CELALEDDiN HARiZMŞAH'TAN SONRA ANADOLU VE SURiYE'DE HARiZMLiLER

Mustafa Kılıç

TR

CELALEDDiN HARiZMŞAH'TAN SONRA ANADOLU VE SURiYE'DE HARiZMLiLER

Öz

Doğu Anadolu'dakı faaliyetlerinin ardından Anadolu Selçuklu Sultanı Alaeddin Keykubad ile karşı karşıya gelen Celaleddin Harizmşah, 28 Ramazan 627110 Ağustos 1230 tarihinde Yassıçimen savaşında ağır bir yenilgiye uğradı. Bu olaydan sonra Erzincan ve Erzurum bölgeleri Selçuklu hakimiyetine girerken Diyarbakır bölgesinde de Eyyfibller'in nüfuzu arttı. Uğradığı bu hezimetin ardından Amid'e sığınan Celaleddin Harizmşah'ın 62811231 yılında Kürt bir dağ köylüsü tarafından öldürülmesi ile lidersiz kalan Kanglı-Kıpçak grubu iki devletten birine sığınarak hayatiyetini devam ettirmek zorunda kaldı. Kaynakfarımızın Harizmliler diye adlandırdığı bu insanlar Moğol zulmünden kaçarak Celaleddin Harizmşah'ın hizmetine giren askeri gücü ifade etmektedir. Harizmliler kendilerine Kayır Han' ı reis seçtikten sonra Alaeddift Keykubad'ın hizmetine girdiler'. Selçuklu Sultanı, Kayır Han'a Erzincan' ı, Bereke Han'a Amasya'yı, Güçlü Han'a ise Uirende'yi ikta olarak verdi? Alfieddin Keykubad bu katılımın ardından, 1234 yılında Anadolu'ya sefer düzenleyen Me! ik Kamil'in hiçbir sonuç elde ederneden geri dönmesini sağladı. Seruc, Urfa, Harran ve Rakka'yı ele geçiren Selçuklu ordusunun Anadolu'ya dönmesinden sonra adı geçen bölgeleri tekrar istila eden Eyyfibller üzerine saldırı düzenlemek isteyen Alaeddin Keykubad, Kayır Han'ı Sivas valiliğine atadıktan sonra İzzeddin Keykavus'u veliahd olarak ilan etti. Ancak çok geçmeden 1237 yılında Selçuklu sultanının vefat etmesi ile Harizmliler için zor günler başladı. 3 Harizmlilerin başladıkları bu kaçış ya da daha güvenli bir mekan arayışından bölgede bulunan Eyyubiler Devleti doğrudan etkilenmiştir. Eyyfibller devleti içerisinde mevcut pek çok hanedan arasından Harizmlilerden en fazla etkilenen Haleb Eyyubileri olmuştur. Özellikle Anadolu' tarihini doğrudan etkileyen Harizmliler meselesi konusunda. Celaleddin Harizmşah'tan sonraki devir hakkın.da pek fazla çalışma bulunmamaktadır. İşte biz makalemizde Harizmlilerin bu yolculuklannda ortaya çıkan siyasi ve sosyal etkiyi gün yüzüne çıkarmayı amaçladJc

Anahtar Kelimeler

Harizmliler,Anadolu Selçukfufarı,Eyyubiler,Anadolu ve Suriye

Kaynakça

- İbni ~jbi, el-Ewimiru'l-Ahiiyyeji'l-Umuri'l-Alıiiyye, ll, 20; İbn lbri, ;\lm'l-Fıırac Tarihi. Türkçe tre.
Oıner Rıza doğru!, Ankara, l 950, ll, 537. 7
,- Miiferriı;, V, 135.
x-M. Fuad Köprülü, "Harizınşahlar", iA, V/1, 291; Osman Turan, "Keyhüsrev ll", iA. VI, 621; C.
Cahen. Anadolu'da Türkler, s .• 142.
"- Miifen:iı:, V, 135; Osıııa.n Turan, "Keyhüsrev ll", iA. VI, 621.
ıu- Rahbe, Rakka ile Ane arasında Fırat'ın batı yakasında-bulunan bir bdıJeıJir (Ebu'l-Fida İınfiıJüddin
el-Meliku'l-Müeyyed Ismiiii b. Ali, Tahfmii '1-Biildıin, Beyrut, trs, s. 281; E. Honigınaıın, "Rahbe", ilı,

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mustafa Kılıç Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2001

Gönderilme Tarihi

15 Ekim 2001

Kabul Tarihi

15 Kasım 2001

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2001 Cilt: 5 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA99JD57GT

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kılıç, M. (2001). CELALEDDiN HARiZMŞAH’TAN SONRA ANADOLU VE SURiYE’DE HARiZMLiLER. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 5(2), 415-426. https://izlik.org/JA99JD57GT

AMA

1.Kılıç M. CELALEDDiN HARiZMŞAH’TAN SONRA ANADOLU VE SURiYE’DE HARiZMLiLER. CUIFD. 2001;5(2):415-426. https://izlik.org/JA99JD57GT

Chicago

Kılıç, Mustafa. 2001. “CELALEDDiN HARiZMŞAH’TAN SONRA ANADOLU VE SURiYE’DE HARiZMLiLER”. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5 (2): 415-26. https://izlik.org/JA99JD57GT.

EndNote

Kılıç M (01 Aralık 2001) CELALEDDiN HARiZMŞAH’TAN SONRA ANADOLU VE SURiYE’DE HARiZMLiLER. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5 2 415–426.

IEEE

[1]M. Kılıç, “CELALEDDiN HARiZMŞAH’TAN SONRA ANADOLU VE SURiYE’DE HARiZMLiLER”, CUIFD, c. 5, sy 2, ss. 415–426, Ara. 2001, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA99JD57GT

ISNAD

Kılıç, Mustafa. “CELALEDDiN HARiZMŞAH’TAN SONRA ANADOLU VE SURiYE’DE HARiZMLiLER”. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5/2 (01 Aralık 2001): 415-426. https://izlik.org/JA99JD57GT.

JAMA

1.Kılıç M. CELALEDDiN HARiZMŞAH’TAN SONRA ANADOLU VE SURiYE’DE HARiZMLiLER. CUIFD. 2001;5:415–426.

MLA

Kılıç, Mustafa. “CELALEDDiN HARiZMŞAH’TAN SONRA ANADOLU VE SURiYE’DE HARiZMLiLER”. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. 5, sy 2, Aralık 2001, ss. 415-26, https://izlik.org/JA99JD57GT.

Vancouver

1.Mustafa Kılıç. CELALEDDiN HARiZMŞAH’TAN SONRA ANADOLU VE SURiYE’DE HARiZMLiLER. CUIFD [Internet]. 01 Aralık 2001;5(2):415-26. Erişim adresi: https://izlik.org/JA99JD57GT