İlk Mutasavvıfların Musiki Anlayışları

Kur’an-ı Kerim’de mûsikînin aleyhinde net bir hüküm bulmamız mümkün değildir. Mûsikînin lehinde ise bazı ayetler delil olarak gösterilmektedir. Hadis kaynaklarında ise mûsikînin lehinde ve aleyhindeki hadislerin sayısı yaklaşık elli civarındadır. Musikinin lehinde olan hadislerin hemen hemen hepsi Kütüb-i Sitte adı verilen meşhur kaynaklar arasında sahih olarak zikredilmektedir. Mûsikî aleyhinde olan hadislerin birçoğu ise hadis kriterleri açısından sağlam bulunmamaktadır. En temel öğeleri ses ve ölçü olan mûsikîyi mutasavvıfların çoğu, Allah tarafından insanların ruh ve bedenlerine yerleştirilen birer nîmet olarak kabul etmektedirler. O dönem pek çok mutasavvıfa göre mûsikî, insan ruhunun gıdasıdır. Mutasavvıflardan bir kısmı ise çeşitli sebeplerle mûsikîye karşı çıkmışlar ve onunla meşgul olanları hoş karşılamamışlardır. Bu çalışmada; İlk mutasavvıfların mûsikî hakkındaki görüş ve uygulamaları ele alınmaktadır. H. III. ve IV. yüzyılları kapsayan bu dönem; ilk zikir meclisleri ve sûfi geleneğin yaşanmaya başlandığı bir dönemdir. Daha sonra ortaya çıkacak olan tarikatlara da kaynaklık eden bu dönem, tasavvuf tarihinde önemli bir zaman dilimidir.