Araştırma Makalesi

Bilişsel kaçınma ve sigara bağımlılığı arasındaki ilişkide üstbilişlerin aracı rolü: bir yapısal eşitlik modellemesi

Cilt: 46 Sayı: 4 30 Aralık 2021
PDF İndir
TR EN

Bilişsel kaçınma ve sigara bağımlılığı arasındaki ilişkide üstbilişlerin aracı rolü: bir yapısal eşitlik modellemesi

Öz

Amaç: Tüm dünyada önemli bir toplum sağlığı sorunu olan sigara kullanımı ya da bırakmada bilişsel süreçlerin önemli bir yeri vardır. Bu araştırma, sigarayı bırakmak isteyen bireylerde bilişsel kaçınma ile sigara bağımlılığı arasındaki ilişkide sigaraya ilişkin üstbilişin aracı rolünü belirlemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, çalışmaya katılmaya gönüllü olan ve veri toplama formlarını eksiksiz dolduran 294 kişi ile tamamlanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler ve korelasyon analizi için Spearman korelasyon testi kullanılmıştır. Bilişsel kaçınma, nikotin bağımlılığı ve sigaraya ilişkin üstbilişin birbirleri üzerindeki etkileri yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmiştir. Bulgular: Çalışmamıza katılan gönüllülerin %61.9’u erkek ve yaş ortalamaları 33.17±10.62’dir. Verilerin modeli desteklediği ve uyum indekslerinin kabul edilebilir olduğu saptanmıştır (CMIN/DF=2.02, GFI=0.93, AGFI=0.90, CFI=0.96, RMSEA=0.059). Sigarayı bırakmak isteyen bireylerde bilişsel kaçınma ve üstbilişsel inançların nikotin bağımlılığını etkilediği, bilişsel kaçınma ile nikotin bağımlılığı arasındaki etkileşimde sigaraya ilişkin üstbilişsel süreçlerin aracı rol oynadığı belirlendi. Sonuç: Sigara bırakma programlarında bilişsel süreçlerin yanı sıra sigara ile ilgili üstbilişsel süreçlerin de yer almasının faydalı olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Bilişsel kaçınma , sigara bağımlılığı , sigara ile ilgili üst bilişler , yapısal eşitlik modellemesi

Kaynakça

  1. 1. WHO Report on The Global Tobacco Epidemic. 2017. http://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/255874/9789241512824-eng.pdf;jsessionid=309277A3EE364EE48D01207054608782?sequence=1, (accessed May 2021).
  2. 2. Karlıkaya C, Öztuna F, Solak ZA, Özkan M, Örsel O. Tütün kontrolü. Toraks Derg. 2006;7(1): 51-64.
  3. 3. Ergüder T. Tütün Kullanımı ve Önleme Programı. (Ed Aslan D). (In) Halk sağlığı ile ilgili güncel sorunlar ve yaklaşımlar: 22-5. Ankara, Grafiker Matbaası, 2009.
  4. 4. WHO Report on the Global Tobacco Epidemic. 2015. Geneva: World Health Organization; 2015. https://www.who.int/tobacco/global_report/2015/en/index.html (accessed May 2021).
  5. 5. WHO World Health Statistics. 2019. https://www.who.int/tobacco/global_report/en/ (accessed May 2021).
  6. 6. Türkiye Sağlık Araştırmaları. 2019. http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=1095 (accessed May 2021).
  7. 7. Robinson CD, Muench C, Brede E. Effect of attentional retraining on cognition, craving, and smoking in African American smokers. Psychol Addict Behav. 2017;31(5):636-46.
  8. 8. Yörük P, Tosun A. Metacognitive model of obsessive compulsive disorder. Current Approaches in Psych. 2015;7(2):190-207.
  9. 9. Wells A. Metacognitive Therapy for Anxiety and Depression. New York, Guilford Press. 2011.
  10. 10. Spada MM, Wells A. Metacognitions across the continuum of drinking behaviour. Pers Individ Dif. 2010;49:425-9.

Kaynak Göster

MLA
Evli, Mahmut, ve Nuray Şimşek. “Mediating role of metacognitions in the relationship between cognitive avoidance and smoking addiction: a structural equation modeling”. Cukurova Medical Journal, c. 46, sy 4, Aralık 2021, ss. 1640-9, doi:10.17826/cumj.976394.