Araştırma Makalesi

Kullanıcı Eğilimlerinin Göreceli Modellenmesinin Popülerlik Yanlılığına Etkisi

Cilt: 40 Sayı: 3 26 Eylül 2025
PDF İndir
TR EN

Kullanıcı Eğilimlerinin Göreceli Modellenmesinin Popülerlik Yanlılığına Etkisi

Öz

Dijitalleşmenin hızlanmasıyla kullanıcılar çok sayıda ürün ve hizmet seçeneğiyle karşı karşıya kalmakta, bu da kişiselleştirilmiş içeriklere erişimi zorlaştırmaktadır. Öneri sistemleri bu soruna çözüm sunmakla birlikte, geleneksel yaklaşımlar genellikle tek boyutlu puanlara dayanmakta ve popüler içerikleri öne çıkarma eğilimindedir. Bu durum önerilerin çeşitlilik ve adaletini sınırlandırmaktadır. Bu çalışmada, çok boyutlu veriler üzerinde kullanıcıların puanlama davranışlarını bağlamsal olarak analiz eden yeni bir yöntem olan RelPop önerilmektedir. RelPop, aynı puanın farklı kullanıcılar için göreli anlamını dikkate alarak içerikleri yeniden sıralamakta, böylece önerilerin özgünlük ve adalet düzeyi artmaktadır. Ayrıca, öneri listelerindeki popülerlik yanlılığını ölçmek için ADPI metriği geliştirilmiştir. İki çok ölçütlü veri seti üzerinde yapılan deneyler, RelPop’un önerilerin yenilik ve özgünlüğünü artırdığını, ADPI’nın ise popülerlik yanlılığını daha hassas biçimde ortaya koyduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Zhang, S., Yao, L., Sun, A. & Tay, Y. (2019). Deep learning based recommender system: A survey and new perspectives. ACM Computing Surveys, 52(1), 1-38.
  2. 2. Gomez-Uribe, C. A. & Hunt, N. (2016). The Netflix recommender system: Algorithms, business value, and innovation. ACM Transactions on Management Information Systems, 6(4), 1-19.
  3. 3. Ricci, F., Rokach, L. & Shapira, B. (2022). Recommender systems: Techniques, applications, and challenges. In F. Ricci, L. Rokach & B. Shapira (Eds.), Recommender Systems Handbook (1-35). Cham: Springer.
  4. 4. Schwartz, B. (2016). The paradox of choice: Why more is less (Rev. ed.). New York: Harper Perennial.
  5. 5. Jannach, D. & Adomavicius, G. (2017). Price and profit awareness in recommender systems. In Proceedings of the 11th ACM Conference on Recommender Systems (192-200).
  6. 6. Koren, Y. & Bell, R. (2015). Advances in collaborative filtering. In F. Ricci, L. Rokach & B. Shapira (Eds.), Recommender Systems Handbook (77-118). Cham: Springer.
  7. 7. Adomavicius, G. & Kwon, Y. (2015). Multi-criteria recommender systems. In F. Ricci, L. Rokach & B. Shapira (Eds.), Recommender Systems Handbook (847-880). Cham: Springer.
  8. 8. Baltrunas, L. & Ricci, F. (2014). Experimental evaluation of context-dependent collaborative filtering using item splitting. User Modeling and User-Adapted Interaction, 24(1-2), 7-34.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Karar Desteği ve Grup Destek Sistemleri, Tavsiye Sistemleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

23 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

16 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 40 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Balli, N., & Türkoğlu Kaya, T. (2025). Kullanıcı Eğilimlerinin Göreceli Modellenmesinin Popülerlik Yanlılığına Etkisi. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 40(3), 671-686. https://doi.org/10.21605/cukurovaumfd.1748924
AMA
1.Balli N, Türkoğlu Kaya T. Kullanıcı Eğilimlerinin Göreceli Modellenmesinin Popülerlik Yanlılığına Etkisi. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi. 2025;40(3):671-686. doi:10.21605/cukurovaumfd.1748924
Chicago
Balli, Nilüfer, ve Tuğba Türkoğlu Kaya. 2025. “Kullanıcı Eğilimlerinin Göreceli Modellenmesinin Popülerlik Yanlılığına Etkisi”. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 40 (3): 671-86. https://doi.org/10.21605/cukurovaumfd.1748924.
EndNote
Balli N, Türkoğlu Kaya T (01 Eylül 2025) Kullanıcı Eğilimlerinin Göreceli Modellenmesinin Popülerlik Yanlılığına Etkisi. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 40 3 671–686.
IEEE
[1]N. Balli ve T. Türkoğlu Kaya, “Kullanıcı Eğilimlerinin Göreceli Modellenmesinin Popülerlik Yanlılığına Etkisi”, Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, c. 40, sy 3, ss. 671–686, Eyl. 2025, doi: 10.21605/cukurovaumfd.1748924.
ISNAD
Balli, Nilüfer - Türkoğlu Kaya, Tuğba. “Kullanıcı Eğilimlerinin Göreceli Modellenmesinin Popülerlik Yanlılığına Etkisi”. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 40/3 (01 Eylül 2025): 671-686. https://doi.org/10.21605/cukurovaumfd.1748924.
JAMA
1.Balli N, Türkoğlu Kaya T. Kullanıcı Eğilimlerinin Göreceli Modellenmesinin Popülerlik Yanlılığına Etkisi. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi. 2025;40:671–686.
MLA
Balli, Nilüfer, ve Tuğba Türkoğlu Kaya. “Kullanıcı Eğilimlerinin Göreceli Modellenmesinin Popülerlik Yanlılığına Etkisi”. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, c. 40, sy 3, Eylül 2025, ss. 671-86, doi:10.21605/cukurovaumfd.1748924.
Vancouver
1.Nilüfer Balli, Tuğba Türkoğlu Kaya. Kullanıcı Eğilimlerinin Göreceli Modellenmesinin Popülerlik Yanlılığına Etkisi. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi. 01 Eylül 2025;40(3):671-86. doi:10.21605/cukurovaumfd.1748924

Cited By