Araştırma Makalesi

HİKMETÎ EFENDİ’NİN KIRK HADİS TERCÜMESİ: METİN VE MUHTEVA AÇISINDAN BİR İNCELEME

Cilt: 26 Sayı: 1 30 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

HİKMETÎ EFENDİ’NİN KIRK HADİS TERCÜMESİ: METİN VE MUHTEVA AÇISINDAN BİR İNCELEME

Öz

Hz. Peygamber’e nispet edilen ve kırk hadis ezberleyen kişilere ahirette çeşitli mükâfatlar verileceğine dair rivayetler, İslâm ilim geleneğinde kırk hadis türünün ortaya çıkmasında belirleyici bir rol oynamış; bu eserler zamanla yerleşik ve köklü bir edebî-ilmî türe dönüşmüştür. Bu çalışma, Osmanlı hadis geleneğinin temsilcilerinden biri olan Hikmetî Efendi’nin, dönemin padişahı olan III. Ahmed’e ithaf ettiği düşünülen Tercüme-i Hadîs-i Erbaîn eserini metin, muhteva ve yöntem açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Eserin Süleymaniye Kütüphanesi’nde tespit edebildiğimiz tek yazma nüshasından hareketle öncelikle metnin yapısal özellikleri, muhtevası, hadislerin tahrici ve müellifin açıklamaları ele alınacaktır. Metinde çok sayıda yazım hatası bulunmaktadır. Çalışmada metnin aslî yapısına müdahale edilmemiş bununla birlikte Arapça ifadelerde tespit edilen yazım ve dil bilgisi hatalarına gerekli yerlerde işaret edilmiştir. İnceleme sonucunda, eserde sahih hadislerin yanı sıra zayıf ve kaynağı tespit edilemeyen rivayetlerin de bulunduğu tespit edilmiştir. Seçilen hadislerin ise genel itibariyle tıb, ahlâk ve insanın dış görünüşü üzerinden karakter ve mizaç tahliline imkân veren firâset ile ilişkili konular etrafında yoğunlaştığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Hadis, Hikmetî Efendi, Kırk Hadis, Hadis Tercümeleri, Osmanlı Hadis Literatürü.

Etik Beyan

Çalışmanın tüm süreçlerinin araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu, etik kurallara ve bilimsel atıf gösterme ilkelerine uyduğumu beyan ederim

Kaynakça

  1. Aclûnî, İsmail b. Muhammed. Keşfu’l-hafâ. Kahire: Mektebetü’l-Kudsi, 1351.
  2. Ahmed b. Hanbel, Ahmed b. Hanbel. el-Müsned. 6 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1992.
  3. Akhan, Enes. Ehl-i Sünnet ve Şia’da Kırk Hadis Kültürü. İstanbul: Gelenek, 2022.
  4. Aliyyu’l-Kârî, Ebu’l-Hasen Nûriddîn Ali el-Molla. el-Masnû fî Ma’rifeti’l-Hadisi’l-Mevdû. thk. Abdulfettâh Ebû Gudde. Beyrût: Müessesetu’r-Risâle, 1398.
  5. Aliyyu’l-Kârî, Ebu’l-Hasen Nûruddîn Ali el-Molla. Esrâru’l-Merfûa. thk. Muhammed es-Sabbağ. Beyrût: Dâru’l-Emâne, ts.
  6. Amâsî, Muhammed b. Kâsım. Ravdu’l-Ahyâr. Haleb: Dâru’l-Kalemi’l-Arabî, 1423.
  7. Atmaca, Veli. Tarih Boyunca İnanç-Tıp İlişkisi. İstanbul: Gerekli Kitap, 2011.
  8. Beyhakî, Ebû Bekir Ahmed b. Hüseyin. es-Sünenü’l-Kübrâ. thk. Abdullah et-Türkî. 22 Cilt. Merkezu Hicr, 1432/2011.
  9. Beyhakî, Ebû Bekir Ahmed b. Hüseyin. Şuabu’l-imân. thk. Abdulalî Abdulhamîd. 14 Cilt. Riyâd: Mektebetü’r-Rüşd, 1423.
  10. Beyhâkî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyin. Menâkibu’ş-Şafi. thk. Seyyid Ahmed Sakr. 2 Cilt. Kahire: Mektebetü Dâri’t-Turâs, 1970.

Kaynak Göster

APA
Altuncu, T. (2026). HİKMETÎ EFENDİ’NİN KIRK HADİS TERCÜMESİ: METİN VE MUHTEVA AÇISINDAN BİR İNCELEME. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), 26(1), 252-280. https://doi.org/10.30627/cuilah.1879985
AMA
1.Altuncu T. HİKMETÎ EFENDİ’NİN KIRK HADİS TERCÜMESİ: METİN VE MUHTEVA AÇISINDAN BİR İNCELEME. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD). 2026;26(1):252-280. doi:10.30627/cuilah.1879985
Chicago
Altuncu, Tuğba. 2026. “HİKMETÎ EFENDİ’NİN KIRK HADİS TERCÜMESİ: METİN VE MUHTEVA AÇISINDAN BİR İNCELEME”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 26 (1): 252-80. https://doi.org/10.30627/cuilah.1879985.
EndNote
Altuncu T (01 Haziran 2026) HİKMETÎ EFENDİ’NİN KIRK HADİS TERCÜMESİ: METİN VE MUHTEVA AÇISINDAN BİR İNCELEME. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 26 1 252–280.
IEEE
[1]T. Altuncu, “HİKMETÎ EFENDİ’NİN KIRK HADİS TERCÜMESİ: METİN VE MUHTEVA AÇISINDAN BİR İNCELEME”, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), c. 26, sy 1, ss. 252–280, Haz. 2026, doi: 10.30627/cuilah.1879985.
ISNAD
Altuncu, Tuğba. “HİKMETÎ EFENDİ’NİN KIRK HADİS TERCÜMESİ: METİN VE MUHTEVA AÇISINDAN BİR İNCELEME”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 26/1 (01 Haziran 2026): 252-280. https://doi.org/10.30627/cuilah.1879985.
JAMA
1.Altuncu T. HİKMETÎ EFENDİ’NİN KIRK HADİS TERCÜMESİ: METİN VE MUHTEVA AÇISINDAN BİR İNCELEME. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD). 2026;26:252–280.
MLA
Altuncu, Tuğba. “HİKMETÎ EFENDİ’NİN KIRK HADİS TERCÜMESİ: METİN VE MUHTEVA AÇISINDAN BİR İNCELEME”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), c. 26, sy 1, Haziran 2026, ss. 252-80, doi:10.30627/cuilah.1879985.
Vancouver
1.Tuğba Altuncu. HİKMETÎ EFENDİ’NİN KIRK HADİS TERCÜMESİ: METİN VE MUHTEVA AÇISINDAN BİR İNCELEME. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD). 01 Haziran 2026;26(1):252-80. doi:10.30627/cuilah.1879985