Gebelikte Risk Algısı Ölçeği: Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Öz
AAmaç: Araştırmanın amacı, Heaman ve Gupton tarafından geliştirilen Gebelikte Risk Algısı Ölçeği (GRAÖ)’nin Türkçe geçerlik ve güvenirliğini belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Türkçe ölçek formu, Eylül 2018-Ocak 2019 tarihleri arasında il merkezinde bulunan iki hastaneye başvuran toplam 349 gebeye (164 riskli ve 185 sağlıklı) uygulanmıştır. Riskli gebelik tanısı alarak kliniklerde yatarak tedavi gören kadınlar ve rutin gebelik izlemleri için polikliniğe başvuran kadınlar araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Gebelere Kişisel Bilgi Formu ve GRAÖ Türkçe formu yüze görüşülerek uygulanmıştır.
Bulgular: Gebelerin yaş ortalaması 27.65 ± 6.03’dir. Gebelerin %47’si mevcut gebeliklerinde riskli gebelik tanısı almıştır. Mevcut gebeliklerinde “riskli gebelik” tanısı alan kadınların %52.8’inin erken doğum tehditi yaşadığı belirlenmiştir. Madde analizi sonucunda ölçek madde toplam korelasyonlarının r = 0.47 ile 0.67 arasında olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin Cronbach alfa katsayısı 0.84'dür. Testi yarılama yöntemi sonucunda Spearman-Brown güvenirlik katsayısı 0.79; Guttman Split-Half 0.79 bulunmuştur. Özdeğeri 1’i aşan, toplam değişkenliğin %57.866’sını açıklayan, faktör yükü 0.40-0.67 arasında olan 9 maddeli 2 faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Yapılan doğrulayıcı faktör analizi ile ölçeğin kuramsal ve istatistiksel olarak kabul edilebilir düzeyde uyum gösterdiği bulunmuştur.
Sonuç: GRAÖ Türkçe formu, sağlık profesyonelleri tarafından gebelerin “kendisine” ve “bebeğine” yönelik mevcut risk algısının değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Sjoberg L. The methodology of risk perception research. Quality & Quantity 2000; 34: 407– 418.
- 2. Brewer NT, Chapman GB, Gibbons FX, Gerrard M, McCaul KD, Weinstein ND. Metaanalysis of the relationship between risk perception and health behavior: The example of vaccination. Health Psychology 2007; 26: 136–145.
- 3. Weinstein ND, Kwitel A, McCaul KD, Magnan RE, Gerrard M, Gibbons FX. Risk perceptions: Assessment and relationship to influenza vaccination. Health Psychology 2007; 26: 146–151.
- 4. Conner M, Brkshire PN. Predicting health behaviour. Berkshire. 2005, McGraw-Hill Education.
- 5. Gözüm S, Çapık C. Sağlık Davranışlarının Geliştirilmesinde Bir Rehber: Sağlık İnanç Modeli. DEUHYO ED 2014; 7(3): 230-237.
- 6. Janz NK, Becker MH. The Health Belief Model: A decade later. Health Education Quarterly 1984; 11: 1–47.
- 7. Kershaw TS, Ethier KA, Niccolai LM, Lewis JB, Ickovics JR. Misperceived risk among female adolescents: Social and psychological factors associated with sexual risk accuracy. Health Psychology 2003; 22: 523–532.
- 8. Lennon S. Risk perception in pregnancy: A concept analysis. Journal of Advanced Nursing 2016; 72(9): 2016-29.
- 9. Lee S, Ayers S, Holden D. Risk perception of women during high risk pregnancy: A systematic review. Health Risk & Society 2012; 14(6): 511-531.
- 10. Stahl K, Hundley V. Risk and risk assessment in pregnancy—Do we scare because we care? Midwifery 2003; 19: 298–309.
