Gönül Dağı’ndan Yansıyan Değerler: Bir Veri Madenciliği Araştırması

Yıl 2026, Cilt: 55 Sayı: 1 , 432 - 466 , 30.04.2026

Mehmet Gültekin , Ecmel Yaşar

https://doi.org/10.14812/cuefd.1735036

https://izlik.org/JA75WS54CD

Öz

Gönül Dağı dizisinde işlenen ve yansıtılan kök değerlerin izleyici yorumları kapsamında belirlenmesini amaçlayan bu araştırma, doküman incelemesi kapsamında veri madenciliği kullanılarak gerçekleştirilmiş. Bu kapsamda, dizinin ilk 75 bölümüne ilişkin Youtube’da yapılan toplam 186 bin 211 izleyici yorumu, çeşitli yapay zekâ imkanlarından yararlanılarak, nicel içerik analizi yoluyla çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular göz önüne alındığında; öğretim programlarında yer alan sevgi, saygı, adalet, dostluk, dürüstlük, sabır, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik kök değerlerinin izleyicilerde karşılık bulduğu; kültürel değerlere, yaşanmışlığa ve geleneklere bağlılığın bu değerler aracılığıyla izleyicilere yansıdığı ortaya çıkmıştır. Ayrıca, izleyicilerin diziyi en çok sevgi, saygı ve dostluk değerleriyle ilişkilendirdikleri, izleyici yorumları göz önüne alındığında, bu değerlerin de 57. ve 41. (sevgi değeri), 65. ve 61. (saygı değeri), 4. ve 65. (dostluk değeri) bölümlerde sıklıkla işlendiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Değer , Değer Eğitimi , Tv Dizisi , Veri Madenciliği , Yapay Zekâ

The Values Reflected in Gönül Dağı: A Data Mining Study *

https://izlik.org/JA75WS54CD

Öz

This research, which aims to determine the core values processed and reflected in the television series Gönül Dağı within the scope of viewers’ comments, was conducted using data mining within the framework of document analysis. In this context, a total of 186.211 viewer comments posted on Youtube regarding the first 75 episodes of the series were analyzed through quantitative content analysis by utilizing various artificial intelligence tools. Considering the findings, it was revealed that the core values of love, respect, justice, friendship, honesty, patience, responsibility, patriotism and benevolence in the curriculums resonated with the audiences, and that the commitment to cultural values, lived experiences and traditions was reflected to the viewers through these core values. In addition, it was observed that the audiences associated the series with the values of love, respect and friendship the most, and when the audiences’ comments were taken into consideration, it was seen that these values were particularly emphasized in episodes 57 and 41 (love), 65 and 61 (respect), and 4 and 65 (friendship).

Anahtar Kelimeler

Value , Value Education , TV Series , Data Mining , Artificial Intelligence

Kaynakça

• Açık, D. (2020). Bozkırda bir Anadolu masalı: Gönül Dağı. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/bozkirda-bir-anadolu-masali-gonul-dagi/2078441
• Ak, S. (2022). Schwartz değerler ölçeği bağlamında “Camdaki Kız” dizisinin İçerik analizi. ODÜ Journal of Social Sciences, 12(1), 339–356. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1054713
• Akbaş, O. (2008). Değer eğitimi akımlarına genel bir bakış. Journal of Values Education, 6(16), 9–27.
• Arslan, Z. Ş., & Yaşar, F. T. (2007). Yükselen değer kavramı üzerine eleştirel bir yaklaşım. Değerler Eğitimi Merkezi Dergisi, 1(1), 8-11.
• Aslantaş, M. (2021). Televizyon dizilerinde izleyicilere sunulan kültürel öğeler: Gönül dağı dizisine yönelik bir içerik analizi. Pearson Journal Of Socıal Sciences & Humanities, 6(16), 438–456. https://doi.org/10.46872/pj.449
• Association of Internet Researchers [AoIR]. (2019). Internet research: Ethical guidelines 3.0. https://aoir.org/reports/ethics3.pdf
• Aydemir, S. (2019). Değerler eğitimi bağlamında Zeki Alasya-Metin Akpınar filmleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
• Aydın, F., & Koçak, E. (2022). Dizilerin turizm faaliyetlerine etkisi: Gönül Dağı Dizisi örneği. International Journal of Geography and Geography Education (IGGE), 47, 162–186. https://doi.org/10.32003/igge.1113526
• Aydın, Ö. K. (2014). Televizyon reklamlarında dizi karakteri kullanımıyla sunulan tüketim kültürü değerleri: Yalan dünya örneği. Journal of Yasar University, 9(36) 6261–6380. https://doi.org/10.19168/jyu.26665
• Bayram, H., & Koçak Macun, B. (2023). Kök değerler ve verilmek istenen iletiler bağlamında animasyonların incelenmesi. BUGU Dil ve Eğitim Dergisi, 4(4), 468–481. https://doi.org/10.46321/bugu.143
• Beldağ, A., & Yarar Kaptan, S. (2017). Arabalar filminin içerdiği değerlere ilişkin bir inceleme. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 487–499.
• Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
• Brennan, N. P. (2012). The Brazilian television mini-series: Representing the culture, values and identity of a nation [Unpublished doctoral dissertation]. London School of Economics and Political Science.
• Bulger, M., & Davison, P. (2018). The promises, challenges, and futures of media literacy. Journal of Media Literacy Education, 10(1), 1–21. https://doi.org/10.23860/JMLE-2018-10-1-1
• Cabena, P., Hadjinian, P., Stadler, R., Verhees, J., & Zanasi, A. (1998). Discovering data mining: From concept to implementation. Prentice Hall.
• Counsell, A., & Cribbie, R. A. (2020). Students’ attitudes toward learning statistics with R. Psychology Teaching Review, 26(2), 39–60. https://doi.org/10.53841/bpsptr.2020.26.2.36
• Çaylı, A., & Çaylı, Ü. (2022). Okullarda yaşanan şiddet olaylarının çözümüne yönelik yönetici öğretmen ve veli görüşleri. Çankırı Karatekin University Faculty of Letters Journal, 10(2), 161–188. https://doi.org/10.57115/karefad.1089186
• Çetin, Ş. (2004). Değişen değerler ve eğitim. Milli Eğitim Dergisi, Kış, 164.
• Çılgınoğlu, H. (2022). Televizyon dizilerinde izleyicilere sunulan gastronomik öğlerin belirlenmesi: Gönül Dağı dizisi örneği. Third Sector Social Economic Review, 57(2), 1444–1455. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.22.06.1850
• Doğan, İ. (2009). Dünden bugüne Türk ailesi. Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
• Durak Batıgün, A., & Büyükşahin Sunal, A. (2017). TV dizilerinde yer alan karakterlerle kurulan parasosyal etkileşim: Evlilik doyumu, psikolojik belirtiler ve bazı sosyo-demografik değişkenler açısından değerlendirme. Turkish Journal of Psychology, 32(79), 52–66.
• Elebiary, O. (2021). The values framework of social series in american television. Journal of Mass Communication Research, 57(1), 390–442. https://doi.org/10.21608/jsb.2021.160349
• Ergen, G. (2019). Eğitim felsefesi ve hedefler bakımından karakter ve değer eğitimi. S. Z. Genç, & A. Beldağ (Ed.), Karakter ve değer eğitimi içinde (ss. – 3148). Pegem Yayınevi.
• Esemen, A. (2020). Hayat bilgisi öğretim programı kazanımlarının kök değerler ile ilişkisinin değerlendirilmesi. Maarif Mektupları Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(1), 16–29. https://doi.org/10.46762/mamulebd.741720
• Gemici, B. (2012). Veri madenciliği ve bir uygulaması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
• Giorgi, F. M. (2022). The R language: An engine for bioinformatics and data science. Life, 12(5), 648. https://doi.org/10.3390/life12050648
• Guo, P. J. (2014). Python is now the most popular introductory teaching language at top U.S. universities. Communications of the ACM, 57(10), 12–13.
• Güllüoğlu, Ö. (2012). Bir kitle iletişim aracı olarak televizyonun popüler kültür ürünlerini benimsetme ve yayma işlevi üzerine bir değerlendirme. Global Media Journal, 2(4), 64–86.
• Gülmez, E. (2007). Televizyonun kadınların gündelik yaşamlarına etkisinin sosyolojik açıdan incelenmesi: Elazığ örneği [Yayınlanmamış doktora tezi]. Fırat Üniversitesi.
• Gürdoğan Bayır, Ö. (2021). Türkiye’de karakter ve değer eğitimi uygulamaları. A. Yıldırım (Ed.), Erken çocuklukta karakter ve değer eğitimi içinde (ss. 154–175). Pegem Akademi.
• Hand, D. J., Mannila, H., & Smyth, P. (2001). Principles of data mining. MIT Press.
• Hoffman A. M., & Wright C. (2024). Ten simple rules for teaching an introduction to R. PLoS Comput Biol 20(5), 1–9. https://doi.org/10.1371/journal.pcbi.1012018 IMDb. (n.d.). Gönül Dağı [TV series]. https://web.archive.org/web/20210619124227/https://www.imdb.com/title/tt12872884/
• Jeong, S. H. (2012). Media literacy interventions: A meta-analytic review. Journal of Communication, 62(3), 454–472. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.2012.01643.x
• Karasu, M., & Aktepe, V. (2009, 21-23 Mayıs). Öğretmenlerin değer eğitimine bakış açıları [Sözlü Bildiri]. XIII. Ulusal Sınıf Öğretmenliği Sempozyumu, Eskişehir, Türkiye.
• Kavun, M. (2018). Çocuklara değer aktarımında Türk sinemasının rolü: Kemal Sunal filmleri örneği. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi..
• Kaya, S., & Kımter, N. (2022). Yerli iki televizyon dizisinin din ve değerler psikolojisi açısından karşılaştırılmalı olarak incelenmesi: Gönül Dağı ve Yasak Elma örnekleri. Eurasian Journal of Social and Economic Research (EJSER), 9(4), 387–416.
• Kıncal, R. (2007). Vatandaşlık bilgisi. Nobel Yayınevi.
• Kıncal, R. Y., Şahin, Ç., & Tüzel, S. (2012). Arka sıradakiler dizisinde yansıtılan öğretmen, öğrenci, ebeveyn kimlikleri ve şiddet unsurlarının çözümlenmesi. Millî Eğitim, 193, 244–265.
• Kırtepe, S. (2014). Televizyon dizilerinin toplum üzerindeki etkileri: Sosyo-kültürel bir çözümleme: Erzurum örneği [Yayınlanmamış doktora tezi]. Atatürk Üniversitesi
• Kızılçelik, S., & Erjem, Y. (1996). Açıklamalı sosyoloji sözlüğü. Saray Yayınevi.
• Kirschenbaum, H. (1995). 100 ways to enhance values and morality in schools and youth settings. Allyn & Bacon.
• Kozinets, R. V. (2015). Netnography: Redefined. Sage.
• Köse, A. (2014). Değişimin gölgesindeki gelenek: Popüler diziler ve farklılaşan ad verme kültürü. Millî Folklor, 26(101), 291–306.
• Kurtdede Fidan, N., & Kılıç, F. (2020). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı’nda yer alan değerler açısından çizgi film inceleme: Rafadan tayfa örneği. The Jorurnal of Academic Social Sciences Studies, 13(11), 49–63. https://doi.org/10.29228/JASSS.44068
• Kuyucu, M. (2019). Gençlerin Türkiye’de üretilen televizyon dizilerine yönelik tutumları ve dizi tüketim faktörlerinin analizi. International Journal of Cultural and Social Studies (IntJCSS), 5(2), 558–599.
• Liu, B. (2012). Sentiment analysis and opinion mining. Morgan & Claypool. https://doi.org/10.2200/S00416ED1V01Y201204HLT016
• Liu, B. (2017). Many facets of sentiment analysis. In E. Cambria, D. Das, S. Bandyopadhyay, & A. Feraco (Eds.), A practical guide to sentiment analysis (pp. 11–39). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-55394-8_2
• Lutz, M. (2021). Learning Python. O’Reilly Media.
• Markham, A., & Buchanan, E. (2012). Ethical decision-making and Internet research: Recommendations from the AoIR Ethics Working Committee (Version 2.0). Association of Internet Researchers. https://aoir.org/reports/ethics2.pdf
• Medrano, C., Aierbe, A., & Orejudo, S. (2010). Television viewing profile and values: Implications for moral education. Revista de Psicodidáctica, 15(1), 57–76.
• Merriam, S. B. (2015). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev.). Nobel Yayınevi. (Orijinal çalışma basım yılı 2009).
• Milliyet. (2020, 8 Ekim). Gönül Dağı’nın yayın tarihi belli oldu. https://www.milliyet.com.tr/cadde/gonul-daginin-yayin-tarihi-belli-oldu-6325124
• Özarslan, K. (2020). Ülke markalaması bağlamında uluslararası basında Türk dizileri ve Türkiye imajı. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(1), 215–238. https://doi.org/10.16953/deusosbil.551943
• Özkan, U. B. (2021). Eğitim bilimleri araştırmaları için doküman inceleme yöntemi. Pegem Akademi.
• Python Software Foundation. (2023). IDLE-Python’s integrated development and learning environment. Python documentation. https://docs.python.org/3/library/idle.html
• Radyo ve Televizyon Üst Kurulu. (2018). Televizyon izleme eğilimleri araştırması-2018. https://www.rtuk.gov.tr/Media/FM/Birimler/Kamuoyu/televizyonizlemeegilimleriarastirmasi2018.pdf
• Radyo ve Televizyon Üst Kurulu. (2022, 27 Ocak). Cumhurbaşkanı Erdoğan: “Türkçemizi korumak için verdiğimiz mücadele, esasında bir millî mücadeledir”. https://rtuk.gov.tr/cumhurbaskani-erdogan-“turkcemizi-korumak-icin-verdigimiz-mucadele-esasinda-bir-milli-mucadeledir”/4210
• Schwartz, S. H. (2007). A theory of cultural value orientations: Explication and applications. In Y. H. Poortinga, J. Georgas, & J. A. Berry (Eds.), Measuring and mapping cultures: 25 years of comparative value surveys (pp. 33–78). Psychology Press.
• Sucu, İ. (2011). Farklı yaşam tarzlarında geleneksel ve modern anlayışının televizyon dizilerine yansıması. The Journal of Sociology, 23-24, 125–146.
• Şahbaz, P., & Kılıçlar, A. (2009). Filmlerin ve televizyon dizilerinin destinasyon imajina etkileri. Journal of Business Research-Turk, 1(1), 31–52.
• Şahin, N. (2025). Gönül Dağı (dizi). Küre. https://kureansiklopedi.com/tr/detay/gonul-dagi-dizi-8f544
• Şimşek, Ş. (2015). Kemalettin Tuğcu’nun romanlarında değerler eğitimi. International Journal of Humanities and Education, 1(1), 79–104.
• Taboada, M., Brooke, J., Tofiloski, M., Voll, K., & Stede, M. (2011). Lexicon-based methods for sentiment analysis. Computational Linguistics, 37(2), 267–307. https://doi.org/10.1162/COLI_a_00049
• Townsend, L., & Wallace, C. (2016). Social media research: A guide to ethics. University of Aberdeen.
• Türkiye Radyo ve Televizyonu 1. Kanalı. (2024, 23 Ekim). Gönül Dağı en iyi dizi ödülünün sahibi oldu. https://www.trt1.com.tr/haber/diziler/gonul-dagi-en-iyi-dizi-odulunun-sahibi-oldu-26427242
• Turhan, H. B. (2018). Türk yapımı animasyon filmlerinde değer aktarımı üzerine inceleme. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Siirt Üniversitesi.
• Turner, T. N. (1999). Essentials of elementary social studies. Allyn and Bacon.
• Türkyılmaz, F. (2022). İTO, Türk dizi sektörünün haritasını çıkardı. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/yasam/ito-turk-dizi-sektorunun-haritasini-cikardi/2727429
• Tüzün Ateşalp, S. (2016). Nitelikli televizyon: Medya profesyonellerinin perspektifinden Türk televizyon dizilerinde nitelik. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, 25, 9–37. https://doi.org/10.16878/gsuilet.283029
• Ulusoy, K. (2017). Hayat bilgisi dersinde değerler ve değerler eğitimi. B. Tay (Ed.), Etkinlik örnekleri ile hayat bilgisi öğretimi içinde (ss. 323–350). Pegem Akademi.
• Ünal, O. (2020). Türk filmlerinde yer alan değerlerin incelenmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 10(2), 910–929. https://doi.org/10.18039/ajesi.759910
• Ünal, O. (2021). Dizi ve filmlerin değerler üzerindeki yansımasına yönelik sosyal bilgiler öğretmen adaylarının görüşleri. The Journal of Value Education, 19(41), 277–311. https://doi.org/10.34234/ded.906251
• Wellington J., Bathmaker A., Hunt C., McCulloch G., & Sikes P. (2005). Succeeding with your doctorate. Sage Publications.
• Yeşil, R., & Aydın, D. (2007). Demokratik değerlerin eğitiminde yöntem ve zamanlama. Turkish Journal of Social Research, 11(2), 65–84.
• Yurderi, M. M. (2014). Romandan uyarlanan televizyon dizilerinde değişen değer temsili [Yayınlanmamış doktora tezi]. Ege Üniversitesi.