Memluk Sultanı Eşref Halil ve Siyasi Faaliyetleri

Abstract

Kalavun and his dynasty have an important place in Mamluks. Ashraf Khalil who became Mamluk Sultan after Kalavun is remarkable for his struggles with the Crusaders in the four-year reign. Born in 666 Eşref Halil sat on the Mamluk throne. Sultan Kalavun actually declared Salih Ali to be crown prince, but because of having died he declared Ashraf Khalil to be crown prince. It is understood that thinking that Ashraf Khalil's moral weaknesses and his problems related to agreement with Amirs, Kalavun didn’t want to see him to be heir. In the period of Ashraf Khalil Acre, Sidon, Sur, Haifa, Kal'atü'r-Rum and other places came under the domination of Islam, Syria had been removed from the Crusaders. Especially liberation of Acca from Crusader occupation led the great pleasure in the world of Islam and Ashraf Khalil had taken place as the conqueror of Acre in Islamic history. After these lands were earned from Crusaders, complete dominance was exactly gained over the Armenians who became a source of unrest in the region. Ashraf Khalil's next target was liberating Iraq region from Mongol invasion. He stated that he would regain Iraq region to the Muslims soon, responding with a severe language to Mongols’ letter in which it was said that Aleppo should be given back to them and started the necessary preparations. But Ashraf Khalil couldn’t find opportunity for that, because of having been killed in a terrible way in 693 as a victim of friction with Amirs. We can say/it can be said that Ashraf Khalil carried out the reconstruction activities and made effort to develop trade and economy in addition to his political activities.

Keywords

• Mamluks,Crusaders,Kalavun,Eşref Halil

Memluk Sultanı Eşref Halil ve Siyasi Faaliyetleri

Öz

Memluk Devleti içerisinde Kalavun ve hanedanının önemli bir yeri vardır. Kalavun’dan sonra Memluk sultanı olan Eşref Halil ise dört yıllık saltanatında Haçlılara yönelik yaptığı mücadelelerle dikkati çekmektedir. 666 yılında doğan Eşref Halil, 689 yılında Memluk tahtına oturdu. Sultan Kalavun aslında Salih Ali’yi veliahd ilan ettiği ancak onun ölmesi sebebiyle Eşref Halil’i veliaht ilan etmek zorunda kaldığı görülmektedir. Burada sultan Eşref Halil’in ahlaki zaaflarını ve emirlerle anlaşmada problemlerinin olduğunu düşünerek onu veliaht göstermek istemediği anlaşılmaktadır. Eşref Halil zamanında Akka, Sayda, Sur, Hayfa, Kal’atü’r-Rum ve diğer yerler İslam hâkimiyetine kazandırılmış, Suriye bölgesi Haçlılardan temizlenmiş oldu. Özellikle Akka’nın Haçlı işgalinden kurtarılması İslam âleminde büyük sevince neden olmuş ve Eşref Halil Akka fatihi olarak İslam tarihindeki yerini almıştır. Haçlılardan kazanılan bu topraklardan sonra bölgede huzursuzluk kaynağı olan Ermeniler üzerinde de tam olarak hâkimiyet sağ- lanmıştır. Eşref Halil’in bundan sonraki hedefi ise Irak bölgesini Moğol işgalinden kurtarmaktı. Moğolların Halep’in iade edilmesi şeklindeki mektuplarına ağır bir dille cevap vererek yakında Irak bölgesini Müslümanlara kazandıracağını belirtmiş, gerekli hazırlıkları başlatmıştır. Ancak Eşref Halil emirlerle sürtüşmesinin kurbanı olarak 693 yılında feci bir şekilde öldürülmesi sebebiyle buna imkân bulamamıştır. Siyasi faaliyetlerinin yanında Eşref Halil’in imar faaliyetlerinde bulunduğu, ticaret ve ekonominin gelişmesi için gayret gösterdiği söylenebilir

Anahtar Kelimeler

• Memlukler,Haçlılar,Kalavun,Eşref Halil

Kaynakça

1. Aynî, Ikdü’l-Cümân, th., Muhammed Emin, Kahire, 1989, III, 16- 20; Rukneddin
2. Baybars el-Mansûrî ed-Devâdâr, Zübdetü’l-Fikre fî Târîhi’l-Hicre, thk., Donald S.
3. Richard, Beyrut, 1998, s., 270-271, 272; Ebu’l-Fidâ, Tarih, nşr., Muhammed
4. Deyyûb, Beyrut, 1997, II, 358-359; İbn Tağriberdî, en-Nücûmü’z-Zahire fî
5. Mülûkı Mısr ve’l-Kâhire, nşr., Muhammed Hüseyn Şemseddin, Beyrut, 1992, VII,
6. 269, 273, 276, 279; Devâdârî, Kenz, VIII, 300-301.