TÜRKİYE’DEKİ MAHALLİ ARAP LEHÇELERİ ÜZERİNE BİR BİBLİYOGRAFYA DENEMESİ
Öz
Bu çalışma, Türkiye’deki mahalli Arap lehçeleri üzerine yapılan çalışmaların bir araya getirilerek değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Arap diyalektleri, doğal yayılım sahası olan Arap ülkeleri dışında Türkiye sınırları içerisinde de kayda değer düzeyde konuşulmaktadır. Anadolu topraklarına oldukça erken sayılabilecek bir dönemde göç eden Araplar, yüzyıllardır farklı medeniyetlerle iç içe yaşamış ve kendi kültürel özelliklerini büyük oranda koruyarak günümüze kadar ulaşabilmişlerdir. Kültürel kimliklerini korumalarında en önemli faktör kuşkusuz Arap dili olmuştur. Anadolu’ya yerleşen Araplar, bölgedeki diğer etnik unsurlara ve farklı milletlerin hakimiyeti altında yaşamalarına rağmen ana dillerini kendilerine has sosyolojik bir gelişim ve dönüşüm içerisinde muhafaza etmeyi başarmışlardır. Mahalli Arapça hakkında yapılan çalışmaların genişletilerek dilbilim çerçevesinde yürütülmesi gerekmektedir. Bu kapsamda Türkiye’deki mahalli lehçeler üzerine gerçekleştirilecek araştırmalara ışık tutmak adına geçmişte yürütülen araştırmaların literatür boyutu ortaya konulmuştur. Çalışmanın kapsamı kitaplar, tezler, makaleler ve kongre-sempozyumlar olarak belirlenmiştir. Araştırmacılara derli toplu bibliyografik bilgi sunan makalenin Arap diyalektleri konusunda sonraki çalışmalara ışık tutması beklenmektedir.
Anahtar Kelimeler
Arap dili, lehçebilim, mahallî Arap lehçeleri, Türkiye Arapları, bibliyografya.
Destekleyen Kurum
Tübitak-1002 Hızlı Destek
Proje Numarası
121k118
Kaynakça
- Abdeldaim, Karim Farouk Ahmed. “Mardin Dialect In The Balance of Linguistics”. International Periodical for the Languages. Literature and History of Turkish or Turkic 12/15 (2017), 1-34.
- Abdülhadioğlu, Ahmet. “Dilsel ve Kültürel Özellikleri Bakımından Mardin Arapça Lehçesi”. The Journal of Mesopotamian Studies 4/1 (2019), 3-22.
- Abdülhadioğlu, Ahmet. el-Edebu'ş-Şefehî el-Arabî fî Mardin, İstanbul: Kriter Yayınevi, 2019.
- Abdülhadioğlu, Ahmet. “Mardin Arapça Diyalektinde Türkçe Dilsel ve Kültürel Unsurlar”. 2. Uluslararası Mardin Artuklu Bilimsel Araştırmalar Kongresi (23-25 Ağustos 2019). ed. Yasemin Ağaoğlu – Figen Yıldız. 88-92. Mardin: Farabi Yayınevi, 2019.
- Abdülhadioğlu, Ahmet. “Mardin’deki Arapça Sözlü Kültürün Korunmasında Hikâye Gecelerinin Rolü”. Mukaddime 7/2 (2016), 243-257.
- Abdülhadioğlu, Ahmet. Sözlü Kültür Bağlamında Mardin Arapça Atasözleri. İstanbul: Kriter Yayınevi. 2019.
- Acar, Ömer – Özcan, İbrahim. “Geçmişten Bugüne Mudar Lehçesi”. Şarkiyat 14/2 (2022), 670-688.
- Acar, Ömer – Özcan, İbrahim. “Hasāisü ve Esālībū’l-Lehceti’l-Mahkiyye fī Harran” 11. Uluslararası Dil, Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Kongresi (26-28 Eylül 2019). ed. İrfan Polat vd. 76-84. Van: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi. 2019.
- Acar, Ömer – Özcan, İbrahim. “Vad‘u’l-Lehecâti’l-‘Arabiyye el-Mahalliyye fi Turkiyâ -Nemûzec ‘Amel Meydânî”. 16. Uluslararası Dil, Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Kongresi, Ed. Asad Layek vd. 903-910. Rize: Recent Academic Studies, 2022.
- Acat, Yaşar. “Dirâse Mukârane fi’l-‘Anâsıri’l-Muştereke fi’l-Lehecâti’l-Arabiyyeti’l-Anaduliyyeti’l-Mu‘âsıra”. 11th International Conference of AIDA (25-28 Mayıs 2015). ed. George Grigore - Gabriel Bițună. 13-20. Bucharest: Editura Universității din București, 2016.