Şâirân-ı Hâssa
Öz
19. yüzyılın ikinci yarısında, Osmanlı hânedânının Dolmabahçe Sarayı’nda ikamet etmeye başlamasının ardından, değişen saray yaşantısı, bu mekândaki mûsikî hayatını da etkilemiştir. Yeni sarayın şartlarına göre sarayda hizmet eden kurumlar da şekil değiştirmiş ve diğer dönemlerden çok farklı bir kurumsal yapı meydana gelmiştir. Bu yeni sistemde her biri farklı mûsikî türleri icrâ eden topluluklar kurulmuş ve Mûsikâ-yı Hümâyûn’a bağlı olarak hizmet vermişlerdir. Çalışmamız bu topluluklar arasında yer alan ve sarayda âşık mûsikîsi icrâ etmekle görevli olan Şâiran-ı Hâssa hakkında bilgiler vermektedir. Makalemizde bu topluluğun kurumsal yapısı ve mevcûdu hakkında arşiv belgelerine dayalı olarak sunulan bilgiler yer almaktadır. Ayrıca bu çalışmamızla Şâiran-ı Hâssa mensupları ile alâkalı “Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde” bulunan bazı belgeler gün yüzüne çıkarılmıştır. Son olarak şâiran-ı hâsanın icrâ şekli hakkında elde bulunan mahdût sayıdaki kaynaklardan yararlanılarak bilgiler verilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Âşık mûsikîsi, saz şâirleri, Osmanlı sarayı, Türk Halk Müziği, Mûsikâ-yı
Kaynakça
- Aksoy, B. (2003). Avrupalı Gezginlerin Gözüyle Osmanlılarda Mûsikî. İstanbul : Pan Yayınları.
- Artun, E. (2001). Aşıklık Geleneği ve Âşık Edebiyatı. Ankara : Akçağ yayınları.
- Bayrak, M. (2005). Alevi Bektaşi Edebiyatında Ermeni Aşıkları . İstanbul: Öz- Ge Yayınları.
- Bayrı, M. H. (1972). İstanbul Folkloru . İstanbul : Baha Yayınları .
- Beyânî Mustafa bin Cârullah. (1997). Tezkiretüş'şuara. (İ. Kutluk, Dü.) Ankara : Türk Tarih Kurumu.
- Dağlı, M. Y. (1943). Bektaşi Edebiyatından Tokatlı Gedâyî Hayatı ve Eserleri. İstanbul : Maarif Kütüphanesi .
- Ergun, S. N. (Tarihsiz). On Dokuzuncu Asır Şârlerinden Beşiktaş'lı Gedâyî. Suhulet Kü- tüphânesi.
- Evliya Çelebi, (1999). Seyahatname. İstanbul : Yapı Kredi Yayınları .
- İnalcık, H. ( 2010). Has-bağçede 'Ayş u Tarab. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
- İnalcık, H. ( 2003). Şâir ve Patron. Ankara: Doğu Batı Yayınları.