Araştırma Makalesi

Tasavvufta Kanaat Anlayışı ve Bireysel-Sosyal Etkileri

Cilt: 18 Sayı: 1 30 Haziran 2018
  • Mansur Gökcan *
Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) Kapak
Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD)
PDF İndir

Tasavvufta Kanaat Anlayışı ve Bireysel-Sosyal Etkileri

Öz

Kanaat, verilene razı olmak ve elde olanla yetinmek demektir. Bu tanımlamadan, kanaatin, çalışmayıp tembellik yapmak olduğu anlamı çıkartılmamalıdır. Kanaat, çalışıp gayret göstermeyi, fakat neticede az da olsa ele geçen rızka razı olmayı gerektirir. Kanaatkâr kimse, çoğa sevinip aza üzülmeyen, her iki durumda da huzur ve sükûn içerisinde bulunan kimsedir. Kanaat, dünya metaına kalpte değer vermeyen zühdî bir anlayıştır. Kanaat sahibi, azla yetinip fazlasına ihtiyaç duymadığı için, insanlardan bir şey isteme mahcubiyetine düşmekten ve başkasına muhtaç olma zilletinden kurtulur. Kanaatkâr kimse, sadece Allah’tan korkar, ümit eder ve O’na güvenir. Çünkü o, Allah’tan başka hiçbir kimsenin rızk veremeyeceğini ve rızkı engelleyemeyeceğini bilir. Kanaat; rıza, zühd, tevekkül, havf, recâ ve Allah’a teveccüh anlayışlarını da içinde bulunduran bir haslettir. Nefsin isteklerinin sınırı yoktur. O, bir isteği yerine getirildiğinde hemen diğer isteğini kalbe dayatır. Kalbi, nefsin elinden kurtarmanın çaresi kanaattir. Eğer kalp, kısmete razı olarak aza kanaat ederse, nefsin kalp üzerinde fonksiyonu kalmayacaktır. Bu bakımdan, azla yetinmek olan kanaat, nefsin eğitilmesini sağlayan önemli bir riyazet metodudur. Kanaatkâr kişi, nimetin nasıl kazanıldığını bilen, israftan kaçınan ve tutumlu olan kimsedir. Gelirine göre harcama yapmayan, lüks ve israf içerisinde olan nice kimselerin varlıklarını kaybettikleri ve başkalarına muhtaç hale geldikleri bilinmektedir. Kanaate engel teşkil eden; hırs, tamah, israf ve tûl-i emel, sadece bireyin kendisine değil, ailesine ve topluma da zarar vererek içtimai huzuru bozmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Afîfî, Ebu’l-Ala (ö. 1966), Tasavvuf (İslam’da Manevi Hayat), trc. Ekrem Demirli, Abdullah Kartal, İz yayıncılık, İstanbul 2012.
  2. Ahmed, Ebû Abdillah İbn Hanbel eş-Şeybânî (ö. 241/855), Müsned, thk. Şu’ayb el-Arnavût, I-L, Müessesetü’r-Risâle, Beyrut, 2001.
  3. Ahmed, el-Âyid ve diğerleri, el-Mû’cemü’l-Arabiyyi’l-esâsî, Larûs yayınları, Alecso 1989.
  4. Altuntaş, Halil ve Şahin, Muzaffer, Kur’an-ı Kerim Meâli, DİB, Ankara 2009.
  5. Ateş, Süleyman, İslâm Tasavvufu, Yeni Ufuklar Neşriyat, İstanbul 1992.
  6. Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Huseyn (ö. 458/1066), Şu’abu’l-iman, thk. Abdülali Abdülhamid Hâmid, Mektebetü’r-Rüşd, Riyad 1423/2003.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2018

Gönderilme Tarihi

25 Nisan 2018

Kabul Tarihi

12 Haziran 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 18 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.30627/cuilah.440610

IZ

https://izlik.org/JA74HU49KX

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
APA
Gökcan, M. (2018). Tasavvufta Kanaat Anlayışı ve Bireysel-Sosyal Etkileri. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), 18(1), 95-129. https://doi.org/10.30627/cuilah.440610
AMA
1.Gökcan M. Tasavvufta Kanaat Anlayışı ve Bireysel-Sosyal Etkileri. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD). 2018;18(1):95-129. doi:10.30627/cuilah.440610
Chicago
Gökcan, Mansur. 2018. “Tasavvufta Kanaat Anlayışı ve Bireysel-Sosyal Etkileri”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 18 (1): 95-129. https://doi.org/10.30627/cuilah.440610.
EndNote
Gökcan M (01 Haziran 2018) Tasavvufta Kanaat Anlayışı ve Bireysel-Sosyal Etkileri. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 18 1 95–129.
IEEE
[1]M. Gökcan, “Tasavvufta Kanaat Anlayışı ve Bireysel-Sosyal Etkileri”, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), c. 18, sy 1, ss. 95–129, Haz. 2018, doi: 10.30627/cuilah.440610.
ISNAD
Gökcan, Mansur. “Tasavvufta Kanaat Anlayışı ve Bireysel-Sosyal Etkileri”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 18/1 (01 Haziran 2018): 95-129. https://doi.org/10.30627/cuilah.440610.
JAMA
1.Gökcan M. Tasavvufta Kanaat Anlayışı ve Bireysel-Sosyal Etkileri. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD). 2018;18:95–129.
MLA
Gökcan, Mansur. “Tasavvufta Kanaat Anlayışı ve Bireysel-Sosyal Etkileri”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), c. 18, sy 1, Haziran 2018, ss. 95-129, doi:10.30627/cuilah.440610.
Vancouver
1.Mansur Gökcan. Tasavvufta Kanaat Anlayışı ve Bireysel-Sosyal Etkileri. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD). 01 Haziran 2018;18(1):95-129. doi:10.30627/cuilah.440610

Cited By

GENÇ YETİŞKİNLERDE MUTLULUĞUN MANEVİYAT VE KANAAT AÇISINDAN İNCELENMESİ

The Journal of Social Science

https://doi.org/10.30520/tjsosci.571198

TASAVVUFÎ DÜŞÜNCENİN MODERNİZMİN ÜRETTİĞİ PSİKO-SOSYAL DÜŞÜNCE AKIMLARINA KARŞI ALTERNATİF ANLAYIŞ TARZLARI-I

Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD)

https://doi.org/10.30627/cuilah.1168171

MİNİMALİST YAŞAM TARZI İLE DİNÎ HAYAT İLİŞKİSİ ÜZERİNE KURAMSAL BİR DEĞERLENDİRME

Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD)

https://doi.org/10.30627/cuilah.1158940

Açgözlülüğün Doğası ve İnsan Hayatına Yıkıcı Etkileri

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.51702/esoguifd.1393611

VAROLUŞSAL ŞÜKÜR VE KANAAT ERDEMİ İLİŞKİSİ

Kilis 7 December University Journal of Theology

https://doi.org/10.46353/k7auifd.1525711

An Experimental Study of the Psychosocial and Spiritual Effects of Ramadan

Cumhuriyet İlahiyat Dergisi

https://doi.org/10.18505/cuid.1742517

Sûfîlerin Evlilik Telakkisi ve Tasavvufî Terbiyenin Günümüz Evliliğine Yansıyan Bazı Ahlâkî Boyutları

Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.17050/kafkasilahiyat.1809093