education, 9. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1456685
82. Nguyen, D., & Ng, E. (2022). Distributed leadership and student achievement: Mediating effects of teacher collaboration. Journal of Educational Change, 23(2), 215–236. https://doi.org/10.1007/s10833-021-09436-7
83. Nguyen, T. T., & Hallinger, P. (2025). Leadership capacity building and student achievement: Mediating role of teacher professional development. International Journal of Educational Development, 99, 102789. https://doi.org/10.1016/j.ijedudev.2025.102789
84. Northouse, P. G. (2021). Leadership: Theory and practice. SAGE Publications.
85. Önder, G. (2024). Okullarda etik iklim ve okul yöneticilerine düşen sorumluluklar. Uygulamada Eğitim ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 4(1), 30–47.
86. Özdaşlı, K., & Akın, O. (2013). Etik liderlik ve örgütsel bağlılık ilişkisi: Muhasebe bürolarında çalışanlar üzerine bir araştırma. Muhasebe ve Denetime Bakış, 40, 29–42.
87. Özdemir, A. (2006). Okul kültürünün oluşturulması ve çevreye tanıtılmasında okul müdürlerinden beklenen ve onlarda gözlenen davranışlar. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(4), 411–433.
88. Özgenel, M. (2020). An organizational factor predicting school effectiveness: School climate. International Journal of Psychology and Educational Studies, 7(1), 38–50. https://doi.org/10.17220/ijpes.2020.01.004
89. Pietsch, M., Tulowitzki, P., & Hartig, J. (2020). Examining the effect of principal turnover on teaching quality: A study on organizational change with repeated classroom observations. School Effectiveness and School Improvement, 31(3), 333–355. https://doi.org/10.1080/09243453.2020.1723536
90. Polat, Ö., & Kazak, E. (2024). Okul yöneticilerinin kayırmacı tutum ve davranışlarının okul etkililiği üzerine etkisi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 7(1), 289–311.
91. Preacher, K. J., Rucker, D. D., & Hayes, A. F. (2007). Addressing moderated mediation hypotheses: Theory, methods and prescriptions. Multivariate Behavioral Research, 42(1), 185–227. https://doi.org/10.1080/00273170701341316
92. Rapti, D. (2013). School climate as an important component in school effectiveness. Academicus International Scientific Journal, 4(8), 110–125. https://doi.org/10.7336/academicus.2013.08.07
93. Rudasill, K. M., Snyder, K. E., Levinson, H., & Adelson, J. L. (2017). Systems view of school climate: A theoretical framework for research. Educational Psychology Review, 30(1), 35–60. https://doi.org/10.1007/s10648-017-9401-y
94. Schlechty, P. C. (2014). Okulu yeniden kurmak (Y. Özden, Çev. Ed., 3. Bs.). Nobel Yayıncılık.
95. Schneider, B., Ehrhart, M. G., & Macey, W. H. (2011). Perspectives on organizational climate and culture. In S. Zedeck (Ed.), APA handbook of industrial and organizational psychology: Vol. 1. Building and developing the organization (pp. 373–414). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/12169-012 Soydaş, S., Soydaş, E., Hazerli, O., Gündoğan, V., & Güzel, S. Y. (2024). Öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin etik liderlik algılarının belirlenmesi. Sosyal Gelişim Dergisi, 2(1), 27–34.
96. Şahin, B. (2015). Öğretmenlerin örgütsel bağlılık davranışları ile okul müdürlerinin etik liderlik davranışları arasındaki ilişki [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Uşak Üniversitesi.
97. Şahin, Y. (2024). Etik liderlik ile performans arasındaki ilişki üzerine bir meta analiz çalışması. Premium E-Journal of Social Sciences (PEJOSS), 8(43), 741–748. https://doi.org/10.5281/zenodo.12603500
98. Şenel, T., & Buluç, B. (2016). İlkokullarda okul iklimi ile okul etkililiği arasındaki ilişki. Türk Bilim Araştırma Vakfı, 9(4), 1–12.
99. Şimşek, Ö. F. (2007). Yapısal eşitlik modellemesine giriş: Temel ilkeler ve LISREL uygulamaları. Ekinoks Yayıncılık.
100. Şişman, M. (2014). Eğitimde mükemmellik arayışı: Etkili okullar (4. Bs.). Pegem Akademi.
101. Şişman, M. (2018). Öğretim liderliği (6. Bs.). Pegem Akademi.
102. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2015). Çok değişkenli istatistiklerin kullanımı (M. Baloğlu, Çev. Ed.). Nobel Yayıncılık.
103. Tableman, B. (2004). Characteristics of effective elementary schools in poverty areas. Best Practice Brief, 29, 1–4.
104. Tayyar, E. (2023). Okul müdürlerinin etik liderlik davranışlarının öğretmenlerin okul mutluluğu algısına etkisi[Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
105. Toprakçı, E. (2011). Eğitim bilimine giriş. Ütopya Yayınevi.
106. Ullah, I., Hameed, R. M., & Kayani, N. Z. (2017). Development of CSR through ethical leadership: Constructive role of ethical culture and intellectual capital. Pakistan Journal of Commerce and Social Sciences, 11(3), 977–1004.
107. Ülger, M., Demir Dolu, S., Bağcı, G., Gül, Ç., Öztürk, A., Yeşiltaş, Z., Çalışır, S., Özdönmez, İ. A., & Duman, V. (2024). Okul ikliminin öğretmenlerin örgütsel adanmışlıkları üzerine etkisinin incelenmesi. Yönetim ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(1), 118–127.
108. Wang, M. T., & Degol, J. L. (2016). School climate: A review of the construct, measurement, and impact on student outcomes. Educational Psychology Review, 28(2), 315–352. https://doi.org/10.1007/s10648-015-9319-1
109. Webster, K., & Litchka, P. (2020). Planning for effective school leadership: Teachers' perceptions of the leadership skills and ethical behaviors of school principals. Educational Planning, 27(1), 31–47.
110. Wei, L. T. (2003). Organizational climate and effectiveness in junior-middle schools in P. R. China [Unpublished master’s thesis]. University of Regina.
111. Welsh, D. T. (2000). Ecological significance of compatible solute accumulation by micro-organisms: From single cells to global climate. FEMS Microbiology Reviews, 24(3), 263–290. https://doi.org/10.1016/S0168-6445(99)00038-8
112. Yağcı, B. Y. (2024). İlkokuldaki öğretmen görüşlerine göre yöneticilerin etik liderlik davranışları. Anadolu Sosyal ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 2(2), 1–22.
113. Yalçın, B. (2022). Talcott Parsons sosyal bir teori programının stratejik yönetim açısından geleceği. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 9(1), 58–67.
114. Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S. (2004). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Detay Yayıncılık.
115. Yıldırım, İ. (2015). Okul yöneticilerinin kişilik ve denetim odağı özelliklerinin öğretmenlerin iş doyumu ve okul etkililiği açısından incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi.
116. Yıldırım, İ., & Ada, Ş. (2018). Algılanan Okul Etkililiği Ölçeği'nin (se-index) Türkçe’ye uyarlanması. Milli Eğitim Dergisi, 47(219), 19–32.
117. Yılmaz, E. (2005, 28–30 Eylül). Etik Liderlik Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması [Sözlü bildiri]. XIV. Eğitim Bilimleri Kongresi, Denizli.