Plasmodium vivax’ın uzayan inkübasyon periyodu mu? yoksa Kuzey Kıbrıs’ta sıtma hortladı mı?
Öz
Sıtma, Plasmodium parazitlerinin neden olduğu ve halen dünyayı etkileyen ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. Dünyada en sık görülen tür Plasmodium vivax (P. vivax)’tır. Vivax sıtması, karaciğerde latent kalıp, aylar hatta yıllar sonra relapslara neden olan hipnozoit formlar ile karakterizedir. Bunun yanında, P. vivax enfeksiyonunda uzamış inkübasyon sürelerinden bahsedilmektedir. Bu çalışmada, sekiz gün ara ile hastanemize başvuran ve P. vivax tanısı alan iki sıtma olgusu incelenmiştir. Hastalarımızdan biri en son 7 ay, diğeri ise 12 ay önce ülkeleri olan Pakistan’dan ülkemize gelmiş ve bu sürede bir daha yurt dışına çıkmamışlardı. İkisinin de daha önceden sıtma öyküsü bulunmamaktaydı. Ülkemizde, 1950 yılından itibaren Plasmodium parazitlerini bulaştıran Anofel cinsi sivrisineklerin adadan elimine edilmesi sonucu sıtma enfeksiyonu eradike edilmiş ve o tarihten günümüze kadar geçen sürede yerli sıtma vakasına rastlanmamıştır. Buna rağmen, son yıllarda değişen sivrisinek faunası ile birlikte yurt dışı kaynaklı vakaların artmasının, yeniden yerli sıtma olgularının görülmesi açısından risk teşkil ettiği düşünülmektedir. Sonuç olarak, güncel araştırmaların ve sürveyans çalışmalarının yapılması ile daha doğru ve kesin veriler elde edilebilecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Referans1 World Health Organization (WHO). Malaria. Available from: https://www.who.int/health-topics/malaria#tab=tab_1
- Referans2 Özkeklikçi A, Avcıoğlu F. Gaziantep’te 2005-2015 Yılları Arasında Sıtma Epidemiyolojisi. Türkiye Parazitol Derg. 2019;43(3):102-5.
- Referans3 Taylor AR, Watson JA, Chu CS, Puaprasert K, Duanguppama J, Day NPJ et al. Resolving the cause of recurrent Plasmodium vivax malaria probabilistically. Nat Commun. 2019;10(1):5595.
- Referans4 White MT, Shirreff G, Karl S, Ghani AC, Mueller I. Variation in relapse frequency and the transmission potential of Plasmodium vivax malaria. Proc R Soc B. 2016;283:20160048.
- Referans5 Hatipoğlu M, Ülçay A, Turhan V, Karagöz E, Erdem H, Acar A ve ark. Dış Kaynaklı İki Relaps Plasmodium vivax olgusu ve Proflakside Primakin. Turkiye Parazitol Derg. 2014;38:120-3.
- Referans6 Brasil P, de Pina Costa A, Pedro RS, da Silveira Bressan C, da Silva S, Tauil PL et al. Unexpectedly long incubation period of Plasmodium vivax malaria, in the absence of chemoprophylaxis, in patients diagnosed outside the transmission area in Brazil. Malaria Journal. 2011;10:122.
- Referans7 Garnham PCC, Bray RS, Bruce-Chwatt LJ, Draper CC, Killick-Kendrick R, Sergiev PG et al. A strain of Plasmodium vivax characterized by prolonged incubation: morphological and biological characteristics. Bull World Health Organ. 1975;52(1):21-32.
- Referans8 Bourgard C, Albrecht L, Kayano ACAV, Sunnerhagen P, Costa FTM. Plasmodium vivax Biology: Insights Provided by Genomics, Transcriptomics and Proteomics. Front Cell Infect Microbiol. 2018;8:34.
- Referans9 Sümer Ş, Aktuğ Demir N, Ural O, Çimen G, Yalçınkaya E. Relaps ile İzlenen Bir Sıtma Olgusu. Turkiye Parazitol Derg. 2018;42:161-3.
- Referans10 Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Treatment of Malaria: Guidelines for Clinicians (United States). Available from: https://www.cdc.gov/malaria/resources/pdf/Malaria_Treatment_Guidelines.pdf
