Araştırma Makalesi

Birinci basamakta reçeteleme trendi ve sık karşılaşılan tanılara ait reçetelerin incelenmesi: Türkiye verisi

Cilt: 45 Sayı: 2 30 Haziran 2020
Dilara Bayram , Caner Vızdıklar , Volkan Aydın , Fatma İşli , Ahmet Akıcı *
PDF İndir
EN TR

Birinci basamakta reçeteleme trendi ve sık karşılaşılan tanılara ait reçetelerin incelenmesi: Türkiye verisi

Öz

Amaç: Bu çalışmada Türkiye’de birinci basamakta düzenlenen reçetelerin ayrıntılarının incelenmesi ve bunların yıllara göre değişiminin değerlendirilmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Türkiye’de 2013-2016 tarihleri arasında birinci basamak hekimleri tarafından yazılan ve Reçete Bilgi Sistemi’nde kayıtlı tüm elektronik reçetelerdeki ilaçların ayrıntıları incelendi. Hastaların cinsiyetleri ve yaş grupları özelinde reçete başına düşen ortalama ilaç sayıları (RBDİS) belirlendi. İncelenen yıllarda en sık karşılaşılan ilk yirmi ilacın yer aldığı reçetelerin yüzdeleri belirlendi. Dört yıllık süreçte tek tanılı reçeteler içerisinde en sık karşılaşılan on tanının yer aldığı reçetelerin yüzdesi ve RBDİS incelendi.
Bulgular: Dört yılın toplamında 518.335.821 adet reçetede 1.457.034.275 kalem ilaç reçetelendiği ve RBDİS’nin 2,81 olduğu tespit edildi. Tüm yıllarda reçetelerde en fazla yer alan ilaçlar “diğer soğuk algınlığı preparatları” (%19,2-%19,7) ve “amoksisilin+beta-laktamaz inhibitörü” (%9,9-%10,5) idi. Dört yılın toplamında tek tanılı reçetelerde hipertansiyon (%6,9, RBDİS: 2,00) ve “akut üst solunum yolu enfeksiyonu, tanımlanmamış” (ÜSYE), (%6,5, RBDİS: 2,61) tanıları ilk sıralardaydı.
Sonuç: Birinci basamaktaki reçetelerin daha çok kadınlara ve yaşlılara yazıldığı ve ÜSYE ile hipertansiyon endikasyon alanlarında yoğunlaştığı anlaşılmaktadır. Soğuk algınlığı preparatları, NSAİİ’ler, PPİ’ler, analjezikler ve geniş spektrumlu antibiyotiklerin fazla reçeteleniyor olması birinci basamakta rasyonel reçeteleme davranışı ile ilgili önemli sorunların varlığına işaret etmektedir. 

Anahtar Kelimeler

İlaç kullanımı,birinci basamak,ulusal veri,elektronik reçete,trend analizi

Kaynakça

  1. 1. Akıcı A, Uzuner A. Birinci Basamak Sağlık Kurumlarında Çalışan Hekimlere Yönelik Akılcı İlaç Kullanımı. Ankara: Sosyal Güvenlik Kurumu; 2013.
  2. 2. World Health Organization. Using Indicators to Measure Country Pharmaceutical Situations: Fact Book on WHO Level I and Level II Monitoring Indicators. Geneva; 2006.
  3. 3. Doğukan M, Yer M, Kitiz B, Gülkan S. Akılcı İlaç Kullanımını Yaygınlaştırma Faaliyetlerine Sosyal Güvenlik Kurumunun Katkıları. Turkiye Klin J Pharmacol-Special Top. 2015;3(1):27-33.
  4. 4. Türkiye İstatistik Kurumu. Yıllara, yaş grubu ve cinsiyete göre nüfus, 1935-2018. http://www.tuik.gov.tr/PreIstatistikTablo.do?istab_id=1588. Accessed January 8, 2020.
  5. 5. Wettermark B, Vlahović‐Palčevski V, Lee D, Bergman U. Studies of Drug Utilization. In: Strom BL, Kimmel SE, Hennessy S, eds. Pharmacoepidemiology. Wiley; 2019:373-410.
  6. 6. Holloway KA, Ivanovska V, Wagner AK, Vialle-Valentin C, Ross-Degnan D. Have we improved use of medicines in developing and transitional countries and do we know how to? Two decades of evidence. Trop Med Int Heal. 2013;18(6):656-664.
  7. 7. Mollahaliloglu S, Alkan A, Donertas B, Ozgulcu S, Akici A. Prescribing Practices of Physicians at Different Health Care Institutions. Eurasian J Med. 2013;45(2):92-98.
  8. 8. Thompson AE, Anisimowicz Y, Miedema B, Hogg W, Wodchis WP, Aubrey-Bassler K. The influence of gender and other patient characteristics on health care-seeking behaviour: A QUALICOPC study. BMC Fam Pract. 2016;17(1):1-7.
  9. 9. Hobbs FDR, Bankhead C, Mukhtar T, et al. Clinical workload in UK primary care: a retrospective analysis of 100 million consultations in England, 2007–14. Lancet. 2016;387(10035):2323-2330.
  10. 10. Wändell P, Carlsson AC, Wettermark B, Lord G, Cars T, Ljunggren G. Most common diseases diagnosed in primary care in Stockholm, Sweden, in 2011. Fam Pract. 2013;30(5):506-513.