Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi

Mehmet Nuri Uygun; Safiye Şeyda Erdaş

doi:10.30627/cuilah.440565

Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi

Öz

Tekke mûsikîmizde yüzyıllardır her tarikat âyininin başında yer alan ve dervişlerin zikre rûhî olarak hazır olmalarına yardımcı olan besteli evrâd-ı şerîfler günümüzde çok az bilinen ve henüz çoğu tespit edilememiş bir dinî musiki formudur. Her tarikatın pîri tarafından tertîb edilmiş, bazı sûre, salavât ve duâlardan müteşekkil evrâdlar, belirli bir müzikal yapıya sahiptir ve her tarikatın zikir günü olarak kabul edilen hafta gününde zikirden önce ve vakit namazının ardından toplu olarak okunmaktadır. Dini mûsikîmizdeki bu gelenek çeşitli sebeplerle kesintiye uğramıştır. 1950-60'lı yıllardan sonra dergâhlardaki yüksek mûsikî zevkini tatmış olan ehil zâtların kişisel gayretleri ile sonraki nesillere aktarılarak günümüze ulaşmıştır. Toplu evrâd-ı şerîf okuma geleneği üzerine yaptığımız bu çalışmada öncelikle evrâd literatürü ve tekke kültürümüzdeki yeri hakkında bilgi verdik ve Rifâî Evrâdı'nın metin olarak ana hatlarını sunduk. Çalışmamızın müzikal kısmını İstanbul ve Üsküp'te okunan Rifâî evrâdları ile sınırlandırdık. İstanbul ekolü için Cumhuriyet döneminin son Rifâî şeyhlerinden olan Ken'ân Rifâî'nin faaliyete geçirdiği ve İstanbul'daki Rifâî usül ve erkânının en yetkin kişiler aracılığı ile icrâ edildiği Ümmü Ken'ân Dergâhı'ndan bugüne çok değerli mûsikîşinaslarımız tarafından nesilden nesile aktarılan icrâ tavrını esas aldık. Üsküp ekolü için ise Üsküp Rifâî Âsitânesi'nden gelen gelenek ile 1956 senesinde Türkiye'ye göç eden âsitânenin 6. şeyhi Mustafa Haznedar Baba ve oğlu Râik Haznedar tarafından günümüze ulaşmış icrâ tavrını esas aldık. Her iki coğrafyada okunan evrâd icrâslarını notaya aldık ve müzikal analizlerini yaptık. Daha sonra beste olarak ne gibi etkileşimleri olduğunun izini sürmeye çalıştık. Sonuç olarak her iki ekolün benzerlik ve farklılıklarını incelediğimizde her iki icrânın da kadîm İstanbul Tekke Mûsikîsi'nden doğduğu ve beslendiği düşüncesi ortaya çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Rifâî,Evrâd,Tekke Mûsikîsi,Zikir,Vird

Kaynakça

Çakan, İ. L. (1991) “Amelü’l-Yevm Ve’l-Leyle”. DİA, c. 3. İstanbul: Türkiye Di-yanet Vakfı Yayınları
Gazzâlî (1974) İhyau Ulûmi’d-Dîn. Tercüme: Ahmet Serdaroğlu. İstanbul: Bedir Yayınevi
Gölpınarlı, A. (1963), Mevlevî Âdab ve Erkânı. İstanbul: Yeni Matbaa
İnançer, Ö. T. (2005) “Osmanlı Tarihinde Sûfîlik Âyin ve Erkânları”. Osmanlı Toplumunda Tasavvuf ve Sûfîler. Hazırlayan: Ahmet Yaşar Ocak. Anka-ra: Türk Tarih Kurumu
Kara, M. (2005), Dervişin Hayatı Sufinin Kelamı. İstanbul: Dergâh Yayınları
Kara, M. (1995) “Evrâd”. DİA, c. 11. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları
Topaloğlu, B. Karaman, H. (1980) Yeni Kamus. İstanbul: Elif Ofset Tesisleri
Kuşeyrî, A. (2014) Kuşeyrî Risâlesi. Hazırlayan: Süleyman Uludağ. İstanbul: Dergâh Yayınları

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mehmet Nuri Uygun ^* Bu kişi benim
0000-0002-1888-8357

Safiye Şeyda Erdaş ^*
0000-0002-3277-6415

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2018

Gönderilme Tarihi

6 Şubat 2018

Kabul Tarihi

12 Haziran 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 18 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.30627/cuilah.440565

IZ

https://izlik.org/JA38ME98AD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Uygun, M. N., & Erdaş, S. Ş. (2018). Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), 18(1), 47-72. https://doi.org/10.30627/cuilah.440565

AMA

1.Uygun MN, Erdaş SŞ. Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD). 2018;18(1):47-72. doi:10.30627/cuilah.440565

Chicago

Uygun, Mehmet Nuri, ve Safiye Şeyda Erdaş. 2018. “Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 18 (1): 47-72. https://doi.org/10.30627/cuilah.440565.

EndNote

Uygun MN, Erdaş SŞ (01 Haziran 2018) Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 18 1 47–72.

IEEE

[1]M. N. Uygun ve S. Ş. Erdaş, “Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi”, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), c. 18, sy 1, ss. 47–72, Haz. 2018, doi: 10.30627/cuilah.440565.

ISNAD

Uygun, Mehmet Nuri - Erdaş, Safiye Şeyda. “Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 18/1 (01 Haziran 2018): 47-72. https://doi.org/10.30627/cuilah.440565.

JAMA

1.Uygun MN, Erdaş SŞ. Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD). 2018;18:47–72.

MLA

Uygun, Mehmet Nuri, ve Safiye Şeyda Erdaş. “Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), c. 18, sy 1, Haziran 2018, ss. 47-72, doi:10.30627/cuilah.440565.

Vancouver

1.Mehmet Nuri Uygun, Safiye Şeyda Erdaş. Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD). 01 Haziran 2018;18(1):47-72. doi:10.30627/cuilah.440565

Cited By

TEKKE MÛSİKÎSİ KÜLTÜRÜNDE MÜZİKAL BİR FORM OLARAK KÂDİRÎ EVRÂDI

Online Journal of Music Sciences

https://doi.org/10.31811/ojomus.1320797