Yahudi Geleneğinde Kadının Yaratılışı ve Lilit Efsanesi

Öz

Evrenin ve insanın var oluşu her dönemde insanların en çok ilgisini çeken konulardan birisi olmuştur. Dinler de bu önemli konuda daima birtakım açıklamalar yapmaya çalışmışlardır. Yahudi kutsal kitabı Tevrat’ın ilk bölümü olan Tekvin, daha başlangıcında evren ve insanın yaratılışını konu edinmektedir. Tevrat’ta insanın yaratılışından dört yerde söz edilmekte, ancak insanın erkek ve kadın olarak birlikte yaratılması ile önce erkeğin ardından kadının yaratılması şeklinde iki ayrı anlatım biçimi bulunmaktadır. İlk insan olarak erkeğin (Âdem) yaratılışı, sonra ondan ve onun için kadının (Havva) yaratılışı yaygın olarak kabul edilen yaratılış hikayesidir. Ancak kadın ve erkeğin birlikte yaratılışını anlatan ifadeler Havva’dan önce Âdem’in başka bir eşi olduğunu düşündürmüş, buradan Lilit efsanesi doğmuştur. Talmud, Midraş, Zohar gibi Yahudi kutsal metinlerinde de geçen Lilit, daha ziyade Yahudiler arasında pek muteber olmayan Ben Sira Alfabesi kitabında anlatılmaktadır. Buna göre Lilit, Âdem’in ilk eşidir ve aynı şekilde yaratıldığı için eşit olduğunu ileri sürerek onunla anlaşamayıp Âdem’i ve cenneti terk etmiştir. Bundan sonra Âdem’i yalnızlıktan kurtarmak için Havva yaratılmıştır. Lilit ise şeytanla birlikte olmuş, zamanla yeni doğan çocuklara zarar veren ve uykuda erkeklere musallat olan bir şeytana dönüşmüştür. Günümüzde feministler tarafından erkeğin otoritesine ilk başkaldıran kadın olarak görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Lilit,Âdem,Havva,yaratılış,Tevrat,efsane

Kaynakça

1. 2 Baruch 12/8. http://www.pseudepigrapha.com/pseudepigrapha/2Baruch.html (15.10.2017)
2. Baba Bathra 73a. http://www.come-and-hear.com/bababathra/bababathra_73.html (09.09.2017)
3. Biggs, Mark Wayne (2010). The Case for Lilith, Samson Books.
4. Dame,Enid, Lilly Rivlin, Henny Wenkart (2004).Which Lilith: Feminist Writers Re-Create the World's First Woman, USA: Oxford.
5. Eliade, Mircea (2003a). Dinsel İnançlar ve Düşünceler Tarihi-I: Taş Devrinden Eleusis Mysteria'larına. Çev. Ali Berktay. İstanbul: Kabalcı.
6. Eliade, Mircea (2003b). Dinler Tarihine Giriş. Çev. Lale Arslan. İstanbul: Kabalcı.