Türk Ceza Kanununda Örgüt Faaliyeti Çerçevesinde İşlenen Suç Kavramı ve Örgütle Bağlantılı Diğer Nitelikli Haller

Öz

Türk ceza hukukunda örgütlü suçluluk, bireysel suçlara kıyasla daha ağır bir haksızlık içeriği barındırması nedeniyle özel bir düzenleme alanına sahiptir. Ayrıca suçun işlenmesini sistematik biçimde kolaylaştıran yapısal niteliği sebebiyle de ayrı bir önem taşımaktadır. TCK m. 220’de düzenlenen suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu, bu çerçevenin temelini oluşturmakta ve özellikle amaç suçların işlenmesine zemin hazırlayan araç suç niteliği taşımaktadır. Bu sistem içinde başlıca tartışma alanlarından biri, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suç kavramının içeriğinin ve sınırlarının belirlenmesidir. TCK m. 220/5 uyarınca örgüt yöneticilerinin, örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlardan ayrıca fail olarak sorumlu tutulması, ceza sorumluluğunun şahsiliği ve hukuki belirlilik ilkeleri bakımından kavramsal bir açıklama ihtiyacını beraberinde getirmektedir. Buna ek olarak, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar yalnızca TCK m. 220 ile sınırlı olmayıp kanunun özel hükümler kısmında da birçok suç bakımından nitelikli hal olarak düzenlenmiştir. Çalışmada benzer bir kavram olarak örgüt adına suç işlemeye de yer verilmiştir. Ayrıca “örgütün korkutucu gücünden yararlanılarak suç işlenmesi” ile “örgüte yarar sağlamak maksadıyla suç işlenmesi” gibi örgütle bağlantılı diğer nitelikli haller de uygulamada bu alanla kesişmekte ve çoğu zaman kavramsal karışıklıklara yol açmaktadır. Çalışmada, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suç kavramı çeşitli tartışmalı noktalarla birlikte değerlendirilmiş, ardından örgütle bağlantılı diğer nitelikli haller yargı kararları ve doktrindeki yaklaşımlar ışığında karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Çalışmayla birlikte örgütle bağlantılı olarak suç işlenmesi halinde sorumluluğun sınırlarının belirlenmesine yönelik daha tutarlı ve sistematik bir çerçeve ortaya konulması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Örgütlü Suçluluk
• Suç Örgütü
• Örgüt Faaliyeti
• Örgüte Yarar Sağlama Maksadı
• Örgütün Korkutucu Gücü

The Concept of Crime Committed within the Framework of Criminal Organization Activity under the Turkish Penal Code and other Aggravated Forms Related to Criminal Organizations

Öz

In Turkish criminal law, organized criminality is subject to a distinct legal framework due to its greater degree of unlawfulness compared to individual crimes. It also carries particular significance because of its structural nature, which systematically facilitates the commission of crimes. The offence of establishing an organization for the purpose of committing crimes, regulated under Article 220 of the Turkish Penal Code, constitutes the foundation of this framework and serves as an instrumental offence that paves the way for the commission of predicate offences. Within this system, one of the principal areas of debate concerns the content and limits of the concept of crimes committed within the framework of organizational activity. Pursuant to Article 220/5 of the Turkish Penal Code, holding leaders of criminal organizations additionally liable as perpetrators for crimes committed within the framework of the organization’s activities gives rise to a need for conceptual clarification in terms of the principles of personal criminal liability and legal certainty. Furthermore, crimes committed within the framework of organizational activity are not limited to Article 220 of the Turkish Penal Code; they are also regulated as aggravated forms of numerous offences in the special provisions section of the Code. The study also addresses the concept of committing a crime on behalf of a criminal organization. In addition, other organization-related aggravated forms, such as committing a crime by taking advantage of the intimidating power of the organization or committing a crime with the purpose of benefiting the organization, intersect with this field in practice and frequently lead to conceptual confusion. In this study, the concept of crimes committed within the framework of organizational activity is examined together with various controversial issues. Subsequently, other organization-related aggravated forms are comparatively analyzed in the light of judicial decisions and doctrinal approaches. The study aims to establish a more coherent and systematic framework for determining the limits of criminal liability in cases where crimes are committed in connection with a criminal organization.

Anahtar Kelimeler

• Organized Criminality
• Criminal Organization
• Activities of a Criminal Organization
• Purpose of Benefiting the Organization
• The Intimidating Power of the Organization

Kaynakça

1. ARTUK, M. E., GÖKCEN, A., ALŞAHİN, M. E., ÇAKIR, K. (2024). Ceza Hukuku Genel Hükümler (18. b.). Ankara. (Genel Hükümler).
2. ARTUK, M. E., GÖKCEN, A., ALŞAHİN, M. E., ÇAKIR, K. (2026). Ceza Hukuku Özel Hükümler (22. b.). Ankara. (Özel Hükümler).
3. BAUMANN, J., WEBER, U., MITSCH, W. (2003). Strafrecht Allgemeiner Teil (11. Auflage). Bielefeld.
4. BOYRACI, A. (2020). 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda Düzenlenen Senedin Yağması Suçu. İstanbul.
5. BOZ, B., (2020). Türk Ceza Hukukunda Terör Örgütü ve Terör Örgütüne Üye Olma Suçu. Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2(1), 131-186.
6. BULUT, İ. (2022). Örgüt Üyesi Olmamakla Birlikte Örgüt Adına Suç İşleme (TCK m. 220/6). Suç ve Ceza Dergisi, 15(3), 455-490.
7. EGEMENOĞLU, A. (2017). Yargıtay Kararları Işığında 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda Tehdit Suçu (TCK m. 106). İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 4(1), 59-102.
8. ERMAN, S. (1981). Kaçakçılık Suçları, Ticari Ceza Hukuku (Cilt IV). İstanbul.

9. ERSAN, A. (2013). Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma Suçu (TCK md. 220). İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 71(1), 381-409.
10. EVİK, V. S. (2020). Suç İşlemek Amacıyla Örgütlenme, Özel Ceza Hukuku (Cilt VI). İstanbul.
11. GEPPERT, K., HANACK, E., KRAUß, M. (2009). Strafgesetzbuch Leipziger Kommentar (Band 5). Berlin.
12. İÇEL, K. (1972). Suçların İçtimaı. İstanbul.
13. KESKİN KİZİROĞLU, S., IŞIK, B., DUYSAK, M., ŞOHOĞLU, M. S. 7499 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile Ceza Hukuku ve Ceza Muhakemesi Hukukunu Kapsayan Değişiklikler, Lexpera Blog, https://427ed4ad35ba44b7b064990ff73f32a56e2e9b47.vetisonline.com/7499-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu-ile-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun-ile-ceza-hukuku-ve-ceza-muhakemesi-hukukunu-kapsayan-degisiklikler/ , (E.T. 14.06.2026).
14. KİTAPÇIOĞLU YÜKSEL, T. (2023). Silahlı Örgütlenme Suçu (TCK m. 314). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 72(1), 295-342.
15. KOCA, M. (2024). Terör Örgütü Yöneticisinin Örgütün Faaliyeti Çerçevesinde İşlenen Suçlardan Dolayı Sorumluluğu (Cilt 1). (Karşılaştırmalı Hukukta ve Türk Hukukunda Terörizm, Terör Suçları ve İnfaz Hukuku, Editör Prof. Dr. İzzet Özgenç). Ankara.
16. KOCA, M., ÜZÜLMEZ, İ. (2025). Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler (11. b.). Ankara.
17. ÖNDER, A. (1994). Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler. İstanbul.
18. ÖNOK, R. M. (2019). Yapısal Suçlarda Failin Tespiti: Müşterek Suç Girişimi (Joint Criminal Enterprise) ve Örgütsel Hakimiyete Dayalı Dolaylı Faillik Doktrinleri. İstanbul.,
19. ÖZBEK, V. Ö., DOĞAN, K., BACAKSIZ, P. (2025). Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler (20. b.). Ankara.
20. ÖZEK, Ç. (1990). Anayasayı İhlal Suçunda Hazırlık Hareketleri-İcra Hareketi. Yargıtay Dergisi, 16(1-2), 98-120. (Anayasayı İhlal).
21. ÖZEK, Ç. (1963). Devletin Şahsiyetine Karşı İşlenen Cürümlerde Cezalandırılan Hazırlık Hareketleri (TCK. Mad. 168-171). İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 29(3), 458-520. (Hazırlık Hareketleri).
22. ÖZEK, Ç. (1998). Organize Suç. (Prof. Dr. Nurullah KUNTER’e Armağan). İstanbul. (Organize Suç).
23. ÖZGENÇ, İ. (2023). Suç Örgütleri (20. b.). Ankara.
24. ÖZYÜKSEL, Ö. (2021). Türk Ceza Hukukunda Dolaylı Faillik. Ankara.
25. SARITAŞ, E. (2008). Avrupa Birliği’ne Uyum Sürecinde Türk Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukukunda Organize Suçlara İlişkin Düzenlemeler. (Avrupa Birliği’ne Uyum Sürecinde Türk Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku, Proje Yöneticisi: Prof. Dr. Fatih Selami Mahmutoğlu) İstanbul. (Organize Suç).
26. SARITAŞ, E. (2018). Suç İşlemek Amacıyla Örgütlenme Suçları (TCK m. 220-221). İstanbul. (Örgütlenme).
27. SCHEIFF, B. (1997). Wann beginnt der Strafrechtsschutz gegen kriminelle Vereinigungen (§129 StGB)?. Bonn.
28. SCHÖNKE, A., SCHRÖDER, H. (2006). Strafgesetzbuch Kommentar. München.
29. SELÇUK, S. (2011). Hukukun Terörle Sınavı. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 1(5), 57-92.
30. SOYASLAN, D. (2024). Ceza Hukuku Özel Hükümler (15. b.). Ankara.
31. ŞEN, E., ERYILDIZ, H. S. (2024). Suç Örgütü (6. b.). Ankara.
32. TEZCAN, D., ERDEM, M. R., ÖNOK, R. M. (2022). Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku (20. b.). Ankara.
33. TULAY, M. E. (2017). Kriminelle Vereinigungen im deutschen Strafrecht im Vergleich zum türkischen Strafrecht unter besonderer Berücksichtigung der Beteiligungsdogmatik (Band 44). (Kriminelle Vereinigungen).
34. TULAY, M. E. (2019). Suç Örgütü Liderinin Cezai Sorumluluğuna İlişkin Hukuki Analiz ve Öneriler (TCK m. 220/5). Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, (38), 89-106. (Örgüt Lideri).
35. TULAY, M. E. (2018). Örgüt Üyesi Olmamakla Birlikte Örgüt Adına Suç İşlemek (TCK m. 220/6). Sosyal Bilimler Dergisi, (26), 1-9. (Örgüt Adına Suç İşlemek).
36. YALÇIN SANCAR, T. (1998). Çok Failli Suçlar. Ankara.
37. YAŞAR, Y. (2019). Uyuşturucu ve Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti Suçları (Tck m. 188, m. 192) (3. b.). Ankara.
38. YAZAR, B. (2026). Suç Örgütü Yöneticilerinin Örgütün Faaliyeti Çerçevesinde İşlenen Suçlardan Dolayı Sorumluluğu. Ankara.
39. YENİDÜNYA, A. C., İÇER, Z. (2013). Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma Suçu. Prof. Dr. Nur Centel’e Armağan, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 19(2), 797-829.
40. YENİSEY, F. (2010). Örgüt Suçu, Muhakemesi ve Gizli Tanık. Köksal Bayraktar’a Armağan, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 9(1), 397-420.
41. YILMAZ, A. Ç. (2023). Ceza Hukukunda Örgütlü Suçlar. Ankara. (Örgütlü Suçlar).
42. YILMAZ, Z. (2024). Örgüte Üye Olmamakla Birlikte Örgüt Adına Suç İşleyen Kişinin Cezai Sorumluluğu Açısından Yapılan Değişikliklerin Değerlendirilmesi. (İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku Sempozyumu, Suç Genel Teorisi ve Ceza Adaleti Bağlamında Güncel Mevzuat Değişikliklerine İlişkin Değerlendirmeler, Tam Metin Bildiri Kitabı) İstanbul. (Örgüt Adına Suç).
43. YURTLU, F. (2013). Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma, Kurulmuş Örgütü Yönetme veya Bu Örgüte Üye Olma. Ankara.