FİLİSTİN DİRENİŞ EDEBİYATININ OLUŞUM SÜRECİ: ĞASSÂN KENEFÂNÎ’NİN ESERİ ÇERÇEVESİNDE SÂLİM CUBRÂN’IN ŞİİRLERİ

Yıl 2025, Cilt: 25 Sayı: 2, 127 - 140, 31.12.2025

Halil İbrahim Oğur

https://doi.org/10.30627/cuilah.1758373

Öz

1948'de İsrail'in kuruluşunun ilan edilmesi, Filistin halkı ve Arap dünyası tarafından bir felaket olarak değerlendirilmiş ve bugün Felaket Günü olarak adlandırılmıştır. Bu tarihi gelişme, Filistin edebiyatının da kırılmasına neden olmuş ve edebî üretimlerin içerik ve yönelimleri önemli ölçüde değişmiştir. Direniş edebiyatı bu dönemde bir mücadele aracı hâline gelmiş ve edebiyatçılar kalemlerini bir tür silah olarak kullanmaya başlamışlardır. Bu çalışma, direniş edebiyatının edebi temadan bağımsız bir edebi türe dönüşmesinde öncü rol oynayan Ğassân Kenefânî’nin Edebu’l-Mukâveme fî Filistîn el-Muhtelle 1948–1966 eserinde yer verdiği şairlerden Sâlim Cubrân’ın şiirlerini merkeze alarak, işgal altındaki topraklarda şekillenen Arap edebi üretiminin yansımalarını analiz etmektedir. Çalışma Sâlim Cubrân’ın eserdeki şiirlerini değerlendirerek, şair hakkında yapılan akademik araştırmaların eksikliğine dikkat çekmekte ve bu alanda literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Arap Dili ve Edebiyatı , Ğassân Kenefânî , Sâlim Cubrân , Direniş Edebiyatı

The Formation Process of Palestinian Resistance Literature: The Poetry of Salim Jubran within the Framework of Ghassan Kanafani’s Work

Öz

The declaration of the establishment of the State of Israel in 1948 was perceived as a catastrophe by the Palestinian people and the broader Arab world, and has since been commemorated as Yawm an-Nakba. In this period, resistance literature emerged as a tool of struggle, with writers increasingly employing their pens as metaphorical weapons. This study analyzes the reflection of Arab literary production shaped in the occupied territories by focusing on the poems of Salim Jubran, one of the poets featured in Ghassān Kanafani’s Literature of Resistance in Occupied Palestine: 1948–1966, a seminal work that played a pioneering role in transforming resistance literatüre from a literary theme into an autonomous literary genre. By evaluating Jubrān’s poems included in the aforementioned work, the study also draws attention to the lack of scholarly research on the poet and aims to contribute to the existing literature in this field.

Anahtar Kelimeler

Arabic Language and Literature , Ghassan Kanafani , Salim Jubran , Resistance Literature

Kaynakça

• Alî, Yâser. “Sâlim Cubrân el-Mukâvim Bişi‘rihi’s-Sâmid Bikiyânih tahte’l-’Ihtilâl”. ’Arabî 21, 07 Mayıs 2022. https://arabi21.com/story/1436278.
• Arabi, Sajjad. “Analytical Comparison of “Patriotism” in the Poetry of Early and Late Palestinian Stability Poets Based on the Poems of “Jabra Ibrahim Jabra” and “Salem Gibran””, Journal of College of Education, no.50 (February 2023):565-586.
• Armaoğlu, Fahir. Filistin Meselesi ve Arap-İsrail Savaşları (1948-1988). 5th ed. Kronik Kitap, 2019.
• ‘Avde, Nebîl. “Sâlim Cubrân Şâ‘ır Kâtib ve Mufekkir Terake Bisumâtihi’l-Kaviyye ‘alâ Mucteme‘ınâ”. Dunyâ el-Vatan, 20 Aralık 2011. https://www.alwatanvoice.com/arabic/news/2011/12/20/229832.html.
• Baalbaki, Munir Baalbaki, Rohi. al-Mawrid Dictionary Arabic-English English-Arabic. Dar El-Ilm Lilmalayin.
• es-Sâmerrâî, Ahmed Hâşim. “’İstintâku’l-Mechûl Kırâ’e fî Turâsi’l-’Edîb Ğassân Kenefânî”. Mevsû‘a ’Ebhâs ve Dirâsât fi’l-’Edebi’l-Filistîniyyi’l-Hadîs, c. 4. Mecme‘u’l-Kâsımî li Lugati’l-‘Arabiyye.
• es-Sevâfirî, Kâmil. el-’Edebu’l-‘Arabiyyu’l-Mu‘âsır fî Filistîn. Dâru’l-Ma‘ârif, 1979.
• el-’Usta, ‘Âdil. ’Edebu’l-Mukâveme min Tefâ’uli’l-Bidâyât ’ilâ Haybeti’n-Nihâyât. 2nd ed. Mu’essese Filistîn li’s-Sekâfe, 2008.
• Hamza, Hussein. “Jamāliyyāt al-Khiṭāb al-Shiʿrī wa-Āliyyātuhu fī Shiʿr Salim Jubran”, al-Majmaʿ, no.6 (2012):49-82.
• Hasan, Şâkir Ferîd. “Sâlim Cubrân er-Râhıl ‘annâ”. el-Cebhe, 30 Aralık 2011. https://aljabha-arch.org/index.asp?i=64704.
• Jayyusi, Salma Khadra. Anthology of Modern Palestinian Literature, (Columbia University Press, 1992).
• Karaman, M. Lutfullah. “Filistin”. Turkey Diyanet Foundation Encyclopedia, c. 13. Türkiye Diyanet Vakfı, 1996.
• Kenefânî, Ğassân. Edebü’l-mukâveme fî Filistîn el-muhtelle 1948-1966. Mu’essesetü’d-Dirâsâti’l-Filistîniyye, 1966.
• McKinley, Webb. Trouble in the Middle East. Franklin Watts, 1972.
• Majadly,Haifa. “al-Adīb Salim Jubran”, Encyclopedia of Researches and Studies in Modern Palestinian Literature: Local Literature (Maktabat Al- Tālib – Umm Al-Faḥim, 2011), 1:183-217.
• Mawasi, Faruq. “Salim Jubran as a Thinker”, Jāmiʿa, no.16 (2012):189-200.
• Suzan, Yahya. “Ardu’l-Burtukâli’l-Hazîn by Gassân Kanafânî”, Dicle University Social Sciences Institute Journal, no.16 (April 2016): 476-92.
• Şimşek, Sultan. “‘Edebu’l-Avde’ Kavramı ve İlyas Hûrî’nin Bab’ş-Şems Romanı”. Demavend Yayınları, January 2020, 13-27.