1976 Tarihli Deniz Alacaklarına Karşı Sorumluluğun Sınırlandırılması Sözleşmesi Uyarınca Çartererin Donatana Karşı Sorumluluğunu Sınırlandırması: “MSC Flaminia” Kararı

Öz

Bu çalışma, 1976 tarihli Deniz Alacaklarına Karşı Sorumluluğun Sınırlandırılması Sözleşmesi ve 1996 Protokolü çerçevesinde çartererin sorumluluğunu sınırlandırma hakkının kapsamını, özellikle donatanın çarterere yönelttiği talepler bakımından değerlendirmektedir. İnceleme, İngiliz Yüksek Mahkemesi’nin “MSC Flaminia” kararını merkezine almakta; İngiliz mahkemesi tarafından verilen önceki tarihli “The Aegean Sea”, “The CMA Djakarta” ve “The Ocean Victory” içtihatlarıyla birlikte değerlendirme yapmaktadır. Çalışmada, 1976 tarihli Deniz Alacaklarına Karşı Sorumluluğun Sınırlandırılması Sözleşmesi m.1 uyarınca sorumluluğunu sınırlandırma hakkına sahip kişiler ile m. 2.1 kapsamında yer alan alacakların niteliği incelenerek; donatanın doğrudan zararlarına ilişkin taleplerin sınırlandırmaya tabi olup olmadığı ele alınmaktadır. Yüksek Mahkeme, çartererin donatan tarafından ileri sürülen talepler bakımından da sorumluluğunu sınırlandırabileceği sonucuna ulaşmış ve Sözleşmenin lafzına dayalı genişletici bir yorum benimsemiştir. Bu bağlamda çalışma, İngiliz mahkemesi tarafından yakın tarihlerde verilen farklı kararları da ele alarak 1976 tarihli Deniz Alacaklarına Karşı Sorumluluğun Sınırlandırılması Sözleşmesi çerçevesinde kararlarda yer alan tartışmaları hususları irdeleyecektir.

Anahtar Kelimeler

• 1976 Tarihli Deniz Alacaklarına Karşı Sorumluluğun Sınırlandırılması Sözleşmesi
• Çarterer
• Donatan
• Sınırlandırmaya Tabi Alacaklar
• Sınırlandırma Hakkına Sahip Kişiler
• MSC Flaminia

Limitation of a Charterer’s Liability against the Shipowner under the 1976 Convention on Limitation of Liability for Maritime Claims: The “MSC Flaminia” Decision

Öz

This article examines the scope of the right to limit liability under the 1976 Convention on Limitation of Liability for Maritime Claims as amended by the 1996 Protocol, with particular emphasis on whether a charterer may limit liability in respect of claims brought by the shipowner. The analysis centres on the UK Supreme Court’s decision in MSC Flaminia and evaluates it in light of earlier authorities, including The Aegean Sea, The CMA Djakarta, and The Ocean Victory. The study explores the categories of persons entitled to limit liability under Article 1 and the nature of claims subject to limitation under Article 2.1, focusing in particular on whether claims concerning the shipowner’s own direct losses fall within the scope of limitation. The Supreme Court adopted a textual interpretation of the Convention and concluded that a charterer may limit liability even in respect of claims brought by the shipowner. In this context, the article will also examine recent decisions rendered by the English courts and analyze the issues discussed in those judgments within the framework of the 1976 Convention on Limitation of Liability for Maritime Claims.

Anahtar Kelimeler

• Convention on Limitation of Liability for Maritime Claims 1976
• Charterer
• Shipowner
• Claims Subject to Limitation
• Persons Entitled to Limit Liability
• MSC Flaminia

Kaynakça

1. ALGANTÜRK LIGHT, D. (2007). Enkazın Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Nairobi Konvansiyonu. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6 (12), 149-161.
2. ATAMER, K. (2010). Sources of Roman Maritime Law in the Digest. BATİDER 26 (4), 63- 132. (Roman Maritime Law).
3. ATAMER, K. (2003). “1976 Sınırlı Sorumluluk ve 1992 Petrol Kirliliği Sözleşmelerinin Tatbikatı”na Dair Yasal Düzenleme Taslağı ve Gerekçesi. Bilgi Toplumunda Hukuk- Prof. Dr. Ünal Tekinalp’e Armağan (C. I). (H. ÜLGEN, A. KAYA, G. OKUTAN NILLSON, Düzenleyenler). İstanbul, 849-905 (Sınırlı Sorumluluk).
4. ATAMER, K. (2017). Deniz Ticareti Hukuku (Cilt I). İstanbul (Deniz Ticareti Hukuku).
5. ATAMER, K. (2019). Deniz Ticareti Hukuku (Cilt IV)- Deniz İcra Hukuku. İstanbul (Cilt IV).
6. ATAMER, K., BOZKURT, K. (2023). 1996 Tarihli Londra Protokolünün Öngördüğü Zımni Kabul Usulünün Türkiye’de İşletilmesi. Pîrî Reis Üniversitesi Deniz Hukuku Dergisi, 2 (2),195-218.
7. ATAMER, K., SÜZEL, C. (2013). Yeni Deniz Ticareti Hukuku’nun Kaynaklar, Milletlerarası Sözleşmeler ve Açıklamalı Çevirileri, Bibliyografya, Mahkeme Kararları. İstanbul.
8. ATAOL, H. (2000). Deniz Alacaklarına Karşı Sorumluluğun Sınırlandırılmasına İlişkin 1976 Londra Konvansiyonu’nda Öngörülen Sınırlı Sorumluluğun Kapsamı. Prof. Dr. Tahir Çağa’nın Anısına Armağan. (R. KENDER, S. ÜNAN, Düzenleyenler). İstanbul, 57-85.

9. BERLINGIERI, F. (2015). International Maritime Conventions- Volume II- Navigation, Securities, Limitation of Liability and Jurisdiction. Oxon/New York.
10. BUĞRA ŞAR, A. (2023). Zaman Çarteri Sözleşmesinin Nitelendirilmesine İlişkin Değerlendirmeler. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 22 (1), 769-832.
11. CAN, M. (2000). Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu: Bildiriler – Tartışmalar. Ankara.
12. COOKE, J., YOUNG, T., ASHCROFT, M., TAYLOR, A., KIMBALL, J. D., MARTOWSKI, D., LAMBERT, L., STURLEY M. (2014). Voyage Charters. (4.b.) Oxon/ New York.
13. CÖMERT, G. V., SÜZEL, C. (2022). Sorumluluk Sınırlarının Kaldırılmasının Yorumlanması ile İlgili Uluslararası Denizcilik Örgütü Kararı. DEHUKAMDER, 5(1), 1-86.
14. ÇAĞA, T. (1977). Enternasyonal Deniz Hususi Hukukunda Yeni Bazı Gelişmeler. BATİDER, 9 (2), 289-324.
15. ÇAKALIR, Y. (1989). Zaman Çarteri Sözleşmesi. (Yayımlanmamış Doçentlik Tezi). İstanbul.
16. ÇETİNGİL, E. A. (1995). Alman Deniz Ticareti Hukukunun 1986 Yılı Reformu Açısından Türk Hukukunda Donatan ve Taşıyanın Sorunlulukları ile İlgili Olarak Yapılması Gereken Değişiklikler. Hukuk Araştırmaları, 10(1-3), 325-406.
17. ÇETİNGİL, E. A., KENDER, R., ÜNAN, S., YAZICIOĞLU, E. (2006). TTK Tasarısının “Deniz Ticareti” Başlıklı 5. Kitabında Yer Alan Hükümler Hakkında. Deniz Hukuku Dergisi, (Özel Sayı), 1-295.
18. DAMAR, D. (2009). Compulsory Insurance in International Maritime Contracts. The Journal of International Maritime Law, 15 (2), 151-168 (Compulsory Insurance).
19. DAMAR, D. (2011). Wilful Misconduct in International Transport Law. Hamburg (Wilful Misconduct).
20. DEMİR, İ. (2010) 2007 Enkaz Kaldırmaya Dair Uluslararası Nairobi Konvansiyonu. BATİDER, 26 (3), 187-223 (Enkaz Kaldırma).
21. DEMİR, İ. (2003). Nairobi Sözleşmesi Çerçevesinde Enkaz Kaldırma. Ankara (Nairobi Sözleşmesi).
22. DEMİR, İ. (2015). Deniz Alacaklarına Karşı Mesuliyetin Sınırlandırılması Hakkında Milletlerarası Sözleşme’de Yapılan 2012 Değişikliklerinin Değerlendirilmesi. BATİDER 31(1), 109-160 (2012 Değişiklikleri).
23. ERDEM, N. (2007). TTK Tasarısı ve “Deniz Alacaklarına Karşı Mesuliyetin Sınırlanması Hakkında 1976 Tarihli Milletlerarası Sözleşme”ye Göre Donatanın Sınırlı Sorumluluğu. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 4(2), 81-106.
24. ERDOĞAN, E. (2024). Milletlerarası Sözleşmeler ile Türk Hukukunda Deniz Alacağı. İstanbul.
25. GÜNAY, B. (2011). 1976 Tarihli Deniz Alacaklarına Karşı Sorumluluğun Sınırlandırılması Hakkındaki Sözleşmede Fon Kurulması ve 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu. BATİDER 27(4), 51-68.
26. GRIGGS, P. (2009). Charterers’ Right to Limit Liability. CMI Yearbook, 358-364.
27. IŞIKLAR, G. K. (2018). 2002 Atina Sözleşmesi Çerçevesinde Deniz Yolu ile Yolcu Taşımalarında Zorunlu Sorumluluk Sigortası. İstanbul.
28. KALPSÜZ, T. (2006). Milletlerarası Sözleşmelerde Kullanıldıkları Manada Gemi Alacağı Kavramları. Prof. Dr. Tuğrul Ansay’a Armağan, (S. ARKAN, A. YONGALIK, B. ŞİT, Düzenleyenler). Ankara, 59-104.
29. KENDER, R. (2005). Deniz Ticareti Hukukunda Donatanın Sınırlı Sorumluluğu (TTK Tasarısındaki Hükümlerin Değerlendirilmesi ile). Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 2(2), 115-138.
30. KIMBELL, J. A. (2025). Admiralty Jurisdiction and Practice, (6.b.) Oxon/New York.
31. KONFİDAN, M. (2021). Deniz Alacaklarına Karşı Sorumluluğun Sınırlandırılmasında Fon Tesisi Bakımından “Faiz ve Masraflar” Konusunun Singapur Yüksek Mahkemesi’nin As Fortuna Opco BV and another v Sea Consortium Pte Ltd and Others Kararıyla Birlikte Değerlendirilmesi [2020] SGHC 72. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 18(1), 194-210.
32. KULA DEĞİRMENCİ, N. (2015). Türk Hukukunda Deniz Alacaklarına Karşı Sorumluluğu Sınırlama Fonu. İstanbul (Sınırlama Fonu).
33. KULA DEĞİRMENCİ, N. (2021). Türk Hukukunda Deniz Alacaklarına Karşı Sınırlı Sorumluluğun Esasları, Sınırlama Fonu Tesisi ve Sorumluluk Sınırına Yürütülecek Faiz Üzerine Bir Değerlendirme. Legal Hukuk Dergisi 19(226), 4447-4486.
34. KUYUCU MERİÇ, G. (2017). Donatanın Petrol Kirliliğinden Doğan Sorumluluğu ve Sınırlandırılması. İstanbul.
35. LUCZYWEK, C. (2016). The Legal Aspects of a Slot Charter Agreement BIMCO “Slotshire” Standard Slot Charter Party Form. Prawo Morskie 32, 35-48.
36. MARTINEZ GUTIERREZ, N. A. (2011). Limitation of Liability in International Maritime Conventions. Oxon/New York.
37. OKAY, S. (1970). Deniz Ticareti Hukuku I. (3.b.) İstanbul.
38. ROSE, F. D. (2024). Charterers Limitations- The Flaminia. Lloyd’s Maritime and Commercial Law Quarterly, 391-395.
39. SÖZER, B. (2016). Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu- Bildiriler-Tartışmalar. İstanbul (Deniz Alacakları).
40. SÖZER, B. (2023). Zaman Çarteri Sözleşmesi. Piri Reis Üniversitesi Deniz Hukuku Dergisi, 2 (1), 25-53 (Zaman Çarteri).
41. SÜZEL, C. (2003). 1976 LLMC Konvansiyonu Uyarınca Gemi Malikinin Talepleri Karşısında Çartererin Sorumluluğunu Sınırlama İmkanı. Deniz Hukuku Dergisi 8(1-4), 145-161 (1976 LLMC).
42. SÜZEL, C. (2012). Gemi Alacaklısı Hakkı ve Gemi İpoteği Hakkında 1993 Cenevre Sözleşmesi ve Yeni Türk Ticaret Kanunu. İstanbul (Gemi Alacaklısı Hakkı).
43. SÜZEL, C. (2017). Gemi Yakıtı Sözleşmesi 2001: Amaç, Kapsam ve Uygulama Alanı. Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12(151-152), 117-180 (Gemi Yakıtı).
44. SÜZEL, C. (2021). Navlun Sözleşmesinden Doğan Sorumluluğun Sınırlandırılması. İstanbul (Sorumluluğun Sınırlandırılması).
45. TEKİL, F. (1987). Deniz Hukuku- Uluslararası Konvansiyonlar. İstanbul.
46. TAŞKIN, M. (2016). Deniz Yolu ile Yolcu Taşıma Sözleşmesinde Taşıyanın Gemi Kazasından Sorumluluğu. İstanbul (Yolcu Taşıma).
47. TAŞKIN, M. (2020). COVID-19 Pandemisinin Zaman Çarteri Sözleşmeleri Üzerindeki Etkilerinin “Off-Hire” Klozu Bağlamında İncelenmesi. İstanbul Hukuk Mecmuası 78 (2), 333-362 (Zaman Çarteri).
48. TETTENBORN A. M., ROSE, F. D. (2020). Admiralty Claims. London.
49. TÜTÜNCÜ, A. N., ARIKOĞLU, E. (2023). Deniz Alacaklarına Karşı Mesuliyetin Sınırlandırılmasına İlişkin 1996 Protokolü’ndeki Sınırlama Fon Miktarlarını Artıran 2012 Değişikliği’nin Türk Hukukunda Yürürlüğe Girip Girmediğinin İncelenmesi. Pîrî Reis Üniversitesi Deniz Hukuku Dergisi, 2(1), 1-21.
50. ÜLGENER, M. F. (2007). Türk Ticaret Kanunu Tasarısında Zaman Çarteri Sözleşmesi. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 65(2), 353-370 (TTK Tasarı).
51. ÜLGENER, M. F. (2016). Çarter Sözleşmeleri II- Zaman Çartersi Sözleşmeleri. İstanbul (Çarter Sözleşmeleri II).
52. ÜNAN, S. (2000). Üç Güncel Deniz Hukuku Sorunu. Prof Dr. Tahir Çağa’nın Anısına Armağan, (R. KENDER, S. ÜNAN, Düzenleyenler). İstanbul, 639-650 (Armağan).
53. ÜNAN, S. (2016). Türk Ticaret Kanunu Şerhi Altıncı Kitap: Sigorta Hukuku Cilt II. İstanbul.
54. YAZICIOĞLU, E. (2022). Kender - Çetingil Deniz Ticareti Hukuku. (17.b.) İstanbul.