Türkiye’de Okuyan Uluslararası İlahiyat Öğrencilerinin Kültürlenme Tecrübelerinin İncelenmesi

Öz

Türkiye’deki uluslararası öğrenci sayısındaki hızlı artış kültürlenme sürecini kimlik, kültürel değerler ve akademik başarıyı önemli ölçüde etkileyen kritik bir mesele haline getirmiştir. Kültürlenme üzerine literatürde artan araştırmalara rağmen, dinî ve kültürel hassasiyetlerin özellikle belirgin olduğu yüksek din öğretimi bağlamında öğrencilerin karşılaştığı özgün zorluklar ve stratejiler yeterince ele alınmamıştır. Literatürdeki bu boşluk, uluslararası ilahiyat öğrencilerinin çeşitli ihtiyaçlarına özel olarak tasarlanmış ve optimize edilmiş rehberlik ve destek sistemlerinin geliştirilmesini engellemektedir. Bu çalışma, Türkiye’de yüksek din öğretimi gören uluslararası ilahiyat öğrencilerinin kültürlenme süreçlerini ve stratejilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Karma yöntem desenleri arasında yer alan açıklayıcı sıralı desenle yürütülen çalışmada, ilk olarak Avrupa, Afrika ve Asya’daki 48 farklı ülkeden geniş bir coğrafi çeşitliliği temsil eden, Necmettin Erbakan Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu İlahiyat Fakültesi'ndeki 169 öğrenciden nicel veriler toplanmıştır. Nicel aşamada bütünleşme, ayrışma ve asimilasyon eğilimlerini ölçmek için 84 maddelik "Kültürlenme Ölçeği" kullanılmış; ardından gelen nitel aşamada ise öğrencilerin deneyimlerine dair daha geniş bir açılım sağlamak amacıyla amaçlı örnekleme ile seçilen 16 öğrenci ile yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Nicel bulgular, öğrencilerin en sık bütünleşme stratejisini (x̄=3.786) benimsediklerini ve ev sahibi kültürle etkileşim halindeyken kendi kültürlerini koruma eğiliminin yüksek olduğunu, en az ise asimilasyon stratejisini (x̄=2.568) tercih ettiklerini ortaya koymuştur. İstatistiksel analizler, geldikleri ülkedeki dinî çoğunluğa bağlı olarak anlamlı farklılıklar göstermiş; Müslüman çoğunluklu ülkelerden gelen öğrenciler hem bütünleşme hem de ayrışma boyutlarında daha yüksek puanlar sergilemiştir. Ayrıca, Asyalı öğrenciler Avrupalı öğrencilere kıyasla ayrışma boyutunda anlamlı derecede daha yüksek bir eğilim göstermiştir. Sosyo-kültürel, akademik ve psikolojik boyutlar altında kategorize edilen nitel veriler bu bulguları daha da netleştirmiş; bütünleşmenin sosyal ilişkilerde ve akademik ortamlarda en belirgin olduğunu göstermiştir. Buna karşın; değerlendirme yöntemlerindeki farklılıklar ve müfredattaki seküler içerikli dersler konusunda akademik ayrışma gözlemlenmiştir. Çalışma, Türkiye’deki yüksek din öğretimi ortamının büyük ölçüde kültürel bütünleşmeyi desteklediği, ancak kültürlenmenin akademik ve dini deneyimlerle şekillenen çok boyutlu ve dinamik bir süreç olmaya devam ettiği sonucuna ulaşmıştır. Bu bulgular, kültürlenme stratejilerinin esnek bir şekilde anlaşılmasını desteklemekte ve öğrencilerin bağlama göre genellikle birden fazla stratejiyi eşzamanlı olarak yürütebildiklerini göstermektedir. Gelecekteki araştırmalar, farklı kültürel ve eğitimsel bağlamlarda kültürleşme sürecini incelemek üzere disiplinlerarası ve çok boyutlu çerçeveler benimsemelidir. Kurumsal uygulamaların, akademik kültürün ve müfredatın uluslararası öğrencilerin kültürleşme stratejilerini nasıl şekillendirdiğine özellikle odaklanılmalıdır.

Anahtar Kelimeler

• Din Eğitimi
• Yüksek Din Öğretimi
• İlahiyat
• Kültürlenme
• Uluslararası Öğrenci

Destekleyen Kurum

Bu çalışma, Necmettin Erbakan Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından 23SBA17001 numaralı proje kapsamında desteklenmiştir.

Proje Numarası

23SBA17001

Etik Beyan

Araştırma verileri toplanmadan önce Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu’nun 12/04/2023 tarih ve 2023/182 sayılı kararı ile etik kurul onayı alınmıştır.

Teşekkür

Destekleri için Necmettin Erbakan Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü’ne teşekkür ederiz.

An Examination of the Acculturation Experience of International Theology Students in Türkiye

Öz

The rapid increase in the number of international students in Türkiye has made the process of acculturation a critical issue that influences identity, cultural values, and academic success significantly. Despite the growing body of research on acculturation, the literature remains insufficient in addressing the unique challenges and strategies encountered by students within the specialized context of higher religious education, where religious and cultural sensitivities are particularly pronounced. This research gap hinders the development of optimized guidance and support systems specifically tailored to the diverse needs of international theology students. This study aims to examine the acculturation processes and strategies employed by international theology students receiving higher religious education in Türkiye. The study was conducted using an explanatory sequential design, which is one of the mixed-methods designs. First, quantitative data were collected from 169 students at Necmettin Erbakan University, Ahmet Keleşoğlu Faculty of Theology. These students represented a wide geographical diversity, coming from 48 different countries across Europe, Africa, and Asia. The quantitative phase used the 84-item "Acculturation Scale" to measure integration, separation, and assimilation tendencies. The subsequent qualitative phase involved semi-structured interviews with 16 purposively selected students to provide deeper insight into their lived experiences. The quantitative findings revealed that students most frequently adopted the integration strategy (x̄=3.786), indicating a high level of tendency to maintain their own culture while engaging with the host culture, and least frequently adopted the assimilation strategy (x̄=2.568). Statistical analyses showed significant differences based on the religious majority in the students' home countries, with those from Muslim-majority countries showing higher integration and separation scores. Additionally, students from Asia exhibited a significantly higher tendency towards separation than their European counterparts. The qualitative data, categorized into socio-cultural, academic, and psychological dimensions, further clarified these findings, showing that integration was most prominent in social relations and academic environments. Conversely, academic separation was noted regarding differences in assessment methods and course content, such as the inclusion of secular subjects like the history of the Turkish Revolution. The study concludes that the higher religious educational environment in Türkiye is largely supportive of cultural integration, yet acculturation remains a multi-layered and dynamic process shaped by academic and religious experiences. These findings support the flexible interpretation of acculturation strategies, suggesting that students frequently adopt multiple strategies simultaneously depending on the context. Future research should adopt interdisciplinary and multidimensional frameworks to explore acculturation across diverse cultural and educational contexts. Particular emphasis should be placed on the influence of institutional practices, academic culture, and curricula on international students’ acculturation strategies.

Anahtar Kelimeler

• Religious Education
• Higher Religious Education
• Theology
• Acculturation
• International Student

Destekleyen Kurum

This work has been supported by Necmettin Erbakan University Scientific Research Projects Coordination Unit under project number 23SBA17001

Proje Numarası

23SBA17001

Etik Beyan

The research was conducted following the Ethics Committee Approval dated 12/04/2023 and numbered 2023/182, obtained from the Social and Human Sciences Ethics Committee Presidency of the Necmettin Erbakan University .

Teşekkür

We would like to acknowledge the support of Necmettin Erbakan University Scientific Research Projects Coordination Unit.

Kaynakça

1. Akıncı Çötok, Nesrin et al. “Evaluation of the Adaptation Processes of International Students Participating in Educational Mobility Through the Türkiye Scholarships Program”. Participatory Educational Research 12/4 (2025), 134-150. https://doi.org/10.17275/per.25.53.12.4
2. Aliyev, Ramin. Farklı Kültürlerden Gelen Yüksek Öğretim Öğrencilerinin Eğitim Ortamlarındaki İlk Etkileşim Algılarının ve Kültürlenme Düzeylerinin İncelenmesi. Ankara: Ankara Üniversitesi, Doctoral Dissertation, 2011.
3. Aliyev, Ramin - Öğülmüş, Selahiddin. “Yabancı Uyruklu Öğrencilerin Kültürlenme Düzeylerinin İncelenmesi”. Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 4/1 (2016), 89-123. https://doi.org/doi%2520:%252010.18506/anemon.20532
4. Alkar, Elif. Eğitim Göçü Perspektifinde Uluslararası Öğrencilerin Kültürel Zeka Düzeyleri ile Kültürlerarası Duyarlılık ve Kültürlenme Düzeyleri Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi. Bursa: Bursa Uludağ Üniversitesi, Doctoral Dissertation, 2022.
5. Arends-Tóth, Judit - Van De Vijver, Fons J. R. “Multiculturalism and Acculturation: Views of Dutch and Turkish-Dutch”. European Journal of Social Psychology 33/2 (2003), 249-266. https://doi.org/10.1002/%20ejsp.143
6. Atila Demir, Sevim et al. “International Students’ Adaptation Process in a Turkish University”. Journal of International Students 15/5 (2025), 41-62. https://doi.org/10.32674/0x74qh54
7. Balcı, Şükrü - Öğüt, Nesrin. “Yabancı Uyruklu Üniversite Öğrencileri Arasında Kültürleşme ve Kültürleşme Stratejileri”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 42/1 (2019), 49-62.
8. Bektaş, Dilek Yelda. Psychological Adaptation and Acculturation of the Turkish Students in the United States. Ankara: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Doctoral Dissertation, 2004.

9. Berry, John W. - Sam, D. “Acculturation and Adaptation”. Handbook of Cross-Cultural Psychology, Vol. 3. ed. J. W. Berry et al. 291-326. Boston: Allyn and Bacon., 1997.
10. Berry, John W. - Hou, Feng. “Acculturation, Discrimination and Wellbeing Among Second Generation of Immigrants in Canada”. International Journal of Intercultural Relations 61 (2017), 29-39. https://doi.org/10.1016/j.ijintrel.2017.08.003
11. Berry, John W. Acculturation. Cambridge University Press, 2019.
12. Berry, John W. “Contexts of Acculturation”. Cambridge Handbook of Acculturation Psychology. ed. David L.
13. Sam - John W. Berry. 27-42. New York: Cambridge University Press, 2006.
14. Berry, John W. et al. “Immigrant Youth: Acculturation, Identity, and Adaptation”. Applied Psychology 55/3 (2006), 303-332. https://doi.org/10.1111/j.1464-0597.2006.00256.x
15. Berry, John W. “Immigration, Acculturation, and Adaptation”. Applied Psychology 41 (1997), 5-34. https://doi.org/10.1111/j.1464-0597.1997.tb01087.x
16. Boynueğri, Ebru - Şener, Tülin. “The Relationship Between Identity and Acculturation in International Students in Turkey”. Eurasian Journal of Educational Research 92 (2021), 297-316. https://doi.org/10.14689/ejer.2021.92.15
17. Büyüköztürk, Şener et al. Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayınları, 2. Baskı., 2008.
18. Can, Nesime. “International Students’ Acculturation and Adjustment to College: Suggestions for Turkey”. Kastamonu Education Journal 29/1 (2021), 210-217. https://doi.org/10.24106/kefdergi.726563
19. Carlson, Elwood - Güler, Abdurrahim. “Cultural Involvement and Preference in Immigrant Acculturation”. Journal of International Migration and Integration 19/3 (2018), 625-647. https://doi.org/10.1007/s12134-018-0554-4
20. Chirkov, Valery. “Alfred Schutz’s ‘Stranger’, The Theory of Sociocultural Models, and Mechanisms of Acculturation”. Culture & Psychology 29/1 (2023), 116-138. https://doi.org/10.1177/1354067X221103991
21. Creswell, John W. et al. “Advanced Mixed Methods Research Designs”. Handbook of Mixed Methods in Social & Behavioral Research. ed. Abbas Tashakkori - Charles Teddlie. 209-240. Thousand Oaks, CA: Sage, 2003.
22. Demir, Zekiye - Toprak, Ömer. “Changes in Religious Attitudes and Behaviors of Euro‐Turk Students With Theology Education”. Teaching Theology & Religion 26/1 (2023), 29-43. https://doi.org/10.1111/teth.12634
23. Erdoğan, İrfan - Okumuşlar, Muhiddin. “Intercultural Sensitivity and Ethnocentrism Levels of Theology Students in a Turkish University Sample”. Religions 11/237 (2020), 1-19. https://doi.org/10.3390/rel11050237
24. Ergin Kocatürk, Hatice et al. “Acculturation Strategies of International Higher Education Students in Türkiye: The Role of Social Support, Cultural Capital, Self-Esteem, General Trust, and General Self-Efficacy”. Current Psychology 44 (2025), 10679-10695. https://doi.org/10.1007/s12144-025-07919-4
25. George, Darren - Mallery, Paul. IBM SPSS Statistics 23 Step by Step: A Simple Guide and Reference. New York: Routledge, 14. Baskı., 2016.
26. Güler, Abdurrahim - Yıldırım, Murat. “How is Acculturation Linked to Subjective Wellbeing: Evidence from Turkish Immigrants in the United States?” Current Research Journal of Social Sciences 7/2 (2021), 46-60. http://dx.doi.org/10.30613/curesosc.994503
27. JiWon, Choi et al. “Acculturation and Depressive Symptoms in Korean Immigrant Women”. Journal of Immigrant and Minority Health 11/1 (2009), 13-19. https://doi.org/10.1007/s10903-007-9080-8
28. Jung, Bo Eun. “Effects of Acculturation Types on Acculturative Stress and Adjustment to South Korean Society: Focusing on Chinese Immigrants”. Sustainability 14/13370 (2022), 1-18. https://doi.org/10.3390/%20su142013370
29. Karipek, Yusuf Ziya. “Mülteci Deneyimi ve Kültürel Etkileşim: Türkiye’de Suriyeli Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Çalışma”. Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi 1 (2017), 66-86. https://doi.org/10.26513/tocd.316150
30. Kıroğlu, Kasım et al. “Türkiye’de Öğrenim Gören Yabancı Uyruklu Lisans Öğrencilerinin Sosyo- Kültürel ve Ekonomik Sorunları”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 6/2 (2011), 26-39. https://doi.org/10.17860/efd.12181
31. Lakey, Paul N. “Acculturation: A Review of the Literature”. Intercultural Communication Studies XII/2 (2003), 103-118.
32. Lefringhausen, Katharina et al. “Majority Members’ Acculturation: How Proximal-Acculturation Relates to Expectations of Immigrants and Intergroup Ideologies Over Time”. Group Processes & Intergroup Relations 26/5 (2022), 953-984. https://doi.org/10.1177/13684302221096324
33. Makula, Tshatiwa. “Independent Schools in South Africa: Acculturation of Zimbabwean Immigrant Teachers”. To Be a Minority Teacher in a Foreign Culture. ed. Mary Gutman et al. 183-199. Switzerland: Springer, 2023. https://doi.org/10.1007/978-3-031-25584-7_12
34. Mao, Yuezu et al. “Acculturation and Academic Adjustment of Student Sojourners in the Chinese Higher Education Context”. Journal of Studies in International Education 10283153221150114 (2023), 1-20. https://doi.org/10.1177/10283153221150114
35. Maximilian, Lasa. “Transnational Islamic Higher Education: The International Theology Programme in Turkey”. Religionspädagogische Beiträge 48/1 (2025), 1-12. https://doi.org/10.20377/rpb-326
36. Ndika, Nnenna. “Acculturation: A Pilot Study on Nigerians in America and Their Coping Strategies”. Sage Open 3/4 (2013), 1-8. https://doi.org/10.1177/2158244013515687
37. ÖSYM, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi. "Türkiye Yurt Dışından Öğrenci Kabul Sınavı (TR-YÖS/1) Kılavuzu" Access 15 March 2025. https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2025/TR-YOS-1/kilavuz_ys12032025.pdf
38. Özkan, Fatih. Türkiye’de İlahiyat Fakültelerinde Eğitim Gören Uluslararası Öğrencilerin Memnuniyet Düzeyleri. Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Bursa Uludağ Üniversitesi, Doctoral Dissertation, 2019.
39. Özoğlu, Murat et al. “Factors Influencing International Students’ Choice to Study in Turkey and Challenges They Experience in Turkey”. Research in Comparative & International Education 10/2 (2015), 223-237.
40. Özoğlu, Murat et al. Küresel Eğilimler Işığında Türkiye’de Uluslararası Öğrenciler. Ankara: SETA Yayınları, 2012. PRA, Presidency of Religious Affairs. "UIP - International Divinity Program". Access 15 September 2025. https://disiliskiler.diyanet.gov.tr/Documents/U%C4%B0P%20%20BROSURU%20%C4%B0NG%202024_f.pdf
41. Quilaqueo, Daniel et al. “Dual Educational Rationality and Acculturation in Mapuche People in Chile”. Frontiers in Psychology 14/112778 (2023), 1-12. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1112778
42. Radmard, Somayyeh. “Türk Üniversitelerindeki Uluslararası Öğrencilerin Yükseköğretim Taleplerini Etkileyen Etkenlerin İncelenmesi”. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi 7/1 (2017), 67-77. https://doi.org/10.5961/jhes.2017.185
43. Redfield, Robert et al. “Memorandum for the Study of Acculturation”. American Anthropologist 38/1 (1936), 149-152. https://doi.org/10.1525/%20aa.1936.38.1.02a00330.
44. Richmond, Anthony H. “Reactive Migration: Sociological Perspectives On Refugee Movements”. Journal of Refugee Studies 6/1 (1993), 7-24. https://doi.org/10.1093/jrs/6.1.7
45. Rożnowski, Bohdan. “Acculturation Strategies of Ukrainian Students Studying in Poland and Their Well-Being”. Journal for Perspectives of Economic Political and Social Integration 28/2 (2022), 41-66. https://doi.org/10.18290/pepsi-2022-0007
46. Sam, David L. “Acculturation: Conceptual Background and Core Components”. The Cambridge Handbook of Acculturation Psychology. ed. David L. Sam - John W. Berry. 11-26. New York: Cambridge University Press, 2006.
47. Sam, David L. - Berry, John W. The Cambridge Handbook of Acculturation Psychology. New York: Cambridge University Press, 2006.
48. Schmitz, Paul G. - Schmitz, Florian. “Correlates of Acculturation Strategies: Personality, Coping, and Outcome”. Journal of Cross-Cultural Psychology 53/7-8 (2022), 875-916. https://doi.org/10.1177/00220221221109939
49. Schwartz, Seth J. et al. “Biculturalism: Negotiating Multiple Cultural Streams”. Handbook of Acculturation and Health. ed. Seth J. Schwartz - Jennifer B. Unger. 20-47. Oxford University Press, 2017.
50. Schwartz, Seth J. et al. “Rethinking the Concept of Acculturation”. American Psychologist 65/4 (2010), 237-251. https://doi.org/10.1037/a0019330
51. Stasulane, Anita - Wilska, Terhi-Anna. “Acculturation Orientations among Russian Youth in Finland”. Minorities - New Studies and Perspectives. ed. John Hermann. 1-21. Intechopen, 2023.
52. Szapocznik, José et al. “Theory and Measurement of Acculturation”. International Journal of Psychology 12 (1978), 113-130.
53. Şeker, B. Dilara. “Kente Göç Etmiş Bir Örneklemde Kültüre Uyum (Kültürlenme) Süreçleri”. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi 3/2 (2006).
54. Talwar, Prashanth et al. “Sociodemographic Determinants of Acculturation Stress Among International University Students”. Journal of Social Science (EJOSS) 8/1 (2022), 23-30. https://doi.org/10.37134/ejoss.vol8.1.3.2022
55. Tan, Charlene. “Introduction”. Reforms in Islamic Education: International Perspectives. ed. Charlene Tan. 1-7. Bloomsbury., 2014.
56. Tekel, Esra et al. “Impact of Culture Shock, Acculturation Approaches, and Sociocultural Adaptation on Perceived Proficiency in Turkish and English Among International Students in Turkey”. Acta psychologica 256/104999 (2025), 1-12. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2025.104999
57. Titzmann, Peter F. - Lee, Richard M. “New Temporal Concepts of Acculturation in Immigrant Youth”. Child Development Perspectives 16/3 (2022), 1-8. https://doi.org/10.1111/cdep.12458
58. Toyokawa, Teru - Toyokawa, Noriko. “Extracurricular Activities and Adjustment of Asian International Students: A Study of Japanese Students”. International Journal of Intercultural Relations 26/4 (2002), 363-379. https://doi.org/10.1016/S0147-1767(02)00010-X
59. Tuturea, Laura Elisabeth et al. “Cultural Immersion, Acculturation Strategies, and Depressive Symptoms among First-Generation Vietnamese Migrants in Germany”. International Journal of Social Psychiatry 69/8 (2023), 2048-2058. https://doi.org/10.1177/00207640231188036
60. UNHCR, The UN Refugee Agency. “Asylum and Refugee Status”. Help Global, Access 01 April 2026. https://help.unhcr.org/global/asylum-and-refugee-status/?_gl=1*js34c4*_up*MQ..*_gs*MQ..&gclid=Cj0KCQjw4a3OBhCHARIsAChaqJOK2DKi8QtCz8ozYtRFQ_8gOGQCV6Ah1gL6Ksc8g8mbWUVxB6EU7YgaAokjEALw_wcB&gbraid=0AAAAA-lOxGSOfTL69Pu0kT5IPe6rMRkuI
61. Yıldırım, Ali - Şimşek, Hasan. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 11. Baskı., 2018.
62. YÖK, Yükseköğretim Kurulu. 2030'a Doğru Türk Yükseköğretiminin Yol Haritası. Ankara: Yükseköğretim Kurulu, 2025. https://www.yok.gov.tr/documents/documents/68e652769d934.pdf
63. YTB, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı. "Uluslararası Öğrenciler". Access 12 September 2025. https://ytb.gov.tr/daireler/uluslararasi-ogrenciler