سمات المديح النبويّ في الشعر العربيّ الحديث: قراءة تحليليّة في قصيدة "الغار" لأنس الدغيم

This study aims to examine the concept of prophetic praise in the qaṣīda "The Cave" by the poet Anas al-Dughaym as a contemporary poetic model that opens up new poetic styles in this art. The study is guided by a central research problem and focuses on the following question: How are the characteristics of prophetic praise poetry and the manifestations of poetic renewal reflected in Anas al-Dughaym's poem "The Cave"? By analyzing both the thematic and formal dimensions of the poem, it seeks to uncover the moral and physical attributes of the Prophet Muhammad (PBUH) celebrated therein, investigate the poem's linguistic and musical structure, and highlight the modern poetic techniques employed by the poet. This research adopts a descriptive-analytical method, as it is the most suitable approach for achieving objective results in studies of this kind. The most important findings of the research are as follows: The poem is characterized by elevated language and poetic formulation that combines heritage with the contemporary, based on a diverse poetic lexicon, rich rhetorical structures, and a musical structure that serves a semantic and aesthetic function simultaneously.

Bu çalışma, şair Enes ed-Duğaym’ın “Mağara” adlı kasidesinde yer alan nebevî medih anlayışını incelemeyi ve bu kasideyi bu şiir türünde yeni şiirsel üsluplara kapı açan çağdaş bir şiir modeli olarak tanımlamayı amaçlamaktadır. Çalışma, temel bir problemden hareketle şu soruya odaklanmaktadır: Nebevî medhin özellikleri ve şiirsel yenilenmenin yansımaları Enes ed-Duğaym’ın “Mağara” kasidesinde nasıl tezahür etmektedir? Bu kaside şiirin içeriksel ve biçimsel boyutları üzerinden Hz. Muhammed’in (s.a.v.) övülen ahlâkî ve fiziksel özelliklerini ortaya koyarak, şiirin dilsel ve müzikal yapısını çözümlemekte ve şairin kullandığı modern şiirsel tekniklere dikkat çekmektedir. Bu çalışmada şiiri hem içerik hem de biçim açısından nesnel bir yaklaşımla analiz etmeye olanak tanıyan betimleyici-çözümleyici yöntem esas alınmıştır. Çalışmanın ulaştığı başlıca sonuçlar şunlardır: İçerik bakımından, şiir nebevî medhi içten bir aşkla, imanî duygularla ve şiirsel bir incelikle örülmüş; siyerin sembollerini modern bir şiir diliyle yeniden üretmeyi başarmıştır. Ayrıca kaside gelenekle çağdaşlık arasında güçlü bir köprü kurmuş; zengin bir şiirsel söz varlığı, etkili söyleyiş kalıpları ve sanatlı anlatım biçimleriyle örülmüştür. Aynı zamanda hem anlamsal hem de estetik işlevi üstelenen müzikal bir yapıya dayandırılmıştır.

يهدف هذا البحث إلى دراسة المديح النبويّ في قصيدة "الغار" للشاعر أنس الدغيم، بوصفها نموذجًا شعريًّا معاصرًا ينفتح على أساليب شعرية جديدة في هذا الفنّ الشعريّ. وينطلق البحث من إشكالية رئيسة تتمثّل في: كيف تتجلّى خصائص المديح النبويّ ومظاهر التجديد الشعريّ في قصيدة "الغار" لأنس الدغيم؟ وذلك من خلال الوقوف على القضايا المضمونيّة والشكليّة فيها، للكشف عن صفات النبي الخُلُقيّة والخَلقيّة التي تمت الإشادة بها، وتتبع البنية الفنّيّة اللغوية والموسيقيّة فيها، وتسليط الضوء على ملامح التجديد الشعريّ التي وظّفها الشاعر. وقد اعتمد البحث على المنهج الوصفيّ التحليليّ لأنه أقدر المناهج التي تعين الباحث على الوصول إلى نتائج موضوعية في مثل هذه الدراسة. وتوصل البحث إلى عدّة نتائج، أهمها: جاء خطاب المديح في القصيدة مفعمًا بالعشق الصادق والانفعال الإيماني، وقائمًا على رؤية حداثية، تعيد إنتاج رموز السيرة بأسلوب شعري غنّي وجذّاب، وجاءت القصيدة محمّلة بلغة عالية وصياغة شعريّة تجمع بين التراث والحاضر، مستندة إلى معجم شعريّ متنوّع، وتراكيب بلاغيّة ثريّة، وبنية موسيقيّة تؤدّي وظيفة دلاليّة وجماليّة في آن واحد.