An Investigation of the Relationship between Digital Game Addiction Motivation and Psychological Resilience in Preschool Children

Yıl 2026, Cilt: 55 Sayı: 1 , 626 - 651 , 30.04.2026

Mehlika Köyceğiz Gözeler , Serap Aktemur Gürler , Saide Özbey

https://doi.org/10.14812/cuefd.1671128

https://izlik.org/JA75YX27AB

Öz

In the current study, it is aimed to investigate the relationship between digital game addiction and levels of motivation and psychological resilience in preschool children. For this reason, Correlational Survey Model was used in the study. The study group was made up of children at the age of 48-72 months attending nursing schools and kindergartens of state primary schools acting under the Ministry of Education in the city centre of Kars during the fall semester of 2023-2024 academic year. “Motivation Scale for Preschool Children” (DMQ18) to assess the motivation levels of children, “The Scale of Social, Emotional, Well-being and Psychological Resilience for Preschool Children” (PERIK) to assess their well-being levels and “The Scale of Computer Game Addiction” to assess digital game addictions of children, of which necessary consents were taken, were used as the data collection tools. At the end of the study, a significant negative relationship was found between the digital game addictions and their levels of motivation and psychological resilience.

Anahtar Kelimeler

Preschool Education , Motivation , Psychological Resilience , Digital Game , Child

Okul Öncesi Çocuklarda Dijital Oyun Bağımlılığı,Motivasyon ve Psikolojik Sağlamlık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

https://izlik.org/JA75YX27AB

Öz

Araştırmada okul öncesi çocukların dijital oyun bağımlılığı ile motivasyon ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Bu nedenle çalışmada İlişkisel Tarama Modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılının güz döneminde Kars ili merkezinde bulunan Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ilkokulların anasınıfları ve anaokullarına devam eden 48-72 aylık çocuklar oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak gerekli izinleri alınan çocukların motivasyon düzeylerini ölçmek için “Okul Öncesi Çocuklar İçin Motivasyon Ölçeği (DMQ18), iyi oluş düzeylerini ölçmek için “Okul Öncesi Çocuklar İçin Sosyal Duygusal İyi Oluş ve Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (PERİK)” ve dijital oyun bağımlılık düzeylerini ölçmek için “Bilgisayar Oyun Bağımlılığı Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda çocukların dijital oyun bağımlılıkları ile motivasyon ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Okul Öncesi Eğitim , Motivasyon , Psikolojik Sağlamlılık , Diital Oyun , Çocuk

Kaynakça

• Akbaba, S., & Aktaş, A. (2013). İçsel motivasyonun bazı değişkenler açısından incelenmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 21(21), 19–42.
• Aküzüm, C., Baran, E., & Çelebi, S. (2022). Okul öncesi dönemde ebeveyn tutumları ile dijital oyun bağımlılığı eğilimi arasındaki ilişki. Electronic Turkish Studies, 17(3), 427–458. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.61958
• Alkol ve Uyuşturucu Madde Bağımlıları Tedavi ve Araştırma Merkezi. (2008). Bilgisayar ve internet. Amatem.
• Arslan, A., Kırık, A. M., Karaman, M., & Çetinkaya, A. (2015). Lise ve üniversite öğrencilerinde dijital bağımlılık. Uluslararası Hakemli İletişim ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 8, 34–58.
• Başal, H. A. (2010). Geçmişten günümüze Türkiye’de geleneksel çocuk oyunları. Morpa Kültür.
• Budak, K. S. (2020). Okul öncesi dönem çocukları için dijital oyun bağımlılık eğilimi ölçeğinin ve dijital oyun ebeveyn rehberlik stratejileri ölçeğinin geliştirilmesi ve problem davranışlarla ilişkisinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
• Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2011). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
• Canale, N., Marino, C., Griffiths, M. D., Scacchi, L., Monaci, M. G., & Vieno, A. (2019). The association between problematic online gaming and perceived stress: The moderating effect of psychological resilience. Journal of Behavioral Addictions, 8(1), 174–180.
• Çakmak, D. (2015, May 7–8). Orta yaş bireylerin bilgisayar oyunlarına yönelik tutumlarına ilişkin bir uygulama [Sözlü bildiri]. Uluslararası Oyun ve Oyuncak Kongresi, Erzurum, Türkiye.
• Duman, G., & Koçak, N. (2013). Çocuk oyun alanlarının biçimsel özellikleri açısından değerlendirilmesi (Konya ili örneği). Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 64–81.
• Ektirici, A. (2023). The relationship between university students’ physical activity participation motivation, digital gaming attitudes, and problem-solving skills. E-International Journal of Educational Research, 14(3), 92–104. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1257874
• Erata, F., & Özbey, S. (2020). Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden çocukların psikolojik sağlamlık düzeylerinin bazı demografik değişkenlere göre incelenmesi. Pearson Journal, 5(9), 125–151. https://doi.org/10.46872/pj.171
• Gökçearslan, Ş., & Seferoğlu, S. S. (2016). Ortaokul öğrencilerinin internet kullanım biçimleri: Riskli davranışlar ve fırsatlar. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(1), 383–404.
• Gölge, A. (2022). Okul öncesi dönem çocuklarının dijital oyun bağımlılık eğilimi ve oyun türlerine göre saldırganlık yönelimlerinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi.
• Gündüz, M., Aktepe, V., Uzunoğlu, H., & Gündüz, D. D. (2017). Okul öncesi dönemdeki çocuklara eğitsel oyunlar yoluyla kazandırılan değerler. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(1), 62–70.
• Güvendi, B., Tekkurşun Demir, G., & Keskin, B. (2019). Ortaokul öğrencilerinde dijital oyun bağımlılığı ve saldırganlık. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 9(11), 1194–1217. https://doi.org/10.26466/opus.547092
• Horzum, M. B. (2011). İlköğretim öğrencilerinin bilgisayar oyunu bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 36(159), 57–68.
• Kalaylı, A., & Gültekin Akduman, G. (2024). Çocukların motivasyon düzeyleri ile annelerinin çocuk yetiştirme tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 14(1), 45–72. https://doi.org/10.23863/kalem.2023.256
• Karaca, M. (2016). Çocukların kültürel gelişiminde oyun faktörü: Çankırı yöresinde oynanan çocuk oyunları. Millî Folklor, 28(109), 241–256.
• Kılıç, G. (2021). Dijital oyun bağımlılığı ile yalnızlık, saldırganlık, mutluluk ve dijital oyun oynama motivasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Üsküdar Üniversitesi.
• Kishalı, Z., & Gültekin Akduman, G. (2024). Okul öncesi dönem çocuklarının psikolojik sağlamlık düzeylerinin incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 22(1), 28–45. https://doi.org/10.37217/tebd.1287358
• Kolçak, S., & Çakır, E. (2022). Ortaokul öğrencilerinin dijital oyun oynama motivasyonunun fiziksel aktiviteye katılım motivasyonu üzerine etkisi. Research in Sport Education and Sciences, 24(4), 113–118.
• Kuş, Ö. A. (2023). İnteraktif bir iletişim alanı olarak dijital oyunlar: Oyun oynama motivasyonlarının dijital oyun bağımlılığına etkileri üzerine bir araştırma [Yayınlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi.
• Liu, Q., Ouyang, L., Fan, L., Liao, A., Li, Z., Chen, X., Yuan, L., & He, Y. (2024). Association between childhood trauma and Internet gaming disorder: A moderated mediation analysis with depression as a mediator and psychological resilience as a moderator. BMC Psychiatry, 24(1), 412–422.
• Martin, A. J. (2005). The role of positive psychology in enhancing satisfaction, motivation, and productivity in the workplace. Journal of Organizational Behavior Management, 24, 113–133. https://doi.org/10.1300/J075v24n01_07
• Masten, A. S., & Coatsworth, J. D. (1998). The development of competence in favorable and unfavorable environments. American Psychologist, 53(2), 205–220.
• Masten, A. S., & Gewirtz, A. (2006). Resilience in development: The importance of early childhood. Encyclopedia on Early Childhood Development. https://www.child-encyclopedia.com
• Mustafaoğlu, R., Zirek, E., Yasacı, Z., & Razak-Özdinçler, A. (2018). Dijital teknoloji kullanımının çocukların gelişimi ve sağlığı üzerine olumsuz etkileri. Addicta: The Turkish Journal on Addictions, 5(2), 227–247. https://doi.org/10.15805/addicta.2018.5.2.0051
• Öner, Ş. (2023). Okul öncesi dönemdeki çocukların sosyal bilgiyi işleme becerileri ile motivasyon ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Özbey, S. (2019). Okul öncesi çocuklar için sosyal duygusal iyi oluş ve psikolojik sağlamlık ölçeğinin (PERİK) geçerlik ve güvenirlik çalışması. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 10(17), 756–786. https://doi.org/10.26466/opus.518062
• Özbey, S., & Köyceğiz, M. (2019). Investigation of the effect of social skills training on the motivation levels of preschool children. International Electronic Journal of Elementary Education, 11(5), 477–486.
• Özbey, S., Dağlıoğlu, H. E., & Sarıcı Bulut, S. (2023). Intrinsic motivation in preschool children: Predictive effect on levels of resilience. Cypriot Journal of Educational Sciences, 18(4), 716–736. https://doi.org/10.18844/cjes.v18i4.8765
• Pan, N., Yang, C., Suo, X., Shekara, A., Hu, S., Gong, Q., & Wang, S. (2024). Sex differences in the relationship between brain gray matter volume and psychological resilience in late adolescence. European Child & Adolescent Psychiatry, 33(4), 1057–1066. https://doi.org/10.1007/s00787-023-02231-7
• Sapmaz, F. (2023). Relationships between cognitive distortions and adolescent well-being. International Journal of Psychology and Educational Studies, 10(1), 83–97.
• Savcı, M., & Aysan, F. (2017). Teknolojik bağımlılıklar ve sosyal bağlılık. Düşünen Adam, 30(3), 202–216. https://doi.org/10.5350/DAJPN2017300304
• Smohai, M., Urbán, R., Griffiths, M. D., Király, O., Mirnics, Z., Vargha, A., & Demetrovics, Z. (2017). Online and offline video game use in adolescents. The American Journal of Drug and Alcohol Abuse, 43(1), 111–116. https://doi.org/10.1080/00952990.2016.1240798
• Stavrou, E. A. (2018). Personalized intervention program to a child with Asperger syndrome. Addicted to Computer Gaming, 3(1), 1–16.
• Şahan Aktan, B., & Önder, Ö. (2018). Okul öncesi dönemde psikolojik dayanıklılık. Eğitim Kuram ve Araştırmaları Dergisi, 4(2), 20–30.
• Şen, H. N., Akaroğlu, E. G., & Tekbaş, U. (2023). Dijital oyunun sosyal duygusal gelişime etkilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Karatay Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11, 255–282. https://doi.org/10.54557/karataysad.1267380
• Şenol, Y., Şenol, F. B., & Can Yaşar, M. (2023). Digital game addiction of preschool children in the COVID-19 pandemic: Social emotional development and parental guidance. Current Psychology, 43(1), 839–847. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04323-8
• Tekkurşun Demir, G., & Cicioğlu, H. (2019). Fiziksel aktiviteye katılım motivasyonu ile dijital oyun oynama motivasyonu arasındaki ilişkinin incelenmesi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(3), 23–34.
• Tuğrul, B., Ertürk, G., Özen Altınkaynak, Ş., & Güneş, G. (2014). Oyunun üç kuşaktaki değişimi. Journal of Academic Social Science Studies, 27, 1–16.
• Tuzcuoğlu, N., Azkeskin, K., Niran, Ş., & Özkan, S. (2020). Okul öncesi dönemdeki çocukların öz düzenleme becerileri ile oyun tercihleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 1–7.
• Van Rooij, A. J., Schoenmakers, T. M., Vermulst, A. A., Van den Eijnden, R. J., & Van de Mheen, D. (2011). Online video game addiction: Identification of addicted adolescent gamers. Addiction, 106(1), 205–212. https://doi.org/10.1111/j.1360-0443.2010.03104.x
• Varışoğlu, B., Şeref, İ., Gedik, M., & Yılmaz, İ. (2013). Türkçe dersinde uygulanan eğitsel oyunlara yönelik tutum ölçeği: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), 1060–1081. https://doi.org/10.14520/adyusbd.345
• Vatandaş, S. (2020). Oyun ve oyuncak: Teknolojik ve toplumsal dönüşüm sürecinde oyunun anlamsal ve işlevsel değişimi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 11(28), 913–930.
• Viñuela, Y., & De Caso Fuertes, A. M. (2023). Improving motivation in pre-school education through the use of project-based learning and cooperative learning. Frontiers in Psychology, 7, 1–19.
• Vollmer, C., Randler, C., Horzum, M. B., & Ayas, T. (2014). Computer game addiction in adolescents and its relationship to chronotype and personality. SAGE Open, 4(1). https://doi.org/10.1177/2158244013518054
• Xu, Z., Turel, O., & Yuan, Y. (2012). Online game addiction among adolescents: Motivation and prevention factors. European Journal of Information Systems, 21(3), 321–340. https://doi.org/10.1057/ejis.2011.56
• Yıldırım, N. (2012). Yabancı dil öğretiminde eğitsel oyunlar aracılığıyla mobil öğrenme [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Fırat Üniversitesi.
• Young, K. S. (2009). Understanding online gaming addiction and treatment issues for adolescents. The American Journal of Family Therapy, 37, 355–372. https://doi.org/10.1080/01926180902942191
• Yörükoğlu, A. (2004). Çocuk ruh sağlığı. Özgür.