Mental iş yükü ve uyanık olma durumunda kullanılan nöroergonomik yöntemler

Gizem Gül Koç; Ali Kokangül

doi:10.17826/cumj.448430

TR EN

Mental iş yükü ve uyanık olma durumunda kullanılan nöroergonomik yöntemler

Öz

Nöroergonomi, insan beyninin iş performansı ve günlük yaşam sırasında karşılaşılan beyin fonksiyonu ve davranışları hakkında değerli bilgiler elde edebilme adına geliştirilen bir bilim dalıdır. Teori ve prensiplerini ergonomi, sinirbilim ve insan faktörlerinden alır. Nöroergonomi çalışmaları sırasında beyin yapılarını, mekanizmalarını ve işlevlerini anlamak için nörogörüntüleme teknikleri kullanılır. Nörogörüntüleme teknikleri, iki genel kategoriye ayrılır; bunlar, elektroensefalografi gibi (EEG) gibi uyaranlara cevapta nöronal aktivitenin direkt göstergeleri ve pozitron emisyon tomografisi - bilgisayarlı tomografi (PET-BT), fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRG), fonksiyonel yakın kızılötesi spektroskopi (fNIRS), fonksiyonel Transkranyal Doppler (fTCD) gibi nöronal aktivitenin endirekt metabolik göstergeleridir. Bu derlemede mental iş yükü ve uyanık olma durumunda kullanılan nöroergonomik yöntemler gözden geçirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Nörobilim,ergonomi

Kaynakça

1. Parasuraman R., Rizzo M. Neuroergonomics: The brain at work. New York, NY: Oxford University Press. 2008.
2. Parasuraman R., Wilson G.F. Putting the brain to work: Neuroergonomics past, present and future. Human Factors, 2008, 50: 468–474.
3. Lees MN., Cosman JD., Lee JD., Fricke N., Rizzo M. Translating cognitive neuroscience to the driver's operational environment: a neuroergonomic approach. The American Journal of Psychology (AJP), 2010, 123:391-411.
4. Bandettini PA., Wong EC., Hinks RS, Tikofsky RS., Hyde JS. Time course EPI of human brain function during task activation. Magnetic Resonance in Medicine, 1992;25:390-97.
5. Kwong KK., Belliveau JW., Chesler DA., Goldberg IE., Weisskoff RM., Poncelet BP., Kennedy DN., Hoppel BE., Cohen MS., Turner R., et al. Dynamic magnetic resonance imaging of human brain activity during primary sensory stimulation. Proceedings of the National Academy of Sciences USA, 1992;89:5675-79.
6. Ogawa S., Lee TM., Kay AR., Tank DW. Brain magnetic resonance imaging with contrast dependent on blood oxygenation. Proceedings of the National Academy of Sciences USA, 1990, 87:9868-72.7. Wierenga CE., and Bondi MW. Use of Functional Magnetic Resonance Imaging in the Early Identification of Alzheimer’s Disease. Neuropsychol Rev. 2007, 17: 127–143.8. Kim DI., Sui J., Rachakonda S., White T., Manoach DS., Clark VP., Ho BC., Schulz SC., Calhoun VD. Identification of imaging biomarkers in schizophrenia: a coefficient-constrained independent component analysis of the mind multi-site schizophrenia study. Neuroinformatics,. 2010, 8:213-29.
9. Richards TL., Berninger VW. Abnormal fMRI Connectivity in Children with Dyslexia During a Phoneme Task: Before But Not After Treatment. The Journal of Neurolinguistics, 2008, 21:294-304.
10. Wise RG., Preston C. What is the value of human FMRI in CNS drug development? Drug Discovery Today, 2010,15:973-80.
11. Glover GH. Overview of Functional Magnetic Resonance Imaging. Neurosurgery Clinics of North America, 2011, 22: 133-139.
12. Buxton RB., Frank LR. A model for the coupling between cerebral blood flow and oxygen metabolism during neural stimulation. The Journal of Cerebral Blood Flow & Metabolism, 1997, 17:64-72.

13. Buxton RB., Wong EC., Frank LR. Dynamics of blood flow and oxygenation changes during brain activation: the balloon model. Magnetic Resonance in Medicine, 1998,39:855-64.
14. Davis TL., Kwong KK., Weisskoff RM., Rosen BR. Calibrated functional MRI: mapping the dynamics of oxidative metabolism. Proceedings of the National Academy of Sciences USA, 1998, 95:1834-9.
15. Lyman S., Ferguson SA., Braver ER., Williams AF. Older driver involvements in police reported crashes and fatal crashes: trends and projections. Injury Prevention, 2002, 8:116-20.
16. Preusser DF., Williams AF., Ferguson SA., Ulmer RG., Weinstein HB. Fatal crash risk for older drivers at intersections. Accident Analysis & Prevention,. 1998, 30:151-9.
17. Filley CM. Encephalopathies. In: Rizzo M, Eslinger PJ, editors. Principles and Practice of Behavioral Neurology and Neuropsychology. Philadelphia, PA: Saunders; 2004. pp. 635–653.
18. Dewar RE. Age differences - Drivers old and young. In: Dewar RE, Olson PL, editors. Human Factors in Traffic Safety. 2. Tucson, AZ: Laywers and Judges Publishing Company, Inc; 2007. pp. 143–158.
19. McGwin G Jr., Brown DB. Characteristics of traffic crashes among young, middle-aged, and older drivers. Accident Analysis & Prevention, 1999,31:181-98.
20. Lin X., Sai L., Yuan Z. Detecting Concealed Information with Fused Electroencephalo- graphy and Functional Near-infrared Spectroscopy. Neuroscience 2018 Jun, 10. pii: S0306-4522(18)30469-X. doi: 10.1016/j.neuroscience.2018.06.049.
21. Fischer BM., Siegel BA., Weber WA., von Bremen K., Beyer T., Kalemis A. PET/CT is a cost-effective tool against cancer: synergy supersedes singularity. the European Journal of Nuclear Medicine and Molecular Imaging, 2016,43:1749-52. 22. Zukotynski K., Kuo PH., Mikulis D., Rosa-Neto P., Strafella AP., Subramaniam RM., Black SE. PET/CT of Dementia. American Journal of Roentgenology (AJR), 2018,27:1-14.
23. Fischer BM., Siegel BA., Weber WA., von Bremen K., Beyer T., Kalemis A. PET/CT is a cost-effective tool against cancer: synergy supersedes singularity. European Journal of Nuclear Medicine and Molecular Imaging, 2016,43:1749-52.
24. Kutas M, McCarthy G, Donchin E. Augmenting mental chronometry: The P300 as a measure of stimulus evaluation time. Science 1977,197:792–95.
25. Carryl L., Baldwin CL., Coyne JT. Dissociable aspects of mental workload: Examinations of the P300 ERP component and performance assessments. Psychologia 2005,48: 102-119.
26. Luck S. Sources of dual-task interference: Evidence from human electrophysiology. Psychological Science 1998,9: 223–227.
27. Brookings JB., Wilson GF., Swain CR. Psychophysiological responses to changes in workload during simulated air traffic control. Biological Psychology 1996,42: 361–77.
28. Oliviera I., Grigori O., Guimaraes N. EEG Signal Analysis For Silent Visual Reading Classification. International Journal of Circuits, Systems And Signal Processing 2009,3:119-26.
29. Mostow J, Chang K-M, Nelson J. Toward Exploring EEG input in a Reading Tutor, AIED. LNCS, Springer, Heidelberg, 2011, 230-37.
30. Galan FC, Beal CR. “EEG Estimates of Engagement and Cognitive Workload Predict Math Problem Solving Outcomes”, User Modelling, Adaptation, and Personalization (UMAP), 2012, pp.51- 62.
31. Sakkalis V., Zervakis M., Micheloyannis S. Significant EEG features Involved in Mathematical Reasoning: Evidence from Wavelet Analysis. Brain Topography 2006,19:53-60.
32. Sharabaty H., Jammes, B., Esteve D., EEG analysis using HHT: One step toward automatic drowsiness scoring. 22nd International Conference on Advanced Information Networking and Applications – Workshops, 2008, 826-831.
33. Connolly JD., Goodale MA., Menon RS., Munoz DP. Human fMRI evidence for the neural correlates of preparatory set. Nature Neuroscience 2002,5:1345-52.
34. Duschek S, Hoffmann A, Montoro CI, Del Paso GAR, Schuepbach D, Ettinger U. Cerebral blood flow modulations during preparatory attention and proactive inhibition. Biol Psychol. 2018;18:30518. doi: 10.1016/j.biopsycho.2018.07.003.
35. Posner, MI, Petersen SE. The attention system of the human brain. Annual Review of Neuroscience 1990;13:25-42.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Gizem Gül Koç ^* Bu kişi benim
0000-0002-0058-0207
Türkiye

Ali Kokangül Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2018

Gönderilme Tarihi

7 Temmuz 2018

Kabul Tarihi

15 Ağustos 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 43 Sayı: Ek 1

DOI

https://doi.org/10.17826/cumj.448430

IZ

https://izlik.org/JA39RG25GC

APA

Koç, G. G., & Kokangül, A. (2018). Mental iş yükü ve uyanık olma durumunda kullanılan nöroergonomik yöntemler. Cukurova Medical Journal, 43(Ek 1), 295-300. https://doi.org/10.17826/cumj.448430

AMA

1.Koç GG, Kokangül A. Mental iş yükü ve uyanık olma durumunda kullanılan nöroergonomik yöntemler. Cukurova Med J. 2018;43(Ek 1):295-300. doi:10.17826/cumj.448430

Chicago

Koç, Gizem Gül, ve Ali Kokangül. 2018. “Mental iş yükü ve uyanık olma durumunda kullanılan nöroergonomik yöntemler”. Cukurova Medical Journal 43 (Ek 1): 295-300. https://doi.org/10.17826/cumj.448430.

EndNote

Koç GG, Kokangül A (01 Aralık 2018) Mental iş yükü ve uyanık olma durumunda kullanılan nöroergonomik yöntemler. Cukurova Medical Journal 43 Ek 1 295–300.

IEEE

[1]G. G. Koç ve A. Kokangül, “Mental iş yükü ve uyanık olma durumunda kullanılan nöroergonomik yöntemler”, Cukurova Med J, c. 43, sy Ek 1, ss. 295–300, Ara. 2018, doi: 10.17826/cumj.448430.

ISNAD

Koç, Gizem Gül - Kokangül, Ali. “Mental iş yükü ve uyanık olma durumunda kullanılan nöroergonomik yöntemler”. Cukurova Medical Journal 43/Ek 1 (01 Aralık 2018): 295-300. https://doi.org/10.17826/cumj.448430.

JAMA

1.Koç GG, Kokangül A. Mental iş yükü ve uyanık olma durumunda kullanılan nöroergonomik yöntemler. Cukurova Med J. 2018;43:295–300.

MLA

Koç, Gizem Gül, ve Ali Kokangül. “Mental iş yükü ve uyanık olma durumunda kullanılan nöroergonomik yöntemler”. Cukurova Medical Journal, c. 43, sy Ek 1, Aralık 2018, ss. 295-00, doi:10.17826/cumj.448430.

Vancouver

1.Gizem Gül Koç, Ali Kokangül. Mental iş yükü ve uyanık olma durumunda kullanılan nöroergonomik yöntemler. Cukurova Med J. 01 Aralık 2018;43(Ek 1):295-300. doi:10.17826/cumj.448430

Bu eser Creative Commons Atıf-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Mental iş yükü ve uyanık olma durumunda kullanılan nöroergonomik yöntemler

Mental iş yükü ve uyanık olma durumunda kullanılan nöroergonomik yöntemler

Öz

Anahtar Kelimeler

Neuroergonomic methods used in mental workload and vigilance

Öz

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster