XIX. Yüzyıl Şâirlerinden İsmâil Sâdık Kemâl’in Âsâr-ı Kemâl’de Yer Alan Manzum Hilyesi
Öz
İslamiyet, Türklerin hayatlarının her alanında
olduğu gibi edebî hayatlarının şekillenmesinde de kendini göstermiş ve dinî
konuların ele alındığı çok çeşitli edebî türün ortaya çıkmasında etkili
olmuştur. Bu edebî türlerden biri de Hz. Muhammed’in sûret ve sîretini konu
edinen hilye türüdür. Klâsik edebiyatımızda, Hz. Muhammed’in fizîkî ve ruhî
portresini ele alan hilye türünün manzum şekilleri on altıncı yüzyılda görülmeye
başlanmış ve bu alanda pek çok örnek ortaya konmuştur. Türk kültüründe hilyeye
büyük önem verilmiş, hilyeyi ezberleyenin hem dünyada hem ahirette büyük
mükâfatlara nâil olacağı ve huzura erişeceği ifade edilmiştir. Hilye, evde veya
işyerinde bulundurulursa o mekânın çeşitli kötülüklerden korunacağına, yanında
taşıyanların kaza ve musibetlere uğramayacağına inanılmıştır. Bu çalışmada,
XIX. asırda yaşamış, dinî-tasavvufî eserler vermiş bir şâir olan İsmâil Sâdık
Kemâl b. Muhammed Vecîhî Paşa’ya ait olan Âsâr-ı Kemâl’deki manzum hilye
incelenmiştir. Müellifin hayatı, edebî kişiliği ve eserlerine kısaca
değinilmiş, özellikle çalışmamızın konusu olan hilyenin yer aldığı Âsâr-ı Kemâl
hakkında da bilgi verilmiştir. Hilye türü ve bu türün edebiyatımızdaki yeri hakkında
kısaca bilgi verildikten sonra eserin, şekil ve muhteva yönünden incelenmesi
yapılmış ve eserin transkribe edilmiş metni çalışmanın sonunda verilmiştir.
Ayrıca bu çalışma ile önceki çalışmalarda sehven mensur eserler listesinde adı
geçen eserin manzum olduğu bilim dünyasına duyurulmuştur.
Anahtar Kelimeler
İsmâil Sâdık Kemâl b. Muhammed Vecîhi Paşa,Âsâr-ı Kemâl,hilye,manzum
Kaynakça
- ABDÜLKADİROĞLU, Abdülkerim, “İlk Hilye Hattatı Ahmet Karahisarî mi?”, Milli Kültür, Ankara 1991, Sayı 82, ss. 48-52.
- AKYÜZ, Kenan, Modern Türk Edebiyatının Ana Çizgileri, İnkılap Kitabevi, İs-tanbul ts. 5. Baskı.
- Bağdatlı İsmail Paşa, Hediyyetü’l Ârifîn, Esmâü’l-Müellifîn, ve Âsârü’l-Musannifîn, MEB Yayınları, C. I, İstanbul 1951.
- BAYDEMİR, Hüseyin, “Özbekistan’da İskender, Zülkarneyn, Lokman Hekim ve Hatem Tay ile İlgili Halk Anlatıları”, AÜ Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Erzurum 2009, ss. 109-130.
- Bursalı Mehmet Tahir, Osmanlı Müellifleri, Yay. Haz. A. Fikri Yavuz-İsmâil Özen, Meral Yayınları, İstanbul 1972.
- ÇELEBİOĞLU, Amil, Türk Edebiyatında Manzūm Dinî Eserler, Şükrü Elçin Armağanı, Ankara 1983.
- DERMAN, Uğur, “Hilye-Hat”, DİA, XVIII, 1998, 47-51.
- DİKMEN, Melek, Son Dönem Osmanlı Şuarâsından İsmail Sâdık Kemâl Paşa ve Âsâr-ı Kemâl'i, Fakülte Kitabevi Yayınları, I. Baskı, Isparta 2016.
- ERDOĞAN, Mehtap "Hâkim Mehmed Efendi'nin Manzum Hilyesi," CÜİFD, Sivas 2007, XI-1, ss.317-358.
- ERGİN, Muharrem, Türk Dilbilgisi, Bayrak Basım/Yayım/Tanıtım, İstanbul 1993.