Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Clinical significance of fragmented QRS in relation to left ventricular mass and carotid intima-media thickness in hypertensive individuals

Yıl 2025, Cilt: 50 Sayı: 4, 1073 - 1083, 22.12.2025
https://doi.org/10.17826/cumj.1785525

Öz

Purpose: Fragmented QRS (fQRS) is an electrocardiographic marker of depolarization abnormalities related to myocardial fibrosis. Although fQRS has been linked to adverse cardiovascular outcomes, its relationship with vascular remodeling in hypertension remains unclear. This study aimed to investigate the association between fQRS, left ventricular hypertrophy (LVH), and carotid artery disease in hypertensive patients.
Materials and Methods: A total of 292 patients with essential hypertension were enrolled and stratified into two groups according to the presence (n = 128) or absence (n = 164) of fQRS on 12-lead electrocardiography. All participants underwent transthoracic echocardiography to determine left ventricular mass (LVM) and left ventricular mass index (LVMI), as well as carotid ultrasonography for measurement of carotid intima-media thickness (CIMT) and plaque detection.
Results: Baseline demographic and laboratory parameters, including lipid profile and inflammatory markers, did not differ significantly between groups. However, patients with fQRS exhibited higher systolic and diastolic blood pressure, greater LVM and LVMI, and a markedly increased prevalence of LVH (60.9% vs. 14.6%). Carotid ultrasound revealed significantly higher CIMT values (Right: 0.87 vs. 0.71; Left: 0.86 vs. 0.70) and plaque burden (32.8% vs. 11%) in the fQRS group. Multivariable analysis identified right CIMT >0.72 mm, left CIMT >0.74 mm, LVM >145 g, LVMI >91 g/m², and carotid plaque presence as independent associates of fQRS.
Conclusion: Fragmented QRS is strongly associated with both myocardial and vascular target-organ damage in hypertension. Its presence may serve as a non-invasive marker for identifying high-risk patients who warrant intensified cardiovascular risk assessment and management.

Etik Beyan

Ethical approval was obtained from the Clinical Research Ethics Committee of Hitit University by its decision dated 13.11.2019 and numbered 2019/85.

Destekleyen Kurum

No financial funding was received for this study.

Teşekkür

We thank all the staff of the institution who contributed to the study.

Kaynakça

  • Taki H, Tuomilehto J, Zimmet P, Tamosiunas A, Kowlessur S, Magliano DJ et al. Left ventricular hypertrophy: an ECG-based study of prevalence and risk factors in a multiethnic population. Open Heart. 2023;10:e002495.
  • Han Y, Li Y, Wu Z, Pei Y, Lu S, Yu H et al. Progress in diagnosis and treatment of hypertension combined with left ventricular hypertrophy. Ann Med. 2024;56:2405080.
  • Kruszewska J, Cudnoch-Jedrzejewska A, Czarzasta K. Remodeling and fibrosis of the cardiac muscle in the course of obesity-pathogenesis and involvement of the extracellular matrix. Int J Mol Sci. 2022;23:4195.
  • Khalid K, Padda J, Ismail D, Abdullah M, Gupta D, Pradeep R, et al. Correlation of coronary artery disease and left ventricular hypertrophy. Cureus. 2021;13:e17550.
  • AlGhibiwi HK, Sarawi WS, Alosaimi ME, Alhusaini AM, Assiri MA, Algarzae NK. The Association between cardiovascular risk factors and carotid intima-media thickness in 42,726 adults in UK biobank: a cross-sectional study. J Cardiovasc Dev Dis. 2023;10:358.
  • Yang T, Fu X, Fu P, Chen J, Xu C, Liu X et al. The value of fragmented QRS in predicting the prognosis of chronic total occlusion patients with myocardial infarction history undergoing percutaneous coronary intervention: a 24-months follow-up study. Clin Cardiol. 2021;44:537-46.
  • Younis AS, El-Halag MI, ElBadry MA, Abbas NIM. Fragmented QRS complex frequency and location as predictor of cardiogenic shock and mortality following acute coronary syndrome. Egypt Heart J. 2020;72:43.
  • Bekar L, Katar M, Yetim M, Çelik O, Kilci H, Önalan O. Fragmented QRS complexes are a marker of myocardial fibrosis in hypertensive heart disease. Turk Kardiyol Dern Ars. 2016;44:554-60.
  • Güçlü A, Kahraman S, Kırış A, Arı H, Akyüz A, Yıldız A. Relationship between fragmented QRS complex and aortic stiffness in chronic hemodialysis patients. Anatol J Cardiol. 2017;17:128-33.
  • Şahin S, Aslan AN, Kocaman SA, Baysan O, Uğurlu Y, Cengel A. Relation between fragmented QRS complex and arterial compliance in hypertensive patients. Eurasian J Med. 2019;51:145-50.
  • Williams B, Mancia G, Spiering W, Agabiti Rosei E, Azizi M, Burnier M et al. 2018 ESC/ESH Guidelines for the management of arterial hypertension. Eur Heart J. 2018;39:3021-3104.
  • Yıldırım E, Karaçimen D, Ozcan KS, Osmonov D, Türkkan C, Altay S et al. The relationship between fragmentation on electrocardiography and in-hospital prognosis of patients with acute myocardial infarction. Med Sci Monit. 2014;20:913-9.
  • Xu Y, Qiu Z, Xu Y, Bao H, Gao S, Cheng X. The role of fQRS in coronary artery disease: a meta-analysis of observational studies. Herz. 2015;40:8-15.
  • Akyüz AR, Şahin S, Çırakoğlu ÖF, Kul S, Turan T, Erkan H. Relation between fragmented QRS complex and cardio-ankle vascular index in asymptomatic subjects. Clin Exp Hypertens. 2021;43:368-72.
  • Achim A, Péter OÁ, Cocoi M, Serban A, Mot S, Dadarlat-Pop A, et al. Correlation between coronary artery disease with other arterial systems: similar, albeit separate, underlying pathophysiologic mechanisms. J Cardiovasc Dev Dis. 2023;10:210.
  • Hua R, Gao H, He C, Xin S, Wang B, Zhang S, et al. An emerging view on vascular fibrosis molecular mediators and relevant disorders: from bench to bed. Front Cardiovasc Med. 2023;10:1273502.
  • Park S, Lakatta EG. Role of inflammation in the pathogenesis of arterial stiffness. Yonsei Med J. 2012;53:258-61.
  • Katholi RE, Couri DM. Left ventricular hypertrophy: major risk factor in patients with hypertension: update and practical clinical applications. Int J Hypertens. 2011;2011:495349.
  • Masenga SK, Kirabo A. Hypertensive heart disease: risk factors, complications and mechanisms. Front Cardiovasc Med. 2023;10:1205475.
  • Zhang B, Zhen Y, Shen D, Zhang G. Significance of fragmented QRS complexes for identifying left ventricular hypertrophy in patients with hypertension. Ann Noninvasive Electrocardiol. 2015;20:175-80.
  • Das MK, Khan B, Jacob S, Kumar A, Mahenthiran J. Significance of a fragmented QRS complex versus a Q wave in patients with coronary artery disease. Circulation. 2006;113:2495-501

Hipertansif bireylerde sol ventrikül kütlesi ve karotis intima-media kalınlığı ile ilişkili olarak fragmente QRS’nin klinik önemi

Yıl 2025, Cilt: 50 Sayı: 4, 1073 - 1083, 22.12.2025
https://doi.org/10.17826/cumj.1785525

Öz

Amaç: Fragmente QRS (fQRS), miyokardiyal fibrozis ile ilişkili depolarizasyon anormalliklerinin elektrokardiyografik bir göstergesidir. fQRS’nin olumsuz kardiyovasküler sonuçlarla ilişkisi gösterilmiş olsa da hipertansiyonda vasküler yeniden yapılanma ile ilişkisi belirsizdir. Bu çalışma, hipertansif hastalarda fQRS’nin sol ventrikül hipertrofisi (SVH) ve karotis arter hastalığı ile ilişkisini araştırmayı amaçladı.
Gereç ve Yöntem: Esansiyel hipertansiyonu olan toplam 292 hasta çalışmaya alındı ve 12 derivasyonlu elektrokardiyografide fQRS varlığına (n = 128) veya yokluğuna (n = 164) göre iki gruba ayrıldı. Tüm katılımcılara sol ventrikül kütlesi (LVK) ve sol ventrikül kütle indeksi (LVKI) ölçümü için transtorasik ekokardiyografi, karotis intima-media kalınlığı (KİMK) ve plak varlığını belirlemek için karotis ultrasonografisi uygulandı.
Bulgular: Demografik ve laboratuvar parametreleri, lipit profili ve inflamatuvar belirteçler dahil olmak üzere, gruplar arasında anlamlı farklılık göstermedi. Ancak fQRS pozitif hastalarda sistolik ve diyastolik kan basıncı daha yüksek, LVK ve LVKI daha fazla ve SVH prevalansı belirgin derecede artmıştı (%60,9’a karşı %14,6). Karotis ultrasonografisi, fQRS grubunda anlamlı derecede daha yüksek KİMK değerleri (Sağ: 0,87’ye karşı 0,71; Sol: 0,86’ya karşı 0,70) ve plak yükü (%32,8’e karşı %11)ortaya koydu. Çok değişkenli analizde sağ KİMK >0,72 mm, sol KİMK >0,74 mm, LVK >145 g, LVKI >91 g/m² ve karotis plak varlığı fQRS’nin bağımsız olarak ilişkili değişkenler olarak bulundu.
Sonuç: Fragmented QRS, hipertansiyonda hem miyokard hem de vasküler hedef organ hasarı ile güçlü şekilde ilişkilidir. Varlığı, kardiyovasküler risk değerlendirmesi ve yönetimi yoğunlaştırılması gereken yüksek riskli hastaları tanımlamada non-invaziv bir belirteç olarak kullanılabilir.

Etik Beyan

Hitit Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’nun 13.11.2019 tarihli ve 2019/85 sayılı kararı ile etik onay alınmıştır.

Destekleyen Kurum

Bu çalışma için herhangi bir mali destek alınmamıştır.

Teşekkür

Çalışmada emeği geçen tüm kurum çalışanlarımıza teşekkür ederiz.

Kaynakça

  • Taki H, Tuomilehto J, Zimmet P, Tamosiunas A, Kowlessur S, Magliano DJ et al. Left ventricular hypertrophy: an ECG-based study of prevalence and risk factors in a multiethnic population. Open Heart. 2023;10:e002495.
  • Han Y, Li Y, Wu Z, Pei Y, Lu S, Yu H et al. Progress in diagnosis and treatment of hypertension combined with left ventricular hypertrophy. Ann Med. 2024;56:2405080.
  • Kruszewska J, Cudnoch-Jedrzejewska A, Czarzasta K. Remodeling and fibrosis of the cardiac muscle in the course of obesity-pathogenesis and involvement of the extracellular matrix. Int J Mol Sci. 2022;23:4195.
  • Khalid K, Padda J, Ismail D, Abdullah M, Gupta D, Pradeep R, et al. Correlation of coronary artery disease and left ventricular hypertrophy. Cureus. 2021;13:e17550.
  • AlGhibiwi HK, Sarawi WS, Alosaimi ME, Alhusaini AM, Assiri MA, Algarzae NK. The Association between cardiovascular risk factors and carotid intima-media thickness in 42,726 adults in UK biobank: a cross-sectional study. J Cardiovasc Dev Dis. 2023;10:358.
  • Yang T, Fu X, Fu P, Chen J, Xu C, Liu X et al. The value of fragmented QRS in predicting the prognosis of chronic total occlusion patients with myocardial infarction history undergoing percutaneous coronary intervention: a 24-months follow-up study. Clin Cardiol. 2021;44:537-46.
  • Younis AS, El-Halag MI, ElBadry MA, Abbas NIM. Fragmented QRS complex frequency and location as predictor of cardiogenic shock and mortality following acute coronary syndrome. Egypt Heart J. 2020;72:43.
  • Bekar L, Katar M, Yetim M, Çelik O, Kilci H, Önalan O. Fragmented QRS complexes are a marker of myocardial fibrosis in hypertensive heart disease. Turk Kardiyol Dern Ars. 2016;44:554-60.
  • Güçlü A, Kahraman S, Kırış A, Arı H, Akyüz A, Yıldız A. Relationship between fragmented QRS complex and aortic stiffness in chronic hemodialysis patients. Anatol J Cardiol. 2017;17:128-33.
  • Şahin S, Aslan AN, Kocaman SA, Baysan O, Uğurlu Y, Cengel A. Relation between fragmented QRS complex and arterial compliance in hypertensive patients. Eurasian J Med. 2019;51:145-50.
  • Williams B, Mancia G, Spiering W, Agabiti Rosei E, Azizi M, Burnier M et al. 2018 ESC/ESH Guidelines for the management of arterial hypertension. Eur Heart J. 2018;39:3021-3104.
  • Yıldırım E, Karaçimen D, Ozcan KS, Osmonov D, Türkkan C, Altay S et al. The relationship between fragmentation on electrocardiography and in-hospital prognosis of patients with acute myocardial infarction. Med Sci Monit. 2014;20:913-9.
  • Xu Y, Qiu Z, Xu Y, Bao H, Gao S, Cheng X. The role of fQRS in coronary artery disease: a meta-analysis of observational studies. Herz. 2015;40:8-15.
  • Akyüz AR, Şahin S, Çırakoğlu ÖF, Kul S, Turan T, Erkan H. Relation between fragmented QRS complex and cardio-ankle vascular index in asymptomatic subjects. Clin Exp Hypertens. 2021;43:368-72.
  • Achim A, Péter OÁ, Cocoi M, Serban A, Mot S, Dadarlat-Pop A, et al. Correlation between coronary artery disease with other arterial systems: similar, albeit separate, underlying pathophysiologic mechanisms. J Cardiovasc Dev Dis. 2023;10:210.
  • Hua R, Gao H, He C, Xin S, Wang B, Zhang S, et al. An emerging view on vascular fibrosis molecular mediators and relevant disorders: from bench to bed. Front Cardiovasc Med. 2023;10:1273502.
  • Park S, Lakatta EG. Role of inflammation in the pathogenesis of arterial stiffness. Yonsei Med J. 2012;53:258-61.
  • Katholi RE, Couri DM. Left ventricular hypertrophy: major risk factor in patients with hypertension: update and practical clinical applications. Int J Hypertens. 2011;2011:495349.
  • Masenga SK, Kirabo A. Hypertensive heart disease: risk factors, complications and mechanisms. Front Cardiovasc Med. 2023;10:1205475.
  • Zhang B, Zhen Y, Shen D, Zhang G. Significance of fragmented QRS complexes for identifying left ventricular hypertrophy in patients with hypertension. Ann Noninvasive Electrocardiol. 2015;20:175-80.
  • Das MK, Khan B, Jacob S, Kumar A, Mahenthiran J. Significance of a fragmented QRS complex versus a Q wave in patients with coronary artery disease. Circulation. 2006;113:2495-501
Toplam 21 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil İngilizce
Konular Klinik Tıp Bilimleri (Diğer)
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Mucahit Yetim 0000-0002-2444-7523

Macit Kalçık 0000-0002-8791-4475

Lütfü Bekar 0000-0002-3920-1382

Muhammet Cihat Çelik 0000-0002-6496-7849

Yusuf Karavelioğlu 0000-0002-2544-1975

Gönderilme Tarihi 22 Eylül 2025
Kabul Tarihi 24 Kasım 2025
Yayımlanma Tarihi 22 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı Yıl 2025 Cilt: 50 Sayı: 4

Kaynak Göster

MLA Yetim, Mucahit vd. “Clinical significance of fragmented QRS in relation to left ventricular mass and carotid intima-media thickness in hypertensive individuals”. Cukurova Medical Journal, c. 50, sy. 4, 2025, ss. 1073-8, doi:10.17826/cumj.1785525.