5-6 Yaş Çocuklarının Okul Öncesi Eğitim Ortamına Yönelik Görüşleri

Yıl 2025, Cilt: 54 Sayı: 3, 1480 - 1525, 31.12.2025

Işık Tümay Alper

Öz

Bu çalışmanın amacı, 5-6 yaş çocuklarının okul öncesi eğitim ortamına yönelik görüşlerinin incelenmesidir. Nitel araştırma desenlerinden olgubilim/fenomenoloji deseni ve Mozaik Yaklaşımı kullanılarak; ölçüt örneklem yöntemiyle belirlenen 21 çocukla bireysel görüşme, resim çizme ve resimler üzerine görüşme tekniğiyle mevcut eğitim ortamları ve hayallerindeki eğitim ortamlarına yönelik görüşlerine ulaşılarak araştırmanın verileri elde edilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiş ve araştırmanın bulguları neticesinde çocukların mevcut eğitim ortamına yönelik olumlu görüşe sahip oldukları; mevcut eğitim ortamlarında çoğunlukla blok merkezi yer alırken; fen merkezinin belirgin düzeyde bulunmadığı; müzik merkezine ise hiç yer verilmediği; çoğunlukla yaratıcılıklarını ortaya çıkaracakları öğrenme merkezleri ve oyuncakları tercih ettikleri; eğitim ortamı bahçesinde ise eğlendiren ve farklı hisleri deneyimleten oyun araçlarını istedikleri sonuçlarına erişilmiştir. Hayallerindeki eğitim ortamında tüm öğrenme merkezlerine ve bahçesinde tüm oyun araçlarına yer vermek istedikleri tespit edilmiştir. Mevcut ve hayallerindeki eğitim ortamları için ortak görüşlerinin ise güvenli, huzurlu, estetik, bakımlı, eğlenceli ve çocuklara göre olması yönünde olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Okul Öncesi Eğitim , 5-6 yaş çocukları , Eğitim Ortamı , Çocuk Görüşleri , Mozaik Yaklaşımı.

Etik Beyan

Bu çalışma Adıyaman Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu tarafından incelenmiş ve etik açıdan uygunluğu onaylanmıştır (Karar Tarih-No: 24/05/2024-66). İlgili etik kurul kararı sonrası gerekli kurum izinleri il milli eğitim müdürlüğünden alınarak okul yönetimi, sınıf öğretmenleri aracılığıyla çalışmaya katılacak çocukların ailelerinden veli onamları alınmış; çalışma öncesi çocuklardan sözlü onayları alınarak çalışma yürütülmüştür. Bu araştırmanın planlanması, verilerin toplanması, analizi ve raporlanması sırasında “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinde’ yer alan tüm kurallara uyulmuş ve yönergenin ikinci bölümünde yer alan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemlerden” hiçbiri gerçekleştirilmemiştir.

Destekleyen Kurum

-

Views of 5-6-Year-Old Children on the Preschool Educational Environment

Öz

The purpose of this study is to examine the views of 5–6 year old children regarding their preschool education environments. Using a qualitative research design based on the phenomenological approach and the Mosaic Approach, data were collected from 21 children through criterion sampling. Individual interviews, drawing activities, and discussions about the drawings were conducted to explore children’s perceptions of both their current and dream educational environments. The data were analyzed using content analysis methods. The study revealed that children had positive views of their current educational environment. While block centers were mostly present in the current educational environments, science centers were noticeably underrepresented, and music centers were not included at all. The children preferred learning centers and toys that allowed them to express their creativity. In the outdoor learning area, they wanted play equipment that entertained them and allowed them to experience different feelings. In their dream educational environments, the children envisioned settings that included all types of learning centers indoors and a wide variety of play equipment outdoors. Across both their current and dream environments, children shared common expectations that their learning spaces should be safe, peaceful, aesthetically pleasing, well-maintained, enjoyable, and designed in accordance with children’s needs and interests.

Anahtar Kelimeler

Preschool Education , 5–6-Year-Old Children , Educational Environment , Children’s Views , Mosaic Approach.

Kaynakça

• Adlerstein, C., & Cortázar, A. (2022). Creating early childhood education environments that promote early learning. In M. Bendini, & A. E. Devercelli (Eds.), Quality early learning: Nurturing children’s potential (pp. 165–198). World Bank.
• Aktürk Çopur, D. (2017). Çocukların hayallerindeki okul. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi, 1(1), 1–8.
• Almers, E., Askerlund, P., & Samuelsson, T. (2023). The perfect schoolyard for future children: Primary school children’s participation in envisioning workshops. Children, Youth and Environments, 33(1), 101–121. https://doi.org/10.1353/cye.2023.0002
• Aysu, B., & Aral, N. (2016). Okul öncesi öğretmenlerinin öğrenme merkezleri hakkındaki görüş ve uygulamalarının incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(5), 2561–2574.
• Ayyıldız, E., & Kahraman, E. (2019). Türkiye’de okul öncesi sınıflarının fiziksel özellikleri ve tasarımları üzerine yapılmış çalışmaların incelenmesi. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(1), 47–60.
• Bendini, M., Devercelli, A. E., Ding, E., Kelly, M., & Pushparatnam, A. (2022). From evidence to effective policies: How to invest in early childhood education to nurture children’s potential. In M. Bendini, & A. E. Devercelli (Eds.), Quality early learning: Nurturing children’s potential (pp. 1–43). World Bank.
• Benliay, A., Cüce, B., & Soydan, O. (2014). Okul öncesi eğitim kurumlarında dış mekân peyzaj tasarımının 5–6 yaş çocuk grubu algısı üzerindeki etkisi. Niğde Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 3(1), 37–47.
• Bland, D. (2012). Analysing children's drawings: Applied imagination. International Journal of Research & Method in Education, 35(3), 235–242. https://doi.org/10.1080/1743727X.2012.717432
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2023). Bilimsel araştırma yöntemleri (34. Bs.). Pegem Akademi.
• Can, S., Tezel Şahin, F., & Güngör, S. (2016). Play and toy preferences based on children’s views. IOSR Journal of Research & Method in Education, 6(2), 138–148.
• Cengizoğlu, S., Olgan, R., & Teksoz, G. (2022). Preschool children’s perceptions on human–environment relationship: Follow-up research. Early Child Development and Care, 192(4), 513–534. https://doi.org/10.1080/03004430.2020.1767608
• Civek, İ., & Çamlıbel Çakmak, Ö. (2019). Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 48–71 aylık çocukların okul algılarının çizimler aracılığıyla incelenmesi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 5, 70–88. https://doi.org/10.21733/ibad.561864
• Clark, A. (2017). Listening to young children: A guide to understanding and using the mosaic approach. (4th Ed.). Jessica Kingsley Publishers.
• Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (S. B. Demir, Çev. Ed., 4. Bs.). Eğiten Kitap. (Orijinal çalışma basım tarihi 2014)
• Denboba, A. D., Sayre, R. K., Wodon, Q. T., Elder, L. K., Rawlings, L. B., & Lombardi, J. (2016). Stepping up early childhood development: Investing in young children for high returns (Report No. 92988, Revised ed.). World Bank Group. https://documents1.worldbank.org/curated/en/868571468321240018/pdf/92988-REVISED-PUBLIC-WB-ECD-Mar2016-ENG-v2-web.pdf
• Dülgeroğlu, Ş. T., & Günindi, Y. (2022). Okul öncesi eğitim kurumlarında öğrenme merkezlerinin sınıflara yansıması: Aksaray ili örneği. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(1), 79–97. https://doi.org/10.38122/ased.61.5
• Erbil Kaya, Ö. M., Türkkent, E., Özer, M., Ertan, N. C., Özer, O., & Yüksel Aykanat, Y. B. (2020). Okul öncesi iç ve dış mekan eğitim ortamları standartlarının karşılaştırılması: Türkiye, Singapur, Avustralya, Yeni Zelanda ve İsviçre örneği. Kastamonu Eğitim Dergisi, 28(6), 2227–2242. https://doi.org/10.24106/kefdergi.4030
• Erşan, Ş. (2021). Preschool children’s views about their school: Reflections of the educational environment on the child. International Journal of Eurasian Education and Culture, 6(15), 2671–2701. https://doi.org/10.35826/ijoeecc.513
• Gavrilova, M. N., Sukhikh, V. L., & Veresov, N. N. (2023). Toy preferences among 3-to-4-year-old children: The impact of socio-demographic factors and developmental characteristics. Psychology in Russia: State of the Art, 16(2), 72–84. https://doi.org/10.11621/pir.2023.0206
• Gramaxo, P., Flores, I., Dutschke, G., & Seabra, F. (2023a). What makes a school a happy school? Portuguese students’ perspectives. Frontiers in Education, 8, 1267308. https://doi.org/10.3389/feduc.2023.1267308
• Gramaxo, P., Seabra, F., Abelha, M., & Dutschke, G. (2023b). What makes a school a happy school? Parents’ perspectives. Education Sciences, 13, 375. https://doi.org/10.3390/educsci13040375
• Güleş, F., & Erişen, Y. (2013). Okul öncesi eğitimde fiziksel çevre standartlarını belirleme: Paydaş görüşlerine dayalı bir analiz. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30, 129–138.
• Güneş, G., Güneş, G. Ç., & Akman, B. (2016). Children’s drawings and descriptions of their ideal schools: A case study from Turkey. The International Journal of Progressive Education, 12(3), 121–133.
• Gürpınar, H. A. (2006). Okulöncesi öğrenime devam eden çocukların tercih ettikleri ilgi köşeleri ve tercih etme nedenleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi.
• Güvenal, B., Kölemen, E. B., Yorulmaz, A., Uyanık, S., & Aslan, F. (2025). Okul öncesi dönem çocukları gözünden okul bahçesi: Bir model çalışması. Yaşadıkça Eğitim, 39(1), 137–150. https://doi.org/10.33308/26674874.2025391807
• İnce, N. B., Kardaş-İşler, N., Akhun, B., & Durmuşoğlu, M. C. (2022). The dream school: Exploring children’s views about schools. International Journal of Progressive Education, 18(4), 180–197. https://doi.org/10.29329/ijpe.2022.459.7
• İnci, E., & Akın, Z. T. (2024). Understanding the effect of preschool learning environments on children's well-being from teachers' perspectives: A case study. International Journal of Positivity & Well-Being, 2(2), 155–172. https://doi.org/10.61518/ijpw-57
• Kıldan, A. O. (2007). Okulöncesi eğitim ortamları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 15(2), 501–510.
• Koçyiğit, S. (2014). Çocukların bakış açısıyla okul öncesi eğitim. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36, 203–214. https://doi.org/10.9779/PUJE707
• Kohlberg, L. (1968). Early education: A cognitive-developmental view. Child Development, 39(4), 1013–1062. https://doi.org/10.2307/1127272
• Kostenius, C. (2011). Picture this – our dream school!: Swedish schoolchildren sharing their visions of school. Childhood, 18(4), 509–525. https://doi.org/10.1177/0907568211398158
• Küpeli, K., & Bayındır, D. (2025). Preschool outdoor education environment quality predicts children’s environmental attitude, awareness and affinity towards nature (biophilia). Early Years, 45(5), 752-766. https://doi.org/10.1080/09575146.2024.2444886
• Li, H. (2023). Research on educational space design for preschool children. Journal of Theory and Practice of Engineering Science, 3(11), 19–27. https://doi.org/10.53469/jtpss.2023.03(11).04
• Lourêiro, K. S., Grecu, A., de Moll, F., & Hadjar, A. (2020). Analyzing Drawings to Explore children’s Concepts of an Ideal School: Implications for the Improvement of children’s Well-Being at School. Child Indicators Research, 13(4), 1387–1411. https://doi.org/10.1007/S12187-019-09705-8
• Magnusson, L. O., & Elm, A. (2024). The entangled intersection of children’s and educators’ engagement in the educational environment of a preschool. Early Childhood Education Journal, 52, 1923–1932. https://doi.org/10.1007/s10643-023-01533-4
• Maxwell, J. A. (2018). Nitel araştırma tasarımı: Etkileşimli bir yaklaşım (M. Çevikbaş, Çev.; 3. Bs.). Nobel Yayıncılık. (Orijinal çalışma basım tarihi 2013)
• Milli Eğitim Bakanlığı, UNICEF Türkiye, & İKG PRO. (2023). Erken çocukluk eğitiminde kalite ve erişimin arttırılması projesi: Erken çocukluk eğitimine yönelik bilgi, tutum ve davranış araştırması. Milli Eğitim Bakanlığı. https://erkencocuklukegitimi.org/assets/catalogs/erken-cocukluk-egitiminde-kalite-ve-erisimin-arttirilmasi-projesi.pdf
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Okul öncesi eğitim programı. Temel Eğitim Genel Müdürlüğü. https://tegm.meb.gov.tr/dosya/okuloncesi/guncellenenokuloncesiegitimprogrami.pdf
• Milkie, M. A., & Warner, C. H. (2011). Classroom learning environments and the mental health of first grade children. Journal of Health and Social Behavior, 52(1), 4–22. https://doi.org/10.1177/0022146510394952
• Muhammad, I. Y. (2023). Childhood education: Critical to achieving sustainable development goal. IDOSR Journal of Humanities and Social Sciences, 8(1), 1–6.
• Norðdahl, K., & Einarsdóttir, J. (2014). Children’s views and preferences regarding their outdoor environment. Journal of Adventure Education and Outdoor Learning, 15(2), 152–167. https://doi.org/10.1080/14729679.2014.896746
• Özen-Uyar, R., & Yılmaz, M. M. (2021). Okul öncesi dönem çocuklarının oyuncak tercihleri: Eril, dişil, nötr oyuncaklar ve renkleri. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(2), 467–480. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2021.21.62826-643149
• Özok Bulut, N., Arslan, E. Z., & Duruakan, Z. Ç. (2025). Hayalimdeki oyun parkı: Okul öncesi dönem çocuklarının oyun parkı algılarının görüşleri ve resimleri aracılığıyla incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 54(1), 429–459. https://doi.org/10.14812/cuefd.1631852
• Öztürk Samur, A., & Luff, P. (2023). Views of teachers and headteachers about outdoor learning in pre-school education institutions in Turkey and England. Journal of the Human and Social Science Researches, 12(3), 1412–1434. https://doi.org/10.15869/itobiad.1268058
• Rao, N., Pearson, E., Piper, B., & Lau, C. (2022). Building an effective early childhood education workforce. In M. Bendini, & A. E. Devercelli (Eds.), Quality early learning: Nurturing children’s potential (pp. 125–164). World Bank. https://hdl.handle.net/10986/37371
• Reutzel, D. R., & Jones, C. D. (2013). Designing and managing effective early childhood classroom environments. In D. R. Reutzel (Ed.), Handbook of research-based practice in early education (pp. 81–99). The Guilford Press. https://archive.org/details/handbookofresear0000reut/page/n22/mode/1up
• Robson, K., & Mastrangelo, S. (2017). Children’s views of the learning environment: A study exploring the Reggio Emilia principle of the environment as the third teacher. Journal of Childhood Studies, 42(4), 1–14.
• Sahimi, N. N. (2017). Preschool children preferences on their school environment. Asian Journal of Environment-Behaviour Studies, 2(3), 89–98. https://doi.org/10.21834/aje-bs.v2i3.192
• Tumini, O. (2021). The child’s perspective on what is the purpose of preschool. Fields: Journal of Huddersfield Student Research, 7(1 ), 1-13. https://doi.org/10.5920/fields.812
• Tzamali, D. (2014). The views of preschool students on the issue of quality of education in kindergartens: A survey of “infant voices”. Multilingual Academic Journal of Education and Social Sciences, 2(2), 53–74. https://doi.org/10.6007/MAJESS/v2-i2/1390
• United Nations. (1989). Convention on the rights of the child. https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/convention-rights-child
• Veitch, J., Ball, K., Flowers, E., Deforche, B., & Timperio, A. (2021). Children’s ratings of park features that encourage park visitation, physical activity and social interaction. Urban Forestry & Urban Greening, 58, 126963. https://doi.org/10.1016/j.ufug.2020.126963
• Villanen, H., & Alerby, E. (2013). The sense of place – voices from a schoolyard. Education in the North, 20(Special Issue), 26–38. https://doi.org/10.26203/08YH-2180
• Ward, K. (2018). What’s in a dream? Natural elements, risk and loose parts in children’s dream playspace drawings. Australasian Journal of Early Childhood, 43(1), 34–42. https://doi.org/10.23965/AJEC.43.1.04
• Yıldız, Ü., & Kayılı, G. (2014, June 02-03). An investigation of preschool children’s toy preferences according to different variants. [Full Paper Proceeding]. Global Trends In Academic Research, Bali, Indonesia. https://globalilluminators.org/conferences/gtar2014-bali-indonesia/gtar-full-paper-proceeding-2014/