The Applicability of Article 360 of the Turkish Commercial Code to the Determination of Qualified Shareholder Status within the Scope of the Banking Law

Öz

The regulations of the Banking Law are aimed to establish trust in financial markets and financial institutions. It is essential to protect the trust of depositors and ultimately society towards banks, which are also important for the national economy. In this purpose, regulations have been established to monitor and control shareholding in the bank. The concept of “qualified share” has been defined to identify shareholders who can have an influence on bank management, and numerous provisions and consequences have been attached to being a qualified shareholder. The definition provided in the Banking Law states that “shares also that grant the privilege of appointing members to the board of directors” as qualified share. The Turkish Commercial Code constitutes a general law that came later than the Banking Law. This study aims to discuss the applicability of Article 360 of the Turkish Commercial Code, which regulates “the representation of certain groups on the board of directors” within the context of the qualified shareholding in the Banking Law. The study first examines the concepts of qualified share and shareholding. To determine the applicability of the provisions of the Turkish Commercial Code regarding the criterion of share granting the privilege of appointing members to the board of directors, which is a method of identifying qualified shareholding, it is necessary to establish the relationship between the Banking Law and the Turkish Commercial Code. Following its acceptance as applicable, Article 360 of the Turkish Commercial Code is examined in detail, considering the differences that might arise specifically in the application of the Banking Law.

Anahtar Kelimeler

• Qualified Share
• Qualified Shareholding
• Article 360 of the Turkish Commercial Code
• Right to Representation on the Board of Directors
• Relationship between the Turkish Commercial Code and the Banking Law

Türk Ticaret Kanunu Madde 360’ın Bankacılık Kanunu Kapsamında Nitelikli Pay Sahipliğinin Tespiti Bakımından Uygulanabilirliği

Öz

Bankacılık Kanunu düzenlemeleri ile finansal piyasalara ve finansal kurumlara güvenin tesisi amaçlanmıştır. Ülke ekonomisi bakımından da önem taşıyan bankalara karşı, tasarruf sahiplerinin ve nihayetinde toplumun güveninin korunması gerekir. Bu amaçla bankada pay sahipliğinin izlenmesi ve kontrol edilmesine yönelik düzenlemeler öngörülmüştür. Banka yönetiminde etkili olabilecek pay sahiplerinin tespiti amacıyla “nitelikli pay” kavramı tanımlanmış ve nitelikli pay sahibi olmaya birçok hüküm ve sonuç bağlanmıştır. Bankacılık Kanunu’nda verilen tanımda “yönetim kurullarına üye belirleme imtiyazı veren payların” da nitelikli pay olduğu belirtilmektedir. Türk Ticaret Kanunu Bankacılık Kanunu’na göre sonraki tarihli genel Kanun niteliği taşımaktadır. Bu çalışma ile “belirli grupların yönetim kurulunda temsil edilmesi” hususunu hükme bağlayan Türk Ticaret Kanunu madde 360 düzenlemesinin Bankacılık Kanunu’nda yer alan nitelikli pay sahipliği kavramı bağlamında uygulanabilirliğinin tartışılması amaçlanmaktadır. Çalışmada ilk olarak nitelikli pay ve pay sahipliği kavramları incelenmiştir. Nitelikli pay sahipliğinin tespitinin bir yolu olan yönetim kuruluna üye belirleme imtiyazı veren pay kıstası bakımından Türk Ticaret Kanunu hükümlerinin uygulanabilirliğine kanaat getirmek amacıyla Bankacılık Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu ilişkisinin ortaya konması gerekir. Uygulanabilir olduğunun kabulünün ardından Türk Ticaret Kanunu madde 360 ayrıntılı olarak Bankacılık Kanunu uygulaması özelinde oluşabilecek farklılıklar da gözetilerek ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Nitelikli Pay
• Nitelikli Pay Sahipliği
• Türk Ticaret Kanunu Madde 360
• Yönetim Kurulunda Temsil Edilme Hakkı
• Türk Ticaret Kanunu-Bankacılık Kanunu İlişkisi

Kaynakça

1. AÇIKGÖZ, O. (2015). Banka Hesabının İnternet Bankacılığı Yoluyla Boşaltılması Sonucu Meydana Gelen Zarardan Dolayı Bankanın Mevduat Sahibine Karşı Hukuki Sorumluluğu. Kocaeli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, (12), 69-113.
2. AKDAĞ GÜNEY, N. (2010). Anonim Şirket Yönetim Kurulu Üyelerinin Hukuki Sorumluluğu (2. b.). İstanbul.
3. ALTAY, S. A. (2019). Hukuki Açıdan Banka Anonim Ortaklığı. İstanbul.
4. ARSLANLI, H. (1959). Anonim Şirketler (2. b.). İstanbul.
5. AYAN, Ö. (2013). Anonim Şirket Yönetim Kurulu Üyelerinin Sadakat Yükümlülüğü ve Bu Yükümlülüğün İhlalinin Sonuçları (1. b.). Ankara.
6. AYTUĞAR, B. (2019). Oy Hakkında İmtiyazlı Pay Grubunun Yönetim Kurulunda Temsil Edilme Hakkı. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 23(1), 93-125.
7. BALTALI, C. (2019). Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulunda Temsil Edilme İmtiyazı. İstanbul.
8. BAŞ, K. (2023). Anonim Şirketlerde Belirli Bir Pay Grubu Tarafından Aday Gösterilen Yönetim Kurulu Üyelerine Veto Hakkı Tanınabilir mi?. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 29 (2), 1273-1291.

9. BATTAL, A. (2003). Bankalar Kanunu Şerhi (Sorularla Banka Hukuku). Ankara (Şerh).
10. BATTAL, A. (2001). Güven Kurumu Nitelendirmesi Işığında Bankaların Hukukî Sorumluluğu. Ankara (Güven Kurumu Banka).
11. BİLGİLİ, F., DEMİRKAPI, E. (2023). Hukukun Temel Kavramları (20. b.). Bursa.
12. BİÇER, L., AKTAŞ, B. (2023). Yönetim Kurulunda Temsil Edilme İmtiyazının Dolaylı Olarak İhlal Edilmesine İlişkin Bazı Sorunların Değerlendirilmesi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 27(1), 3-36.
13. BİLGE, K. (2017). Pay Sahipleri Sözleşmesi Kapsamında Anonim Şirketlerde Pay Devrinin Kısıtlanması. İstanbul (Pay Sahipleri Sözleşmesi).
14. BİLGE, N. (2010). Hukuk Başlangıcı (28. b.). Ankara.
15. ÇAMOĞLU, E. (2011). 6102 sayılı Yeni Türk Ticaret Kanunu’nda Anonim Ortaklık Yönetim Kurulunda Belirli Grupların Temsili. Arslanlı Bilim Arşivi, (http://arslanlibilimarsivi.com/kategori/ticaret-sirketleri) (E.T. 07.02.2026).
16. ÇEKER, M. (2000). Anonim Ortaklıkta Oy Hakkı ve Kullanılması. Ankara.
17. DOĞANAY, İ. (1994). Bankalardaki Mevduat Hesabından Kısmen Para Çekilirken veya Hesap Kapatılırken, Bankaların Göstermek Yükümlülüğünde Olduğu Özen Borcu. BATİDER, 27(4), 25-31.
18. EREN, E. (2021). Banka Yönetim Kurulunda Temsil Edilme Hakkı Veren Pay Sahipleri Sözleşmesi “Kanuna Karşı Hile” Olarak Değerlendirilebilir mi?. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, (1), 1013-1046.
19. EMİNOĞLU, C. (2020). TTK m. 360 Hükmüne Göre Yönetim Kurulunda Temsil Edilme Hakkının Tanınabileceği Gruplar, Hakkın Hukuki Niteliği ve İcrası. Sermaye Şirketleri Hukukunda Güncel Gelişmeler Sempozyumu (Tebliğler-Tartışmalar). (19 Haziran 2019). (M. ALIŞKAN, B. U. MERSİN, S. SARIKAYA, Ed.). İstanbul, 335-352.
20. FALCIOĞLU, M. Ö. (2016). Azınlığın Yönetim Kurulunda Temsili. içinde Anonim Şirketlerde Bireysel ve Azınlık Pay Sahibi Hakları (E. ULUSOY, Ed.). Ankara, 205-243.
21. GÖKÇE, S. Y. (2024). Belirli Grupların Anonim Şirket Yönetim Kurulunda Temsil Edilmesi İmtiyazı, Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 14(1), 667-697.
22. GÖKDEMİR TAMER, T. (2022). Anonim Şirketlerde Pay Sahibinin Oy Hakkının Kapsamı ve Etkisi. İstanbul (Oy Hakkı).
23. GÖKDEMİR TAMER, T. (2023). Banka Hukukunda Dolaylı Pay Sahipliği Kavramı ve Hukuki Sonuçları, BATİDER, 39(3), 597-631 (Dolaylı Pay Sahipliği).
24. GÖKTÜRK, K. (2013). Banka Yönetici ve Ortaklarının Hukuki Sorumluluğu. Ankara.
25. GÖZLER, K. (2023). Hukuka Giriş (20. b.). Bursa.
26. İMREGÜN, O. (1974). Anonim Ortaklıklar (3. b.). İstanbul (Anonim Ortaklık).
27. İMREGÜN, O. (1988). Anonim Ortaklıkta Özel Kategori “İmtiyazlı” Paylar Kurulları. Prof. Dr. Yaşar Karayalçın’a 65. Yaş Armağanı. Ankara, 185-201 (İmtiyazlı Pay Kurulu).
28. KARAHAN, S. (2010). Bankacılık Kanununda Nitelikli Pay Sahipliği Kavramı ve Bu Kavrama Bağlanan Hukuki Sonuçlar, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18, 39-60.
29. KARAMANLIOĞLU, A. (2021). TTK Madde 360 Uygulamasına İlişkin İki Sorun: Belirli Grup ve Azınlık Kavramları- Haklı Nedenle Önerilen Adayın Reddi, Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 16 (197-198), 225-279.
30. KARASU, R. (2016). Anonim Şirket Yönetim Kurulunda Belirli Grupların Temsil Edilme Hakkı. Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi, 2(1), 31-40.
31. KAYIHAN, Ş. (2023). Hukukun Temel Kavramları (11. b.). Ankara.
32. KENDİGELEN, A. (1999). Anonim Ortaklıkta Yönetime Katılma Haklarında İmtiyaz. İstanbul (İmtiyaz).
33. KENDİGELEN, A. (1999). İsviçre Hukukunda Farklı Pay Sahibi Kategori veya Gruplarının Şirket Organlarında Temsili (OR Art. 709). Prof. Dr. Erdoğan Moroğlu’na 65. Yaş Günü Armağanı. İstanbul. 339 vd. (OR ART. 709).
34. KENDİGELEN, A. (2016). Türk Ticaret Kanunu- Değişiklikler, Yenilikler ve İlk Tespitler (3. b.). İstanbul (İlk Tespitler).
35. KIRCA, İ., ŞEHİRALİ ÇELİK, F. H., MANAVGAT, Ç. (2013). Anonim Şirketler Hukuku (C.1). Ankara.
36. MEMİŞ, T. (2014). Grup İmtiyazının Kabul Edildiği Bankalarda Grup İçindeki Bütün Paylar Nitelikli Sayılır Mı?. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 16 (Özel Sayı), 3105-3121.
37. MOROĞLU, E. (1996). Oy Sözleşmeleri (2. b.). Ankara.
38. OĞUZ, E. (2019). Anonim Şirket Yönetim Kurulunda Belirli Grupların Temsil Edilme Hakkı. Ankara.
39. ÖLMEZ, F. (2021). Belirli Grupların Anonim Şirket Yönetim Kurulunda Temsili. İstanbul.
40. ÖZDAMAR, M. (2009). Türk Banka Hukukunda “Nitelikli Pay” Kavramı. Haluk Konuralp Anısına Armağan (C. 3). Ankara. 719-745.
41. ÖZDAMAR, M., KÜÇÜKAYDIN, H. D. (2022). Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun “Yönetim Kurulunda Temsil Edilme İmtiyazı” Hakkındaki 2020/1013 sayılı Kararı* Üzerine Değerlendirmeler. Karar İncelemeleri Dergisi, 1(1-2), 25-48.
42. ÖZDİN, F. (2021). TTK m. 360 Uyarınca Seçilen Temsilci Yönetim Kurulu Üyesinin Temsil Ettiği Pay Sahiplerine Bilgi Aktarma Yetkisi (Var Mıdır?). İstanbul.
43. POROY, R., TEKİNALP, Ü., ÇAMOĞLU, E. (2021). Ortaklıklar Hukuku I (15. b.). İstanbul.
44. PULAŞLI, H. (2013). Şirketler Hukuku Genel Esaslar (2. b.). Ankara (Şirketler Hukuku).
45. PULAŞLI, H. (2001). Anonim Şirketlerde Yönetimde İmtiyaz ve Buna İlişkin Esas Sözleşme Düzenlemelerinin Anlam ve Etkisi. Prof. Dr. Erdoğan Moroğlu’na 65. Yaş Günü Armağanı. İstanbul. 563-592 (Yönetimde İmtiyaz).
46. SOMEREN ALP, B. (2021). Sermaye Piyasası ve Bankacılık Mevzuatı Kapsamındaki Gayrimenkul Değerleme Kuruluşları ve Bankalar İlişkisinin, Tacirin Basiretli İş Adamı Gibi Davranma Sorumluluğu Bağlamında Değerlendirilmesi. Beykent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 7(13), 29-57.
47. SÖNMEZ, N. S. (2024). Türk Ticaret Kanunu'na Göre Anonim Şirketlerde Pay Sahiplerinin İmtiyaz Yoluyla Yönetim Kurulunda Temsili. İstanbul.
48. ŞENER, O. H. (2017). Teorik ve Uygulamalı Ortaklıklar Hukuku Ders Kitabı (3. b.). Ankara.
49. ŞİT, B. (2012). 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu Karşısında Banka Anonim Şirketi. BATİDER, 28(4), 177-205.
50. TEKİNALP, Ü. (2009). Banka Hukukunun Esasları. İstanbul (Banka Hukuku).
51. TEKİNALP, Ü. (1996). İmtiyazlı Paylara İlişkin Bazı Sorunlar, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu XIII (5-6 Nisan 1996). Ankara. 3 vd. (İmtiyazlı Paylar).
52. TEOMAN, Ö. (2001). Yönetim Kuruluna Aday Gösterme Ayrıcalığına Sahip Bir Grubun Yapacağı Özel Toplantıda Uygulanacak Yetersayılar, Otuz Yıl Ticaret Hukuku- Tüm Makalelerim- (C. II). İstanbul. 395 vd.
53. TORAMAN ÇOLGAR, E. (2022). Anonim Ortaklıklar Hukukunda İmtiyaza Hâkim Olan İlkeler ve Bu İlkelerin İhlâlinin Sonuçları, Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 17(208), 639-673.
54. TURANBOY, A. (2010). Bankacılık Kanunu’nda Düzenlenen Hakim Ortak Kavramı. Prof. Dr. Fırat Öztan’a Armağan (C. II). Ankara. 2215-2222 (Hakim Ortak).
55. TURANBOY, A. (2000). Bankacılar İçin Banka Hukuku Bilgisi. Ankara (Banka).
56. TURANBOY, A. (2002). Halka Açık Banka ve Hissedarının Korunması. Ankara (Halka Açık Banka).
57. UÇAR, S. (2020). “Özellik ve Nitelikleriyle Belirli Bir Grup Oluşturan Pay Sahipleri” Kavramı (TTK m. 360, f. 1, c. 1). Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 15 (193-194), 1333-1358.
58. YILMAZ, S. (2010). Hukukî Açıdan İnternet Bankacılığı. Ankara.
59. YÜCEL, Ö. (2011). 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile İzne Bağlanan Pay Edinim ve Devirleri. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2(1), 387-416.