MODERN TIP VE İNANÇ ARASINDA HARMANLAYICI ÖZNE OLARAK KADIN: HAMİLELİKTE KARAR ALMA ÜZERİNE WEBERYEN BİR ANALİZ

Mehmet Ertuğrul Evyapar; Abdullah Özbolat

doi:10.30627/cuilah.1879780

TR EN

Öz

MODERN TIP VE İNANÇ ARASINDA HARMANLAYICI ÖZNE OLARAK KADIN: HAMİLELİKTE KARAR ALMA ÜZERİNE WEBERYEN BİR ANALİZ

Öz

Bu makale, prenatal test sonuçlarına göre engelli çocuk dünyaya getirme veya gebeliği sonlandırma kararlarını din sosyolojisi perspektifinden incelemektedir. Araştırma, kadınların modern tıp, dini inanç ve kişisel deneyimlerini hangi değerler çerçevesinde bir araya getirdiğini sorgulamaktadır. Araştırmanın temel sorusu, kadınların prenatal test sonuçlarını değerlendirirken modern tıp, dinî inanç ve kişisel deneyimleri hangi değerler ve anlam sistemleri çerçevesinde bir araya getirerek karar aldıklarıdır. Fenomenolojik yaklaşımla tasarlanan çalışmada, yarı yapılandırılmış görüşmeler tematik analizle çözümlenmiştir. Teorik çerçevede Weber’in sosyal eylem tipolojisi kullanılarak kararlar değer-rasyonel, geleneksel, araçsal-rasyonel ve duygusal eylem olarak sınıflandırılmıştır. Bulgular kadınların tıbbi bilgiyi, inançlarını ve deneyimlerini sentezleyerek karar verdiğini göstermektedir. Katılımcılar modern tıbbı ne tamamen reddetmekte ne de koşulsuzca benimsemektedir. Kimi zaman kaderci anlayışla toplumsal beklentilerin dışına çıkan, kimi zaman ise tıbbı bağlamsal olarak kabul eden kadınlar, makalede tıbbi rasyonalite ile manevi değerleri sentezleyen “Harmanlayıcı Özne” kavramı çerçevesinde değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Din Sosyolojisi, Zihniyet, Sekülerleşme, Kader, Modern Tıp

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

Women as Mediating Subjects Between Modern Medicine and Faith: A Weberian Analysis of Decision-Making During Pregnancy

Öz

This article examines decisions to give birth to a child with a disability or terminate pregnancy based on prenatal test results from a sociology of religion perspective. It explores how women synthesize modern medicine, religious beliefs and personal experiences. Using a phenomenological approach, data from semi-structured interviews were analyzed through thematic analysis. Theoretically, Max Weber’s social action typology classifies these decisions into value-rational, traditional, instrumental-rational and affectual action. The findings reveal that women make decisions by integrating medical knowledge, faith and experience. Participants neither completely reject nor unconditionally embrace modern medicine. Whether deviating from societal expectations through fatalism or contextually accepting medical data, women act as active agents. Thus, the study conceptualizes them as the "Mediating Subjects", representing actors who uniquely synthesize medical rationality with spiritual values.

Anahtar Kelimeler

Sociology of Religion, Mindset, Secularization, Destiny, Modern Medicine

Kaynakça

Allan, Kenneth. Çağdaş Sosyal ve Sosyolojik Teori. çev: Hakan Ergül. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2020.
Alsulaiman, Ayman vd. “Attitudes to Prenatal Diagnosis and Termination of Pregnancy for 30 Conditions Among Women in Saudi Arabia and the Uk”. Prenatal Diagnosis 32/11 (2012), 1109-1113. https://doi.org/10.1002/pd.3967.
Amiel, Aliza - Tarabeih, Mahdi. “Prenatal Tests Undertaken by Muslim Women who Underwent Ivf Treatment, Secular Versus Religious: an Israeli Study”. Journal of Religion and Health 62/5 (2023), 3204-3214. https://doi.org/10.1007/s10943-023-01786-8.
Antunes, Monica vd. “Motivations Regarding Continuing or Terminating Pregnancy in Women with High-Risk Pregnancies: a Scoping Review”. Front Glob Womens Health 6 (2025), 1-8. https://doi.org/10.3389/fgwh.2025.1517669
Arslantürk, Zeki - Amman, Tayfun. Sosyoloji (9.baskı). Çamlıca Yayınları, 2013.
Awwad, Rawan vd. “Culture and Acculturation Influences on Palestinian Perceptions of Prenatal Genetic Counseling”. Journal of Genetic Counseling 17/1 (2008), 101-116. https://doi.org/10.1007/s10897-007-9131-2.
Barr, Owen - Skirton, Heather. “Informed Decision Making Regarding Antenatal Screening for Fetal Abnormality in the United Kingdom: A Qualitative Study of Parents and Professionals”. Nurs Health Sci 15/3 (2013), 318-325. https://doi.org/10.1111/nhs.12034
Belahcen, Amina vd. “Mother’s Awareness and Attitudes Towards Prenatal Screening for Down Syndrome in Muslim Moroccans”. Prenat Diagn 34/9 (2014), 821-830. https://doi.org/ 10.1002/pd.4373
Bozkurt, Veysel vd. “Factors Affecting Negative Attitudes Towards Covid-19 Vaccines”. İnsan ve Toplum 13/1 (2023), 53-72. https://doi.org/ 10.12658/M0674
Braun, Virginia - Clarke, Victoria. “Using Thematic Analysis in Psychology”. Qualitative research in psychology 3/2 (2006), 77-101. https://doi.org/ 10.1191/1478088706qp063oa

Braun, Virginia - Clarke, Victoria. “Psikolojide Tematik Analizin Kullanımı”. çev. S. N. Şad , N. Özer ve A. Atli. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi 7/2 (2019), 873-898. https://doi.org/ 10.14689/issn.2148-2624.1.7c.2s.17m
Çolakkadıoğlu, Oğuzhan. “Ergenlerde Karar Verme Ölçeği’nin Ortaöğretim Öğrencileri için Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 9/19 (2012), 387-403.
Creswell, John Wayne. Araştırma Deseni. çev. Selçuk Beşir Demir. Ankara: Eğiten Kitap, 2017.
Demir, Talip. “Aşı Karşıtı Tutumların Sosyokültürel ve Dinî Boyutları”. Tevilat 2/2 (2021), 275-291. https://doi.org/10.53352/tevilat.1034303
Gesser-Edelsburg, Anat-Abed Elhadi Shahbari, Nour. “Decision-Making on Terminating Pregnancy for Muslim Arab Women Pregnant with Fetuses with Congenital Anomalies: Maternal Affect and Doctor-Patient Communication”. Reprod Health 14/1 (2017). https://doi.org/ 10.1186/s12978-017-0312-7
Gitsels-van der Wal, Janneke T. vd. “The Role of Religion in Decision-Making on Antenatal Screening of Congenital Anomalies: A Qualitative Study Amongst Muslim Turkish Origin Immigrants”. Midwifery 30/3 (2014), 297-302. https://doi.org/ 10.1016/j.midw.2013.04.001
Glock, Carl. Y.- Stark, Rodney. Religion and Society in Tension. Rand Mcnally and Company, 1965.
Gourounti, Kleanthi - Sandall, Jane. “Do Pregnant Women in Greece Make Informed Choices About Antenatal Screening for Down’s Syndrome? A Questionnaire Survey”. Midwifery 24/2 (2008), 153-162. https://doi.org/ 10.1016/j.midw.2006.09.001
Guo, Kristina L. “A Decision-Making Model for More Effective Decision Making by Health Care Managers”. The Health Care Manager 39/3 (2020), 133-141. https://doi.org/ 10.1097/HCM.0000000000000299
Katınç, Fatih - Kurt, Abdurrahman. “Modernliğin Risklerine Karşı Dinsel Düşünümsellik: Risk Toplumuna Tepkisel Bir Alternatif Tıp Hareketi Olarak “Gerçek Tıp” Hareketi”. Darulfunun İlahiyat, 34/2 (2023), 491-518. https://doi.org/ 10.26650/di.2023.34.2.1268937
Kılıç, Mahmut vd. “The Relationship Of Covid-19 Vaccine Attitude with Life Satisfaction, Religious Attitude and Covid-19 Avoidance in Turkey”. Hum Vaccin Immunother 17/10 (2021), 3384-3393. https://doi.org/ 10.1080/21645515.2021.1938493
Lannoo, Lore vd. A Cross-Country Comparison of Pregnant Women’s Decision-Making and Perspectives When Opting for Non-Invasive Prenatal Testing in The Netherlands and Belgium. Prenatal Diagnosis, 43/3 (2023), 294-303. https://doi.org/10.1002/pd.6329
Mackenzie, Catriona - Stoljar, Natalie. Relational Autonomy: Feminist Perspectives on Autonomy, Agency, and The Social Self. Oxford University Press, 2000.
Özbolat, Abdullah. “Organlarımla Dirilmek İstiyorum.- Organ Bağışının Dinî-Toplumsal Arkaplanı”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17/1 (2017), 61-87. https://doi.org/10.30627/cuilah.326050 Scott, John. Rational Choice Theory. in Understanding Contemporary Society. London: Sage Publications, 2000.
Scott, John. Rational Choice Theory. in Understanding Contemporary Society. London: Sage Publications, 2000.
Van den Berg vd. Informed Decision Making in the Context of Prenatal Screening. Patient Educ Couns, 63/1-2 (2006), 110-117. https://doi.org/ 10.1016/j.pec.2005.09.007
Weber, Max. Max Weber: The Theory of Social And Economic Organization. Oxford University Press, 1947.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Din Sosyolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mehmet Ertuğrul Evyapar ^*
0000-0002-1266-2058
Türkiye

Abdullah Özbolat
0000-0002-6100-4289
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

2 Şubat 2026

Kabul Tarihi

23 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 26 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.30627/cuilah.1879780

IZ

https://izlik.org/JA32JG69XG

APA

Evyapar, M. E., & Özbolat, A. (2026). MODERN TIP VE İNANÇ ARASINDA HARMANLAYICI ÖZNE OLARAK KADIN: HAMİLELİKTE KARAR ALMA ÜZERİNE WEBERYEN BİR ANALİZ. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), 26(1), 61-78. https://doi.org/10.30627/cuilah.1879780

AMA

1.Evyapar ME, Özbolat A. MODERN TIP VE İNANÇ ARASINDA HARMANLAYICI ÖZNE OLARAK KADIN: HAMİLELİKTE KARAR ALMA ÜZERİNE WEBERYEN BİR ANALİZ. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD). 2026;26(1):61-78. doi:10.30627/cuilah.1879780

Chicago

Evyapar, Mehmet Ertuğrul, ve Abdullah Özbolat. 2026. “MODERN TIP VE İNANÇ ARASINDA HARMANLAYICI ÖZNE OLARAK KADIN: HAMİLELİKTE KARAR ALMA ÜZERİNE WEBERYEN BİR ANALİZ”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 26 (1): 61-78. https://doi.org/10.30627/cuilah.1879780.

EndNote

Evyapar ME, Özbolat A (01 Haziran 2026) MODERN TIP VE İNANÇ ARASINDA HARMANLAYICI ÖZNE OLARAK KADIN: HAMİLELİKTE KARAR ALMA ÜZERİNE WEBERYEN BİR ANALİZ. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 26 1 61–78.

IEEE

[1]M. E. Evyapar ve A. Özbolat, “MODERN TIP VE İNANÇ ARASINDA HARMANLAYICI ÖZNE OLARAK KADIN: HAMİLELİKTE KARAR ALMA ÜZERİNE WEBERYEN BİR ANALİZ”, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), c. 26, sy 1, ss. 61–78, Haz. 2026, doi: 10.30627/cuilah.1879780.

ISNAD

Evyapar, Mehmet Ertuğrul - Özbolat, Abdullah. “MODERN TIP VE İNANÇ ARASINDA HARMANLAYICI ÖZNE OLARAK KADIN: HAMİLELİKTE KARAR ALMA ÜZERİNE WEBERYEN BİR ANALİZ”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 26/1 (01 Haziran 2026): 61-78. https://doi.org/10.30627/cuilah.1879780.

JAMA

1.Evyapar ME, Özbolat A. MODERN TIP VE İNANÇ ARASINDA HARMANLAYICI ÖZNE OLARAK KADIN: HAMİLELİKTE KARAR ALMA ÜZERİNE WEBERYEN BİR ANALİZ. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD). 2026;26:61–78.

MLA

Evyapar, Mehmet Ertuğrul, ve Abdullah Özbolat. “MODERN TIP VE İNANÇ ARASINDA HARMANLAYICI ÖZNE OLARAK KADIN: HAMİLELİKTE KARAR ALMA ÜZERİNE WEBERYEN BİR ANALİZ”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), c. 26, sy 1, Haziran 2026, ss. 61-78, doi:10.30627/cuilah.1879780.

Vancouver

1.Mehmet Ertuğrul Evyapar, Abdullah Özbolat. MODERN TIP VE İNANÇ ARASINDA HARMANLAYICI ÖZNE OLARAK KADIN: HAMİLELİKTE KARAR ALMA ÜZERİNE WEBERYEN BİR ANALİZ. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD). 01 Haziran 2026;26(1):61-78. doi:10.30627/cuilah.1879780

Öz

MODERN TIP VE İNANÇ ARASINDA HARMANLAYICI ÖZNE OLARAK KADIN: HAMİLELİKTE KARAR ALMA ÜZERİNE WEBERYEN BİR ANALİZ

Öz

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Women as Mediating Subjects Between Modern Medicine and Faith: A Weberian Analysis of Decision-Making During Pregnancy

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster